Spis treści
Lubczyk ogrodowy (łac. Levisticum officinale) pochodzi z południowej Europy i południowo-zachodniej Azji, w Polsce został rozpowszechniony przez zakon Benedyktynów i jest przede wszystkim rośliną uprawną, choć można go też spotkać w stanie dzikim.
Jak wygląda lubczyk ogrodowy? Czy lubczyk to roślina wieloletnia?
Lubczyk ogrodowy to silnie rosnąca bylina, wytwarzająca podziemne kłącze, osiągająca nawet do 2 m wysokości. Rozrasta się w wysokie, kępiaste rozety utworzone z licznych, wzniesionych, długoogonkowych, pojedynczo lub podwójnie złożonych liści odziomkowych, które osiągają około 50 cm długości.
- Liście lubczyku mają masywne, pochwiaste nasady, które mogą mieć lekko czerwonawy odcień oraz blaszki liściowe o ząbkowanych brzegach, ciemnozielone i błyszczące na wierzchu, a nieco jaśniejsze i matowe pod spodem.
- Lubczyk ogrodowy kwitnie latem: od przełomu czerwca i lipca do sierpnia. Kwiaty lubczyku są drobne (mają 2–3 mm średnicy), niepozorne, zielonkawożółte, zebrane w okazałe baldachy średnicy do 15 cm, wyrastające na szczytach pędów kwiatostanowych.
- Owoce lubczyku to suche, brunatne rozłupki, z których każda łatwo rozpada się na dwa nasiona – niełupki. Na zimę część nadziemna lubczyku zamiera. Wiosną ze śpiących oczek podziemnego kłącza roślina wypuszcza liczne młode liście i pędy.
Przeczytaj też: Jakie zioła zimują w ogrodzie? Oto najlepsze gatunki odporne na mróz!
W jakim miejscu najlepiej posadzić lubczyk?
Lubczyk ogrodowy najlepiej rośnie na stanowiskach ciepłych, słonecznych, choć poradzi sobie także w półcieniu, a nawet w cieniu.
Najlepsze dla lubczyku są gleby lżejsze, przepuszczalne, dobrze uprawione i spulchnione, niezbyt zwięzłe i żyzne, o dużej zawartości składników pokarmowych, próchnicy i wapnia. Lubczyk nie urośnie na glebach suchych, zlewnych, gliniastych, kwaśnych i jałowych. Dodanie do gleby kompostu lub obornika przed sadzeniem dostarczy roślinie odpowiednich składników odżywczych.
Czy lubczyk zimuje w gruncie?
Lubczyk zimuje w gruncie. Aby lubczyk zimą nie przemarzł, warto przed nastaniem mrozów obsypać roślinę niewielkim kopczykiem z kompostu lub słomiastego obornika.
Kiedy siać lubczyk ogrodowy?
Nasiona lubczyku wysiewa się bez pośrednio do gruntu tuż po ich zbiorze – w sierpniu lub późną jesienią przed nastaniem mrozów (w październiku), na głębokość 2–3 cm. Nasiona można siać w podanych terminach także na rozsadniku – wtedy młode rośliny wysiane w sierpniu sadzimy na miejsce stałe wczesną wiosną, a te z siewu późnojesiennego – latem.
Jak dbać o lubczyk?
Rośliny należy systematycznie podlewać i nawozić oraz spulchniać i odchwaszczać ziemię wokół nich.
Lubczyk lubi wilgoć, ale nie nadmiar wody. Dlatego nie wolno podlewać go nadmiernie, ale także nie należy doprowadzić do wyschnięcia ziemi (brak wody szybko odbije się na rozwoju rośliny). Obfite nawadnianie jest zalecane natomiast w pierwszych dniach po posadzeniu. Aby ograniczyć parowanie i zmniejszyć zapotrzebowanie lubczyku na wodę, warto roślinę wyściółkować.
Lubczyk ogrodowy jest dość wymagający pod względem nawożenia. Wystarczy jednak co kilka tygodni w okresie wzrostu rośliny stosować nawozy naturalne - kompost czy obornik. Do nawożenia lubczyku można też stosować nawóz organiczny do warzyw, ziół i owoców. Lepiej unikać nawozów sztucznych.
Przeczytaj też: Zioła na balkonie - jakie zioła sadzić na balkonie i jak je uprawiać?
i
Jakie właściwości ma lubczyk?
Świeże pędy lubczyku pozyskuje się systematycznie, przez cały okres wegetacji. Należy je zbierać w suche, słoneczne dni, w godzinach popołudniowych, bo wtedy rośliny zawierają najwięcej olejków eterycznych i są najbardziej aromatyczne.W niektórych krajach nasiona lubczyku dodawane są do wypieku chleba. Robi się z nich też słodką herbatę z miodem.
Surowcem zielarskim jest korzeń lubczyku (Radix Levistici), który zawiera przede wszystkim lotne olejki. Lubczyk zwiększa ilość wydalanego moczu, pobudza wydzielanie soku żołądkowego i reguluje prace przewodu pokarmowego, działa wiatropędnie. Korzeń lubczyku zbiera się jesienią, w drugim roku uprawy, po usunięciu części nadziemnej. Z wysuszonego korzenia przygotowuje się napary do użytku wewnętrznego.
Lubczyk ogrodowy jako roślina ozdobna
Lubczyk ogrodowy dzięki swojemu oryginalnemu pokrojowi może być wykorzystywany w ogrodzie także jako roślina ozdobna o oryginalnym, dekoracyjnym pokroju. Doskonale nadaje się m.in. do wielogatunkowych zestawień w ogródkach ziołowych i warzywnych, ale może być też ciemnym tłem lub zielonym uzupełnieniem dla innych roślin, np. na rabatach bylinowych. Najlepiej prezentuje się w naturalistycznych założeniach ogrodowych oraz w ogrodach w stylu wiejskim i swobodnym.
Poznaj też inne zioła, które można uprawiać w ogrodzie:
- Mięta pieprzowa - wymagania, uprawa, pielęgnacja, rozmnażanie, właściwości, zastosowanie
- Tymianek – uprawa w ogródku ziołowym. Jak uprawiać tymianek i jak zbierać ziele tymianku
- Szałwia lekarska - uprawa w ogródku ziołowym i w doniczce, zastosowanie szałwii lekarskiej
i
Zastosowanie lubczyku w kuchni
Intensywny, korzenny aromat sprawia, że lubczyk jest jedną z najbardziej charakterystycznych przypraw w polskiej kuchni. Jego świeże lub suszone liście stanowią niemal obowiązkowy składnik tradycyjnego rosołu, ale równie dobrze komponują się z innymi zupami, gulaszami i potrawami mięsnymi. Ciekawostką jest fakt, że to właśnie wyciąg z lubczyku stanowi bazę dla popularnej przyprawy w płynie typu maggi i jest masowo wykorzystywany w przemyśle spożywczym do produkcji kostek bulionowych oraz zup w proszku.
Zastosowanie lubczyku jest jednak znacznie szersze. Jego liście doskonale podkreślają smak sałatek, dań rybnych czy owoców morza. W niektórych kuchniach jego nasiona dodaje się do domowego pieczywa, aby nadać mu unikalny aromat. Z kolei korzeń lubczyku wykorzystywany jest do tworzenia tradycyjnych nalewek ziołowych, takich jak staropolski kordiał. Do potraw można dodawać również młode, aromatyczne łodygi.
