Spis treści
- Szkodliwe przędziorki
- Dobroczynki w biologicznym zwalczaniu przędziorków
- Dobroczynek gruszowy
- Dobroczynek szklarniowy i kalifornijski
- Zalety stosowania dobroczynka w ochronie roślin
- Metody aplikacji dobroczynka na rośliny
Szkodliwe przędziorki
Przędziorki należą do grupy szkodników dość często atakujących zarówno rośliny ogrodowe, jak i domowe czy balkonowe. Bardzo często zerują na roślinach iglastych, ale też wielu krzewach ozdobnych i owocowych. Trudno je dostrzec, bo zwykle żerują wzdłuż nerwów na spodniej stronie liści lub igieł i są bardzo drobne. Zazwyczaj zauważamy już zaawansowane objawy ich żerowania, czyli wysysania soków z tkanek roślin. Efektem tego jest zwykle tworzenie się drobnych, marmurkowatych żółtych plamek, a następnie całkowite żółkniecie i opadanie liści i igieł. Nierzadko przy dużym nasileniu ataku przędziorków liście mogą przybierać lekko srebrzyste zabarwienie. Dość charakterystyczna dla obecności przędziorków i widoczna jest też drobna pajęczynka na spodniej stronie liści.
Najczęściej szkody wyrządza w ogrodzie przędziorek chmielowiec (Tetranychus urticae), ale często spotykane są też: przędziorek owocowiec (Panonychus ulmi), żerujący w sadach, przędziorek sosnowiec (Oligonychus ununquis), atakujący głównie iglaki oraz przędziorek szklarniowiec (Tetranychus cinnabarinus) występujący zwykle w szklarniach.
Dobroczynki w biologicznym zwalczaniu przędziorków
Zazwyczaj do ich zwalczania przędziorków stosuje się różnego rodzaju opryski (profilaktyczne lub interwencyjne) specjalistycznymi preparatami, w tym także chemicznymi, które często nie przynoszą zamierzonych efektów. Zawsze warto ograniczać do minimum użycie środków chemicznych na rzecz preparatów naturalnych i biologicznych.
Na szczęście w świecie przyrody znajdziemy wielu naturalnych wrogów szkodników, a szczególną bronią na przędziorka jest pożyteczny roztocz – dobroczynek, który żywi się szkodnikami, skutecznie je eliminując. Obecnie znajdziemy w sprzedaży pożyteczne organizmy (w tym dobroczynka) w różnych formach, które możemy łatwo aplikować lub zakładać na rośliny i chronić je bez użycia chemii.
Dobroczynek gruszowy
W ochronie roślin stosuje się różne gatunki dobroczynka, z których często wykorzystywany jest dobroczynek gruszowy (Typhlodromus pyri), będący drapieżnym roztoczem o niewielkich rozmiarach (0,5-0,7 mm) i połyskliwym, żółtawym, czasem czerwonawym ciele. Potrafi bardzo sprawnie przemieszczać się po liściach lub czaić się nieruchomo na swoje ofiary w okolicy nerwu głównego liści.
Dobroczynek gruszowy żywi się głównie przędziorkami (także pyłkiem kwiatowym, jajami innych owadów), ale też szpecielami, także dość częstymi, trudnymi do zauważenia szkodnikami roślin ogrodowych. Na pędach i w zagłębieniach kory zimują samice dobroczynków, które wiosną (przy temperaturze około 10°C) rozpoczynają żerowanie, czyli zjadają przędziorki i szpeciele (oraz ich jaja), znajdujące się na roślinach. Zwykle w ciągu roku dobroczynki mogą rozwinąć 2 do 4 pokoleń, a jedna samica w ciągu życia może zjeść ponad 500 przędziorków, w tym także ich jaja.
Dobroczynek szklarniowy i kalifornijski
Oprócz dobroczynka gruszowego, do zwalczania przędziorków w uprawach roślin domowych i ogrodowych stosowany jest także dobroczynek szklarniowy (Phytoseiulus persimilis), a także dobroczynek kalifornijski (Neoseiulus californicus) w różnych, łatwych do aplikacji formach.
Zalety stosowania dobroczynka w ochronie roślin
Zastosowanie dobroczynka w naturalnej ochronie roślin jest nie tylko ekologiczne, ale też całkowicie bezpieczne (biologicznie obojętne) dla ludzi, zwierząt oraz roślin. Ponadto, jest to bardzo wydajna metoda (duża ilość zjadanych przędziorków przez jedną samicę!) i wygodna do stosowania na roślinach. Oprócz tego, dobroczynki łatwo się rozmnażają, tworząc kilka pokoleń, zimują na roślinach i potrafią żywić się także innymi roztoczami, co powoduje, że po jednorazowej iniekcji, stają się długotrwałą (co najmniej kilkusezonową) i skuteczną ochroną przed przędziorkami. Dużą zaletą jest też fakt, że zimują zapłodnione samice, które wiosną budzą się i zapewniają od razu kolejne pokolenia roztoczy zwalczających przędziorki, zanim te zdążą się rozwinąć i wyrządzą szkody.
Metody aplikacji dobroczynka na rośliny
W sprzedaży można znaleźć oferty zastosowania dobroczynków w różnych, zwykle prostych formach lub jako specjalistyczne preparaty.
- W przypadku dobroczynka gruszowego, jedną z form aplikacji na drzewa i krzewy (zwykle owocowe) są specjalne opaski tekstylne, zawierające kilkadziesiąt sztuk tych pożytecznych organizmów. Opaski najlepiej zakładać na pędy (gałęzie) drzew lub krzewów już pod koniec lutego lub z początkiem marca (zanim zaczną żerować przędziorki).
- Z kolei dobroczynek szklarniowy, stosowany między innymi do ochrony roślin ozdobnych pod osłonami jest oferowany w formie specjalnych preparatów (np. Spidex). W zależności od objętości (100 ml lub 500 ml) plastikowej butelki, w jej wnętrzu znajdują się 2 tys. lub 10 tys. roztoczy wymieszanych z trocinami. W takiej formie rozprowadza się je (rozsypuje) na liściach roślin, gdzie następnie niszczą jaja, jak i postacie dorosłe przędziorków.
- Inną formą aplikacji dobroczynka są gotowe saszetki (np. Spical Ulti-Mite), zawierające roztocza, które zawiesza się na pędach roślin. W taki sposób stosuje się np. dobroczynka kalifornijskiego, skutecznego w ochronie wielu roślin doniczkowych (domowych), takich jak np. dracena, fikusy, monstera, kroton, palmy, skrzydłokwiat, kalatea, diffenbachia, cytrusy, epipremnum. Saszetki zaleca się wykorzystać (zwiesić na roślinach) jak najszybciej po ich zakupieniu, a dobroczynki wydostają się z nich przez specjalne, niewielkie otwory. Rozwojowi roztoczy sprzyja wysoka wilgotność powietrza i temperatura 20–24°C, ale dobroczynek kalifornijski toleruje również wysokie temperatury i niską wilgotność. Po aplikacji na roślinach, atakuje on przędziorki we wszystkich stadiach rozwoju, ale głównie te najmłodsze.
Przeczytaj też: Naturalne sposoby walki ze szkodnikami roślin kapustnych w warzywniku
