Konferencja prasowa z udziałem ministra finansów i gospodarki Andrzeja Domańskiego oraz wiceministra rozwoju i technologii Tomasza Lewandowskiego była próbą podsumowania dotychczasowych działań rządu i zapowiedzią kolejnych przedsięwzięć, które wpłyną na rozwój mieszkalnictwa w naszym kraju. Nareszcie zaprezentowano pełen pakiet zmian i finansowania rozwoju mieszkalnictwa w Polsce.
900 lokalizacji i 35 tysięcy dostępnych mieszkań
Sektor mieszkaniowy, jak podkreślał minister Andrzej Domański, ma kluczowe znaczenie dla polskiej gospodarki, z mnożnikiem około 2,5, co oznacza, że każdy zainwestowany złoty przekłada się na 2,5 zł PKB. Polityka mieszkaniowa ma również wpływ na zwiększenie mobilności społecznej i stanowi odpowiedź na wyzwania demograficzne.
W budżecie na rok 2026 zabezpieczono 6,7 miliarda złotych na budownictwo mieszkaniowe. Wraz ze środkami z KPO, łączna kwota przeznaczona na politykę mieszkaniową to 8,7 miliarda złotych – są to rekordowe nakłady. – Dzięki tym pieniądzom nasze działania inwestycyjne też będą miały rekordowy charakter – powiedział minister Domański. Te pieniądze mają pozwolić w 2026 r. na zakontraktowanie budowy i remontów 18 tysięcy mieszkań. Razem ze środkami alokowanymi w latach 2024 – 2025 ma to pozwolić na powstanie i remonty 35 tysięcy mieszkań. Dzięki środkom zabezpieczonym w budżecie na rok 2026 powstaną i będą wyremontowane również nowe miejsca w akademikach.
W sumie zakontraktowane i planowane w tym roku do zakontraktowania są inwestycje w 900 lokalizacjach.
Kilkanaście ustaw, które zmienią rynek mieszkaniowy
Minister Tomasz Lewandowski zapowiedział, że wydatkowaniu tych ogromnych funduszy na budowę i remonty będzie towarzyszyć reforma wszystkich instytucji zajmujących się mieszkalnictwem. Zmiany przewidywane są w gminach, spółkach komunalnych, SIM, TBS i spółdzielniach mieszkaniowych, a także obejmą sektor rynku prywatnego. Nowe rozwiązania sprzyjające rozwojowi różnych form budownictwa są zawarte w przyjętych już i planowanych aktach prawnych, m.in. nowelizacji ustaw prawa spółdzielczego czy o własności lokali.
- Zamierzamy zaoferować ogromne środki w ramach bezwrotnych grantów i finansowania zwrotnego. Musimy jako społeczeństwo być przekonani, że te środki są dobrze wykorzystywane - powiedział wiceminister Tomasz Lewandowski.
Rozwiązania dla osób w luce czynszowej
Najważniejszą kwestią, jaką rząd chce rozwiązać jest luka czynszowa, w której znajduje się ok. 4 milionów rodzin. To gospodarstwa domowe, w których zarobki są zbyt wysokie na uzyskanie mieszkań socjalnych lub komunalnych, a za niskie na zaciągnięcie kredytu na rynku komercyjnym. W rezultacie są skazane na wynajem komercyjny, który ze względu na skromne dochody nie wystarcza na zaspokojenie w sposób właściwy potrzeb mieszkaniowych. Sytuację rodzin w luce czynszowej może poprawić jedynie dostępność mieszkań w formie najmu społecznego.
Dla tej grupy rząd przygotował najwięcej rozwiązań instytucjonalnych i finansowych, dzięki którym ma zwiększyć się podaż mieszkań. Celem jest oferta lokali w SIM, TBS i spółdzielniach mieszkaniowych w cenach 15 – 30 zł za metr kwadratowy. To pozwoli np. w Warszawie za efektywne energetycznie 50-metrowe mieszkanie z podziemnym garażem płacić czynsz na poziomie 1000-1200 zł. - Jest to czynsz ponad dwukrotnie niższy niż ten, który oferuje rynek, a koszt takiego mieszkania jest trzykrotnie, czterokrotnie niższy od kosztu kredytu – podkreślił minister Lewandowski.
Co ważne, te mieszkania mają oferować standard porównywalny z rynkiem komercyjnym, czego przykładem jest budynek TBS w warszawskiej Falenicy.
