Co to jest azbest? Dlaczego płyty azbestowe trzeba usuwać?

2018-10-23 9:00

Azbest jest niemal wszędzie, ale w budownictwie jednorodzinnym najczęściej spotkamy go w formie pokrycia dachowego. Czy azbest będący surowcem stosowanym niegdyś do produkcji falistych płyt cementowo-włóknowych może zagrażać ludzkiemu zdrowiu? Wciąż wiele osób nie do końca wierzy w jego szkodliwość. To błąd.

Szkodliwość azbestu

Każda stara płyta włóknowo-cementowa (nazywana kiedyś eternitem) zawierała od 11 do 13% rakotwórczego azbestu. Niczym niezabezpieczone płyty są szkodliwe, nawet jeśli tylko leżą na dachu. Deszcze wymywają z nich bowiem spoiwo cementowe, przez co wiązki włókien azbestu zostają odsłonięte, rozszczepiają się i uwalniają do środowiska. Im bardziej zniszczony jest dach, tym więcej włókien się ulatnia. Szczególnie niebezpieczne stają się podczas usuwania z dachu starych płyt azbestowych, które się łamią i kruszą. Włókna azbestowe pozostają niewidoczne dla ludzkiego oka - są czterokrotnie cieńsze od włosa.

Szkodliwy azbest: nie tylko pokrycia dachowe

Pokryte płytami azbestowymi dachy to smutny spadek po latach 60. i 70. Jak Polska długa i szeroka, krajobraz psują faliste, szare, dziś już często brudne, omszone lub poszczerbione tafle zalegające na dachach domów, budynków gospodarczych, garaży itd.
Azbest stosowano wtedy nie tylko do produkcji płyt dachowych, lecz także okładzin na elewacje, rur, kanałów wentylacyjnych i spalinowych oraz innych elementów. Nie sporządzono jeszcze kompletnego spisu budynków, w których zastosowano azbest. Szacuje się jednak, że zawiera go około 15,5 mln ton wyrobów. Samych pokryć dachowych jest około 1,5 mld. m2. Połowę istniejącego azbestu wykorzystano w budownictwie indywidualnym. Największe jego nagromadzenie jest w województwie mazowieckim i lubelskim, najmniejsze w opolskim, lubuskim i zachodniopomorskim.

Wyroby z abestu: popularne, bo tanie

Wyroby z azbestu stosowano tak powszechnie, bo były tanie, trwałe, odporne na wysoką temperaturę i mróz, a przede wszystkim na ogień i korozję. Sporo jest też u nas azbestu z zagranicy. W Europie Zachodniej o wiele wcześniej uznano azbest za szkodliwy (u nas zaprzestano produkcji dopiero w 1998 roku) i wprowadzono rygorystyczne przepisy zakazujące jego stosowania. Dla wielu zagranicznych zakładów produkcyjnych Polska stała się wtedy rynkiem zbytu nagromadzonych zapasów, których już nie mogły sprzedać u siebie. Dachowe płyty azbestowe były cztero-, pięciokrotnie tańsze niż te bez azbestu. Tak atrakcyjna cena była skuteczną przeciwwagą dla wiedzy o szkodliwości azbestu.
Jakby azbestowych pokryć było mało, nasze środowisko jest dodatkowo skażone pyłem azbestu pochodzącym z dzikich wysypisk śmieci - zwłaszcza w lasach i odkrytych wyrobiskach. Na odpadach zawierających azbest toczy się codzienne życie, bawią się na nich dzieci - utwardzano nimi bowiem drogi i place.

Usuwanie azbestu
Autor: Jarosław Sosiński Usuwanie azbestu najlepiej powierzyć wykwalifikowanej ekipie. Azbest musi trafić na licencjonowane wysypisko.

Usuwanie azbestu - z produkcji i z dachów

Ponieważ problem jest poważny, już w 1998 roku zostało wydane rozporządzenie ministra gospodarki w sprawie sposobów bezpiecznego użytkowania oraz warunków usuwania wyrobów zawierających azbest. W tymże roku została zakończona produkcja falistych płyt azbestowych, a w marcu 1999 roku wprowadzono zakaz obrotu tymi płytami. W 2002 roku przyjęto też program usuwania wyrobów azbestowych w całej Polsce. Zgodnie z nim potrwa to jednak jeszcze przez najbliższe 30 lat, a może i dłużej.

