Hałas nie daje Ci żyć? Zobacz, co zrobić i gdzie zgłosić problem z hałasem

Każdy kto ma podejrzenie, że przekroczone zostały dopuszczalne poziomy hałasu może zgłosić to do odpowiedniego organu. Wybór adresata takiego zgłoszenia zależy od miejsca i źródła hałasu. Inny urząd jest odpowiedzialny za przekroczenie dopuszczalnych parametrów w przypadku dróg czy linii kolejowych a inny gdy sprawa dotyczy uciążliwości zakładów czy fabryk.

Jakie dokumenty regulują hałas w Unii Europejskiej

W Unii Europejskiej podstawowym aktem jest dyrektywa 2002/49/WE w sprawie oceny i zarządzania poziomem hałasu w środowisku. Nakłada ona na państwa członkowskie obowiązek systematycznego monitorowania hałasu, sporządzania strategicznych map hałasu i wdrażania programów ochrony środowiska przed hałasem. Dla urządzeń używanych na zewnątrz pomieszczeń ważna jest też dyrektywa 2000/14/WE; rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2024/1208 zmienia przede wszystkim metody pomiaru, przy zachowaniu dopuszczalnych poziomów mocy akustycznej, a nowe rozwiązania zaczęły obowiązywać od 22 maja 2025 r. Z tych materiałów wynika, że prawo UE tworzy przede wszystkim ramy oceny i zarządzania hałasem oraz regulacje sektorowe, a nie jedną wspólną tabelę limitów dla wszystkich źródeł.

Jak Polska chroni przed przekraczaniem norm

Polskie Prawo ochrony środowiska stanowi, że ochrona przed hałasem polega na utrzymaniu poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego albo co najmniej na tym poziomie, a gdy normy nie są dotrzymane - na zmniejszeniu hałasu do poziomu dopuszczalnego. Ustawa przewiduje też, że w przypadku zakładu organ ochrony środowiska może wydać decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu, a w decyzji wskazać dodatkowe wymagania, np. rozkład czasu pracy źródeł hałasu czy zakres i częstotliwość pomiarów. Dopuszczalne poziomy hałasu są określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 14 czerwca 2007 r. i odnoszą się do rodzaju terenu oraz pory doby.

Kto w Polsce odpowiada za przestrzeganie norm poziomu hałasu

Za ocenę stanu akustycznego środowiska i obserwację zmian odpowiada Główny Inspektor Ochrony Środowiska w ramach państwowego monitoringu środowiska, a zarządzający drogami, liniami kolejowymi i lotniskami mają obowiązki związane z identyfikacją i oceną głównych źródeł hałasu. W praktyce kontrola i egzekwowanie przepisów zależą od źródła hałasu i lokalizacji sprawy: w niektórych przypadkach właściwy jest starosta, w innych marszałek województwa, regionalny dyrektor ochrony środowiska albo wojewódzki inspektor ochrony środowiska.

Gdy hałasuje droga, tramwaj, kolej, lotnisko lub port

Dotyczy to m.in.:

• tras szybkiego ruchu, obwodnic, ulic miejskich, intensywnego ruchu ciężarowego,
• drgań i hałasu nocnego, przejazdów towarowych, intensywnego ruchu tramwajowego,
• korytarzy podejścia do lądowania, lotów nocnych, ruchu cargo, lotnictwa wojskowego.

Wnioski o interwencję w sprawie uciążliwości akustycznej związanej należy kierować do:

• marszałka województwa w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko), w zakresie dróg (jednak nie autostrad i dróg ekspresowych) usytuowanych w miastach na prawach powiatu.
• regionalnego dyrektora ochrony środowiska w sprawach przedsięwzięć i zdarzeń na terenach zamkniętych ustalonych przez Ministra Obrony Narodowej
• starosty (także prezydent miasta na prawach powiatu) w sprawach pozostałych przedsięwzięć.

Hałas przemysłowy

Jego źródłem mogą być: fabryki, zakłady przemysłowe, magazyny, centra logistyczne, urządzenia technologiczne.

Wniosek o interwencję należy kierować do wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Można również skierować go do marszałka województwa w przypadku przedsięwzięć i zdarzeń, które mogą znacząco oddziaływać na środowisko. Urzędem niższego szczebla jest w tym przypadku starosta, do którego także może trafić skarga.

Rozpatrywanie wniosku może obejmować pomiary akustyczne, zgodność z decyzją środowiskową czy godziny pracy instalacji zakłócającej spokój.

Place budowy i roboty budowlane

Najczęstsze problemy dotyczą prowadzenia prac w godzinach nocnych, używania ciężkiego sprzętu oraz braku zabezpieczeń akustycznych. W przypadku nadmiernego hałasu budowlanego zgłoszenie można kierować do:

• wójta, burmistrza, prezydenta miasta,
• policji lub straży miejskiej,
• nadzoru budowlanego.

Urządzenia nagłaśniające, imprezy masowe

Na terenach miejskich, zabudowanych oraz na obszarach przeznaczonych do odpoczynku i rekreacji nie wolno używać głośników ani innych urządzeń nagłaśniających. Wyjątkiem są okazjonalne uroczystości, wydarzenia religijne, sportowe, handlowe, rozrywkowe oraz inne legalne zgromadzenia. Zakaz nie obejmuje podawanie ważnych informacji czy komunikatów związanych z bezpieczeństwem publicznym. Zgłoszone imprezy publiczne, co prawda mogą używać urządzeń nagłaśniających, ale zarówno one jak uczestniczące w nich osoby mogą powodować nadmierny hałas. We wszystkich tego typu przypadkach uciążliwości z tym związane należy zgłaszać do: wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. W przypadku użycia urządzeń nagłaśniających można także złożyć wniosek do: wojewody, starosty, policji lub organu Inspekcji Ochrony Środowiska.

Jak przygotować skuteczne zgłoszenie?

W zgłoszeniu warto podać:

• dokładne miejsce zdarzenia,
• godziny występowania hałasu,
• opis źródła,
• częstotliwość problemu,
• wpływ na mieszkańców,
• ewentualne nagrania lub dokumentację.

Im bardziej precyzyjne informacje otrzyma urząd, tym większa szansa na skuteczną interwencję.

Hałas to nie tylko dyskomfort

Eksperci podkreślają, że długotrwała ekspozycja na nadmierny hałas może prowadzić do:

• problemów ze snem,
• przewlekłego stresu,
• nadciśnienia,
• zaburzeń koncentracji,
• pogorszenia zdrowia psychicznego,
• zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia.

Dlatego ochrona przed hałasem staje się dziś nie tylko kwestią komfortu życia, ale również ważnym elementem polityki zdrowotnej i środowiskowej państwa.

Zobacz także: Zielone wyciszenie. Rośliny, które pomogą Ci walczyć z hałasem w domu