Jak zwiększyć dostępność tanich mieszkań
Poza SIM-ami i TBS-ami, które już dzisiaj budują zostaną do tego systemu dołączone spółdzielnie mieszkaniowe, których jest w Polsce ok. 3,5 tysiąca.
Wiceminister Tomasz Lewandowski
Przenosimy ciężar finansowania inwestycji mieszkaniowych z grantu na finansowanie zwrotne. Zakładamy w nowych instrumentach finansowych, że SIM-y, TBS-y dostaną grant bezwrotny na poziomie 20% wartości inwestycji, spółdzielnie mieszkaniowe, które będą dla nieco lepiej uposażonych, grant na poziomie 15%. Rozważamy wprowadzenie instrumentu zwrotnego, długoterminowego 50-letniego z niskim oprocentowaniem dla TBSów, SIMów na poziomie 1%, i 2% dla spółdzielni mieszkaniowej. To pozwoli skalować te inwestycje i doprowadzić do sytuacji, w której w zależności od możliwości budżetu tych inwestycji nie będzie tysiąc, dziesięć tysięcy czy dwadzieścia tysięcy, ale tyle, ile w danym momencie potrzeba.
Osobom, które chcą zakupić mieszkania ze swoich środków zaoferowany został dostęp do wiedzy o cenach ofertowych czy transakcyjnych, m.in. ustawą o jawności cen.
Do instrumentów finansowych przeznaczonych dla tych osób należy Konto Mieszkaniowe czy program Mieszkanie bez wkładu własnego. Planuje się wprowadzenie dodatkowych narzędzi, które pozwalają wspólnotom mieszkaniowym dochodzić roszczeń z tytułu VAT w budynku czy procedury, które poprawiają sytuację prawną właścicieli lokali przy odbiorze lokalu, wydłużając tę procedurę, dzięki czemu można w łatwiejszy sposób dochodzić usunięcia wad.
Reformy instytucji
Rząd planuje reformować wszystkie instytucje odpowiedzialne za budownictwo mieszkaniowe i mieszkalnictwo. W gminach ustawa o ochronie praw lokatorów dopuszcza do zasobu komunalnego znacznie szerszą grupę osób. Podniesienie progów dochodowych pozwoli większej liczbie osób aplikować o te mieszkania i zamieszkać w lokalu komunalnym, o dobrym standardzie, ze stabilną i pewną umową najmu. Będzie też weryfikacja dochodowa w tym systemie, a także zakaz automatycznego dziedziczenia umów najmu.
W zakresie SIM-ów, TBS-ów usprawnieniu mają ulec relacje między lokatorami, najemcami a władzami spółek. Zostaje wprowadzona rada najemców i prawo uczestniczenia tej rady w radach nadzorczych spółek, transparentność wydatków SIM-ów, TBS-ów, a także sposób kalkulowania czynszu. Podobne mechanizmy mają obowiązywać w spółdzielniach mieszkaniowych. Ma temu służyć projekt nowelizacji prawa spółdzielczego, gdzie wprowadzono kadencyjność czy propozycję spółdzielczego rejestru umów dostępnego tylko dla spółdzielców.
Prywatnym właścicielom są dedykowane dwie ustawy – powstanie Portalu Dom i nowelizacja ustawy deweloperskiej.
Dostępność państwowych gruntów
Zwiększenie liczby nowych mieszkań dla wszystkich grup zainteresowanych nie będzie możliwa bez zwiększenia dostępności dostępnych gruntów. W tym celu przygotowywana jest ustawa zwiększająca podaż gruntów należących do spółek Skarbu Państwa i Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa.
Ustawa przywraca użytkowanie wieczyste gruntów na cele mieszkaniowe i zwiększa dostępność użytkowania wieczystego na cele czynszowego budownictwa społecznego. Potrzebom zwiększenia podaży mieszkań zostały podporządkowane zintegrowane plany inwestycyjne czy instytucja mieszkania za grunt. Jeżeli miasta będą chciały starać się o bezzwrotne granty na budowę nowych mieszkań, będą musiały wykazać, że w ramach ZPI czy mieszkania za grunt pozyskały do zasobu mieszkania z rynku.
Zobacz także: TBS na Ochocie projektu pracowni JEMS Architekci
23