Sprawdź także: demontaż azbestu - jak zatrudnić profesjonalną ekipę >>>

Każda gmina, starostwo lub powiat zostały zobowiązane rozporządzeniem ministra gospodarki do sporządzenia inwentaryzacji budynków zawierających materiały azbestopochodne wraz z oceną ich stanu technicznego, a tym samym oceną szacunkową czasu, w którym muszą zostać usunięte. Sprawozdania z tych inwentaryzacji muszą być co roku składane w województwach. W przypadku ujawnienia widocznych uszkodzeń powierzchni wyrobów zawierających azbest zarządca lub użytkownik powinien taki wyrób usunąć w pierwszej kolejności.

Uwaga! Zgodnie z rozporządzeniem ministra gospodarki, pracy i polityki socjalnej z 23.10.2003 r. dopuszcza się warunkowo stosowanie wyrobów zawierających azbest nie dłużej niż do 31.12.2032 r.

Problemy z utylizacją płyt azbestowych

Środki masowego przekazu wracają dość często do tematu zdrowych materiałów, a świadomość ekologiczna jest coraz większa. Wszyscy teoretycznie już wiedzą, że azbest jest rakotwórczy. Jednak wciąż niewiele z tego wynika. Jadąc przez polskie wsie, można zobaczyć całe połacie starych, niezabezpieczonych dachów pokrytych eternitem, często ukruszonych, porysowanych. A im bardziej zniszczony jest eternit na dachu, tym większe prawdopodobieństwo trującego pylenia.

Usuwanie materiałów zawierających azbest jest trudne ze względu na finanse - właściciele często po prostu nie mają pieniędzy na zmianę starego pokrycia dachu. Niektóre gminy dofinansowują to przedsięwzięcie. Dlatego warto się o to dowiedzieć i wypełnić odpowiedni wniosek.

Problemem jest też składowanie odpadów. Nie zostały jeszcze przygotowane lokalne składowiska odpadów zawierających azbest. Jest ich wciąż za mało (nie licząc składowisk prywatnych).

Usuwanie azbestu z dachu
Autor: Jarosław Sosiński Stare płyty azbestowe muszą być zapakowane w szczelne worki i wywiezione na składowisko odpadów niebezpiecznych.
ekspert radzi

Pozbądź się azbestu

Dachy wykonane z materiałów zawierających azbest odchodzą w Polsce do lamusa. Jak powszechnie wiadomo, służące do ich konstrukcji włókna są szkodliwe dla zdrowia człowieka i mogą powodować poważne choroby układu oddechowego. W Europie Zachodniej rygorystyczne normy zakazujące używania pokryć dachowych z azbestu zostały wprowadzone wcześniej niż u nas. Obecnie zakaz produkcji i obrotu płytami azbestowymi obowiązuje również w Polsce, a Program Oczyszczania Kraju z Azbestu zakłada wymianę wszystkich starszych dachów, które go wykorzystują.

 

Dach powinien skutecznie chronić budynek przed działaniem czynników atmosferycznych, być trwały, bezpieczny i atrakcyjny wizualnie. W polski krajobraz dobrze wpisały się pokrycia faliste, sprawdzające się zarówno na budynkach jednorodzinnych, jak i obiektach gospodarczych czy przemysłowych. Te produkowane kilkadziesiąt lat temu zawierały jeszcze azbest, ale zgodnie ze wspomnianymi przepisami muszą one wkrótce zostać usunięte. Czas więc na „nową falę" pokryć dachowych, łączących w sobie funkcjonalność i ekologiczne technologie. Przy wykonywaniu nowego pokrycia dachowego, pracach renowacyjnych czy wymianie dachu z azbestu warto wziąć pod uwagę wykorzystanie płyt falistych z włóknocementu. Wysokiej jakości płyty marki CREATON z tego materiału są sprawdzone w każdych warunkach, a stworzone z nich pokrycie nawiązuje kształtem do tradycyjnej dachówki esówki.

