Wołek zbożowy: zwalczanie w domu

Wołek zbożowy
Autor: Gettyimages Wołek zbożowy (Sitophilus granarius) szkodnik ziaren zbóż

Sprawdź, jak wygląda wołek zbożowy, jakie szkody wyrządza i jak go zwalczać. Wołek zbożowy to pospolity szkodnik występujący w silosach, spichlerzach i młynach. Jego specjalnością jest niszczenie zmagazynowanego ziarna zbóż i produktów zbożowych o wysokiej zawartości skrobi. Zdarza się, że wołek zbożowy niestety trafi do domowej spiżarni.

Wołek zbożowy uznawany jest w Polsce za bardzo pospolitego i za najgroźniejszego szkodnika magazynowego ziarna. To gatunek synantropijny, występuje na wszystkich kontynentach tam, gdzie zamieszkuje człowiek. Wołek zbożowy jest doskonale przystosowany do rozwoju, rozmnaża się i żeruje w ziarnach zbóż: pszenicy, żyta, owsa i jęczmienia łuskanego, owsa, gryki, kukurydzy i ryżu. Atakuje  produkty mączne – kaszę, mąkę, makarony, otręby, płatki owsiane, a także suchy chleb, orzechy, migdały i nasiona roślin strączkowych. Wołki zbożowe żeruje na suszonych i świeżych owocach, żołędziach z uszkodzoną łupiną, na nasionach słonecznika i karmie dla ptaków. Nie występują w warunkach naturalnych, nie potrafią rozwijać się w polu.

Wołek zbożowy jak wygląda

  • Wołek zbożowy wielkość i wygląd

Wołek zbożowy (Sitophilus granarius, Sitophila granaria, Calandra granaria) to niewielki (ok. 4 mm długości) owad z rzędu chrząszczy. Brunatny, bezskrzydły z rodziny ryjkowcowatych, pokryty połyskującym, chitynowym pancerzykiem. Gruby pancerz oraz zrośnięte pokrywy nadają chrząszczowi wytrzymałości na zgniatanie. Charakterystyczna głowa wołka jest niewielka i ma postać wydłużonego ryjka z aparatem gębowym. Ryjek w przekroju jest okrągły. Po obydwu bokach głowy u jej podstawy znajdują się oczy i kolankowato zgięte 8-segmentowe czułki układające się na kształt litery V i zakończone owalnymi buławkami. Wołek zbożowy, w chwili zaniepokojenia, chowa czułki wraz z odnóżami, zastygając w bez ruchu na krótki czas. Ciało chrząszcza jest wysmukłe, walcowate i pokryte rzadkimi, żółtymi włoskami czuciowymi. Nogi są krótkie i mocne. Dzięki trzem parom odnóży wołek zbożowy potrafi szybko biegać. Skrzydeł lotnych brak. Samce wołków zbożowych odróżniają się od samic krótszym i grubszym ryjkiem.

  • Wołek zbożowy w domu

Wołek zbożowy prowadzi nocny tryb życia. Za dnia pozostaje w ciemnych zakamarkach. Jego rozwój przebiega w ukryciu, dlatego wczesne wykrycie i zwalczanie wołka zbożowego jest bardzo trudne. Długość życia chrząszczy wołka zbożowego uzależniona jest od dostępu do pokarmu, wilgotności oraz temperatury, w której przebywają. W wilgotności 75% i temperaturze 21°C mogą przeżyć rok. Poniżej 0°C zamiera po kilku miesiącach. Wysokie temperatury działają szkodliwie na rozwój szkodnika. Dobrze radzi sobie w warunkach niskiej wilgotności powietrza. Chrząszcze są odporne na brak pokarmu i bez niego w obniżonej temperaturze mogą przeżyć ponad miesiąc.

Wołek zbożowy: skąd się bierze

Przy odpowiedniej temperaturze i wilgotności powietrza, wołki zbożowe bardzo szybko się rozmnażają. Samce wydzielają feromon agregacyjny, dzięki któremu owady gromadzą się i łączą się w pary w celu wydania potomstwa. Zapłodniona samica wołka po wygryzieniu w ziarnie kanalika składa wewnątrz jajo i zasklepia otwór wydzieliną. W jednym ziarnie pojawia się zwykle jedno jajo. Wyjątkiem są ziarna kukurydzy, do których samica potrafi złożyć kilka jaj. W ciągu życia (które trwa od pół roku do ponad 2 lat) samica wołka składa kilkaset jaj.

