Marzysz o własnej bazylii? Te proste zasady zapewnią obfite zbiory przez cały rok

Jak wygląda bazylia?

Bazylia pospolita (łac. Ocimum basilicum) to roślina jednoroczna, dorastająca do 60 cm wysokości. Ma wzniesiony pokrój, jej proste, nagie, czworokątne łodygi (zielone lub czerwonawe – zależnie od odmiany), rozgałęziają się u podstawy. Liście bazylii są jajowate, jasnozielone (u niektórych odmian czerwonawe), lekko błyszczące, o długości do 5 cm. Na spodniej stronie liści znajdują się gruczołki zawierające olejki eteryczne.

Bazylia kwitnie w lipcu i sierpniu – kwiaty bazylii są drobne, białe, żółte lub różowe (zależnie od odmiany), zebrane w nibykłos na szczycie pędów kwiatostanowych. Bazylia wykształca niezbyt głęboki korzeniowy system palowy, który dzięki pikowaniu siewek silnie się rozgałęzia, wytwarzając liczne korzenie boczne.

Przeczytaj też: Ziołowy ogródek: jakie zioła i rośliny przyprawowe można uprawiać w ogrodzie

Jak uprawiać bazylię w ogrodzie?

• Stanowisko dla bazylii

Bazylia wymaga ciepłych, odchwaszczonych, osłoniętych od wiatru, dobrze nasłonecznionych stanowisk, ale lepiej chronić ją przed ostrym słońcem, na którym jej liście mogą nieco żółknąć.

• Podłoże dla bazylii

Bazylia najlepiej rośnie na dobrze spulchnionych, przepuszczalnych, próchniczych, żyznych glebach, o wysokiej zawartości składników pokarmowych.

• Nawożenie i podlewanie bazylii

Bazylię dobrze jest nawozić kompostem, roślina nie toleruje za to nawożenia świeżym obornikiem. Podczas suszy bazylię należy nawadniać – roślina musi mieć stale dostęp wody w podłożu, ale nie wolno jej przelewać.

Jak zrobić rozsadę bazylii?

Nasiona bazylii wysiewa się w domu na przełomie marca i kwietnia lub bezpośrednio do gruntu w maju (po ostatnich przymrozkach wiosennych). Bazylia uprawiana jest jako roślina jednoroczna. Pierwsze siewki powinny pojawić się po 8–14 dniach. Podczas wschodów należy zadbać, aby podłoże było stale lekko wilgotne.

Pikowanie siewek bazylii lub przycięcie (uszczykiwanie) ich wierzchołków kiedy rośliny osiągną około 15 cm wysokości pobudza rośliny do wytworzenia silniejszego systemu korzeniowego oraz sprzyja silnemu krzewieniu roślin.

Przeczytaj też: Pikowanie rozsady roślin w domu – dlaczego należy pikować rozsadę, kiedy pikować, jak to prawidłowo robić

Pikowanie i przesadzanie roślin na miejsce stałe do gruntu przeprowadzamy po ostatnich wiosennych przymrozkach, gdy temperatura powietrza nie spada już poniżej 5 st.C. Na miejscu docelowym bazylię sadzimy w rozstawie co 30–45 cm, w innym przypadku rośliny nie będą się prawidłowo rozkrzewiać i będą miały mniej liści, a dodatkowo przyspieszy kwitnienie hamując wzrost cennych liści.

Bazylia – roślina przyprawowa

Bazylia jest ceniona głównie za swój niepowtarzalny smak i aromat, bez którego nie może obyć się większość dań kuchni włoskiej. Jest głównym składnikiem włoskiego sosu pesto. Świeże liście bazylii można dodatkowo stosować do dekoracji potraw lub jako przyprawę, nadającą potrawom silny, miły, korzenny, słodkawy i pikantny smak i zapach.

Jako przyprawę stosuje się liście bazylii, zbierane podczas całego sezonu (najlepsze są te pozyskiwane z młodych roślin). Można je uszczykiwać lub wycinać za pomocą ostrego noża. Po zbiorze liści, na roślinie powinno pozostać ich jeszcze kilka, w przeciwnym wypadku roślina nie przeżyje. Najlepiej uszczykiwać liście bazylii z wierzchołków pędów, wówczas pozwoli to na jeszcze silniejsze rozkrzewienie rośliny. Liście bazylii mogą być używane zarówno świeże, jak i suszone, czy mrożone.

Bazylia to doskonały dodatek do zup, potraw z ryb, omletów, sałatek, potraw z makaronu czy pizzy. Liście bazylii są niezastąpionym dodatkiem do wszelkich potraw z pomidorów. Jeśli bazylia jest używana do potraw gotowanych, dodajemy ją na samym końcu, najlepiej tuż przed podaniem, bowiem podczas dłuższego gotowania traci ona swój aromat i smak.

Uprawa bazylii w doniczce – o czym pamiętać?

Domowa uprawa bazylii na parapecie to doskonały sposób, by mieć świeże zioła zawsze pod ręką. Kluczem do sukcesu jest wybór odpowiedniego pojemnika – doniczka o średnicy około 15-20 cm z otworami drenażowymi na dnie sprawdzi się idealnie. Zapobiegnie to zastojom wody i gniciu korzeni. Podłoże powinno być lekkie, żyzne i przepuszczalne; najlepiej sprawdzi się gotowa ziemia do ziół lub uniwersalna ziemia ogrodnicza wymieszana z niewielką ilością piasku lub perlitu.

Bazylia jest rośliną ciepłolubną, która potrzebuje minimum 6 godzin bezpośredniego światła słonecznego dziennie, dlatego parapet okna południowego lub zachodniego będzie dla niej najlepszym miejscem. Optymalna temperatura do wzrostu to 20-25°C. Podlewaj ją regularnie, ale z umiarem – ziemia powinna być stale lekko wilgotna, ale nigdy mokra. Wodę lej bezpośrednio na podłoże, unikając moczenia liści. Aby roślina pięknie się rozkrzewiała, należy systematycznie uszczykiwać wierzchołki pędów, tuż nad parą liści. Zabieg ten pobudza bazylię do wypuszczania nowych pędów bocznych.

Jak uratować bazylię z supermarketu?

Bazylia kupiona w markecie często po kilku dniach marnieje, co wynika ze specyfiki jej produkcji. W jednej małej doniczce rośnie zazwyczaj kilkanaście gęsto posianych sadzonek, które konkurują ze sobą o wodę, światło i składniki odżywcze. Aby przedłużyć jej życie, należy ją jak najszybciej rozsadzić. W tym celu delikatnie wyjmij całą bryłę korzeniową z doniczki, a następnie ostrożnie rozdziel ją na 3-4 mniejsze części. Każdą z nich posadź w osobnej doniczce ze świeżym, przepuszczalnym podłożem.

Po przesadzeniu zapewnij roślinie jasne i ciepłe stanowisko, ale chroń ją przed ostrym, bezpośrednim słońcem przez pierwsze dni. Kluczowe jest również prawidłowe przycinanie – zamiast obrywać pojedyncze listki, co osłabia roślinę, ucinaaj całe wierzchołki pędów nad parą bocznych liści. Taki zabieg nie tylko dostarcza świeżych ziół do kuchni, ale przede wszystkim stymuluje bazylię do krzewienia się, dzięki czemu staje się gęstsza i znacznie trwalsza