 

Nie przegap:

 

Radzi ekspert: Michał Kacprzak, Kierownik Akademii CREATON

Co trzeba wiedzieć o azbeście: obowiązki właścicieli nieruchomości

Właściciele nieruchomości, na których znajdują się obiekty wykonane z materiałów zawierających azbest, są obowiązani do sporządzania okresowych ocen stanu i możliwości ich bezpiecznego użytkowania. Służy do tego specjalny formularz (dostępny w urzędach gmin), na podstawie którego określa się stopień pilności usunięcia azbestu. Gdy uszkodzenia ocenianych wyrobów są duże i widoczne, powinny być bezzwłocznie usunięte lub zabezpieczone (I stopień pilności). Przy drobnych uszkodzeniach (II stopień) należy dokonać kolejnej oceny najdalej w ciągu roku. Jeśli materiały zawierające azbest są w dobrym stanie (III stopień), ocenę trzeba ponowić w terminie do pięciu lat. Ponadto właściciel powinien corocznie do 31 stycznia przekazywać wójtowi (burmistrzowi lub prezydentowi miasta) informację o posiadanych wyrobach zawierających azbest (rodzaju, ilości i miejscu) na urzędowym formularzu. W razie konieczności usunięcia albo zabezpieczenia (przez zabudowanie lub pokrycie szczelną powłoką) materiałów azbestowych właściciel ma obowiązek:

  • zgłosić staroście zamiar wykonania takich prac co najmniej na 30 dni przed planowanym terminem ich rozpoczęcia;
  • powierzyć je specjalistycznej firmie, która ma odpowiednie zezwolenie - listę takich firm znajdziemy na stronie internetowej bazaazbestowa.gov.pl prowadzonej przez Ministerstwo Rozwoju (stanowi jedno z narzędzi monitorowania realizacji zadań wynikających z Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032);
  • przechowywać przez pięć lat pisemne oświadczenie wykonawcy o prawidłowym przeprowadzeniu robót i oczyszczeniu terenu z pyłu azbestowego.

Zanim rozpoczniemy działania zmierzające do wymiany pokrycia dachu z eternitu na przykład na blaszane, sprawdźmy w swojej gminie/mieście, czy ma opracowany program usuwania wyrobów z azbestu i czy oferuje dofinansowanie takich prac. Takie wsparcie dotyczy zwykle tylko likwidacji szkodliwych materiałów, ale zdarza się również, że obejmuje część kosztów zakupu lub montażu nowego pokrycia.

Podstawa prawna:

  • ustawa z 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest (j.t. DzU z 2004 r. nr 3, poz. 20 z późn. zm.)
  • ustawa z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (j.t. DzU z 2016 r., poz. 672)
  • rozporządzenie ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej z 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest (DzU z 2004 r. nr 71, poz. 649 z późn. zm.)
  • rozporządzenie ministra gospodarki z 13 grudnia 2010 r. w sprawie wymagań w zakresie wykorzystywania wyrobów zawierających azbest oraz wykorzystywania i oczyszczania instalacji lub urządzeń, w których były lub są wykorzystywane wyroby zawierające azbest (DzU z 2011 r. nr 8, poz. 31)

Jak usuwać azbest z dachu: wideo

Rozwijamy nasz serwis dzięki wyświetlaniu reklam.

Blokując reklamy, nie pozwalasz nam tworzyć wartościowych treści.

Wyłącz AdBlock i odśwież stronę.

Warto wiedzieć

Nowoczesny eternit

Współczesnie produkowane płyty dachowe włoknocementowe nie zawierają już azbestu. Potocznie nazywa się je ekologicznym eternitem. W nowoczesnym eternicie nie ma rakotwórczych mikrowłókien - zastąpiono je naturalnymi. Tego rodzaju pokrycia dachowe można bezpiecznie stosować do wykańczania połaci dachowych. Są lekkie i trwałe, a przy tym niedrogie.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Pozostałe podkategorie
KOMENTARZE
Rafal
|

Maski przeciwpyłowe używane (lub nie) przez tych robotników nie zabezpieczają przed wdychaniem szkodliwego pyłu azbestowego, takie maski zatrzymują tylko "bardzo" duże włókna ≥20 μm , które są wykrztuszane.
NIE ZABEZPIECZAJA one przed włóknami "mordercami" w szczególności poniżej 8 μm.
Ci robotnicy zasilą za 15-20 lat kolejny wysyp międzybłonniaka, i odazbestowych nowotworów płuc.
Robotnicy pracując tak słabo zabezpieczeni skazują się w 100% śmierć spowodowaną azbestem.
Tak poważne wydawnictwo jak Murator nie powinno promować tego typu zachowań, wręcz przeciwnie negować i doradzać jakie maski i filtry powinny być używane.