Wołek zbożowy larwa

Larwa wołka zbożowego długości od 0,4 do 2,5 mm jest beznoga (łukowato wygięty pędrak), biała z brunatnymi żuwaczkami. Wykluwa się po 10 dniach i żeruje wewnątrz ziarna. Rozwój larwy przebiega wewnątrz ziarniaka, który na zewnątrz nie wykazuje oznak zasiedlenia. W produktach drobno zmielonych rozwój larw jest niemożliwy. Następnie przepoczwarza się w postać dorosłą, która po kolejnych kilku dniach opuszcza ziarno przez wygryziony otwór. Pełny rozwój owada trwa około 26 dni. W ciągu roku może pojawić się nawet kilka pokoleń wołków zbożowych. Wszystkie stadia rozwojowe mogą zimować.

Wołki zbożowe unikają ziarna o wilgotności poniżej 8%. Chrząszcze wyczuwają mocno wilgotne ziarno, chętnie do niego przechodzą i w krótkim czasie opanowują. Nie należy magazynować świeżo zebranego i niedosuszonego ziarna.

Mszyce, nornice i krety w ogrodzie. Jak się ich pozbyć?

Czy wołek zbożowy jest szkodliwy dla ludzi?

Porażenie ziarna następuje po zbiorach – w magazynie. Źródłem porażenia mogą być środki transportu, maszyny do czyszczenia ziarna oraz worki, w których przechowywano stare zapasy.

Wołek zbożowy niszczy zbiory ziarna, a jego odchody i wylinki powodują gnicie produktu, w którym się zagnieździł. Nadają mu zapach stęchlizny oraz sprzyjają pojawianiu się czynników chorobotwórczych. Produkty zaatakowane przez wołka zbożowego nie nadają się do spożycia przez ludzi.

Co zrobić jeśli w domu pojawiły się inne szkodniki:

Czy wołek zbożowy jest szkodliwy dla ludzi? Wołek zbożowy zawiera w swoim ciele alergeny, dlatego oznaką jego pojawienia się w miejscu składowania ziarna mogą być objawy astmy i nadwrażliwości płucnej (alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych). Szczególnie narażeni na to są pracownicy magazynów zbożowych i piekarze. Przypadkowe spożycie produktów zanieczyszczonych przez wołki zbożowe może powodować zaburzenia jelitowe i stany zapalne przewodu pokarmowego.

Wołek zbożowy zwalczanie w domu

Wołek zbożowy to szkodnik typowo magazynowy, ale przyniesiony wraz z produktami spożywczymi do domu może zadomowić się w naszej spiżarni na dobre. Najskuteczniejszą metodą zwalczania wołka zbożowego jest prewencja. Produkty zbożowe powinny być zaraz po zakupie przesypywane i przechowywane w suchych, szczelnych pojemnikach w chłodnymi ciemnym miejscu.

Wołki zbożowe to szkodniki, które nie lubią hałasu. Aby zawczasu wykryć intruza i nie dopuścić do jego rozmnożenia się, należy często przeglądać zapasy, sprzątać szafki kuchenne i przesuwać pojemniki z produktami zbożowymi. Owady wychodzą z ukrycia i możliwe jest pozbycie się dorosłych osobników.

Aby uśmiercić wołki zbożowe, umieszczamy pojemniki z produktami w lodówce na co najmniej miesiąc lub wymrażamy przez dobę w temperaturze minimum minus 15°C. Inną metodą zwalczania wołków zbożowych jest długie pieczenie zboża w piekarniku w temperaturze około 60oC.

W magazynach w celu zwalczania wołków zbożowych konieczna jest fumigacja (gazowanie zboża). Fumigacja to zabieg polegający na zwalczaniu szkodników toksycznymi gazami lub mieszaninami gazów.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
KOMENTARZE