Andrzejjj
|

Fajnie napisane. Czytałem, że choroby mogą pojawić się nawet po 30 latach! Nie warto nikogo na to narażać, dlatego mi zależało na tym, żeby firma, która zdjemie mi azbest z dachu przysłała fachowców odpowiednio przygotowanych, w specjalnych kombinezonach. Dlatego właśnie wybrałem Eco-pol, panowie przyjechali w specjalnych kombinezonach, zdjęli ten przerzytek szybko i tak jak należy.

dach
|

Wlasnie musze zmienic dach na domku letniskowym na wsi-i nie wiem jak sie do tego zabrac-od strony urzedowej-od czego zaczac zalatwianie?prosze o pomoc

Paula
|

Bardzo dobry artykuł ale niestety zainteresowania nim nie ma a powinno... Powinno to trafić do wielu ludzi a w szczególności do ludzi którzy mają na swych podwórkach bomby azbestowe. Głupota nie których nie zna granic, a później płaczą bo są chorzy, tak jest w przypadku moich sąsiadów którym mówiono by azbest usuwali bo azbest już maja popękany oni nie bo nowy i azbest nie jest rakotwórczy tłumaczyć jak krowie na rowie.. Ale jak to się mówi jajko mądrzejsze od kury... A sąsiad azbest na dachu garażu ma po dziś dzień i nie zamierza tego zmienić...
Pozdrawiam ludzi anty azbestowych!!!

Niki
|

witam.Bardzo dobry artykul.Moja sasiadka na swojej drodze a na przeciwko mojego oknautwarzila sobie droge eternitem plaskim.Zglosilam tona policje i do gminy.Gmina byla na ogledzinach a teraz otrzymalam pismo od gminy,ze sasiadka utwarzila sobie droge zuzlem i betonem.Zanim gmina przyjechala zasypywalo ziemia ten eternit.Prosze gdzie jeszcze moge sie z tym zwrocic?Policja zlozyla wniosek do sadu karnego.dziadek jak zyl to mial astme ,mama ma tarczyce a mnie rownie czesto dusi.Ochrona srodowiska cos pomoze?Sasiadka jezdzi po tym codziennie parenascie razy.dziekuje.

Andrzej
|

Widzę że duzo zainteresowanych nie ma tym tym tematem ale zapytam i jeśli ktos by wiedział to prosze o odp. otóż kilkanaście lat temu duże ilości azbestu zakopano niedaleko miejsca gdzie mieszkam ok. 1 do 2 km.jakie to może mieć skutki na zycie przy takim wysypisku[
Pozdrawim Andrzej

qwwertry
|

Wlasnie moi sasiedzi rozbieraja dach, Paniowie do tego zatrudnieni zrzucaja plyty azbestowe na ziemie. Co moge z tym zrobic? Gdzie zadzwonic?

Scoobany
|

Bardzo ale to bardzo bym sobie życzył, żeby operacja usuwania azbestu przebiegała tak jak na załączonym powyżej obrazku. Specjalna odzież ochronna, maski, teren odgrodzony. Natomiast w rzeczywistości wygląda to tak, że kilku robotników bez masek, w samych rękawicach, ściąga eternit z dachu, rzuca na jakąś przyczepę lub po prostu w jedno miejsce, gdzie spadając z kilku metrów ten eternit się tłucze, kruszy... To jest dopiero prawdziwa bomba, jestem zły, że nie mogę nic na to poradzić, bo choćby się nawet zwróciło uwagę, powiedzą, żeby głupot nie opowiadać, dać im pracować. Cóż, za niewiedzę się płaci.