Czy można palić drewnem w piecu na pellet? Efekty, ryzyka i alternatywy dla bezpiecznego ogrzewania

Piece na pellety wyposażone są w palnik przystosowany do spalania tylko tego paliwa. Aby podczas pracy spełniały deklarowane parametry co do efektywności energetycznej oraz emisji spalin, należy palić w nich odpowiednim paliwem. Kotły mają zasobnik pelletów, z którego podajnikiem są przenoszone w małych porcjach na palnik i tam spalane z udziałem odpowiedniej ilości powietrza dostarczanego przez wentylator.

Dlaczego nowoczesny piec na pellet nie obsługuje drewna opałowego?

W nowoczesnych kotłach na pellety klasy 5 lub spełniających wymogi Ekoprojektu nie ma możliwości palenia drewnem w kawałkach – nie mogą być one wyposażone w ruszt awaryjny, a ich budowa nie może pozwalać na jego wstawienie. Od 2017 r. na rynek mogą być wprowadzane wyłącznie takie kotły. Jest to element polityki mającej doprowadzić do zwiększenia efektywności energetycznej kotłów do ogrzewania domów oraz poprawy jakości powietrza. Montuje się je w nowych domach, jak również w termomodernizowanych. W programach oferujących dofinansowanie do pieca na pellet jest zastrzeżenie – kocioł nie może być wyposażony w ruszt awaryjny umożliwiający palenie w nim drewnem opałowym. Jeśli podczas kontroli w ramach na przykład programu "Czyste powietrze", zostanie odkryty w kotle ruszt awaryjny, trzeba będzie zwrócić dotację.

• Ile kosztuje piec na pellet w 2026? Ile kosztuje piec na pellet wraz z montażem?

Co to jest ruszt awaryjny i jak wpływa na spalanie drewna?

W naszym kraju jest bogata tradycja palenia nie tylko węglem czy drewnem, lecz takie śmieciami: plastikowymi opakowaniami, oponami, makulaturą. W efekcie powstaje olbrzymie zanieczyszczenie powietrza. Takie przedmioty są możliwe do spalenia w zwykłych kotłach zasypowych z wielką komorą spalania i rusztem. Pojawienie się w nowszych kotłach z podajnikiem (bezklasowych albo klasy 3 lub 4) rusztu awaryjnego jest ciekawie wyjaśnione w artykule w serwisie Ogrzewnictwo.pl.

Kiedy na rynku stawały się coraz popularniejsze kotły z podajnikiem i palnikiem retortowym, ich użytkownicy narzekali, że nie można w nich spalać na przykład śmieci. W efekcie producenci kotłów zaczęli wyposażać je w dodatkowy ruszt. Były to konstrukcje różnego rodzaju, np. udające deflektory, ruszty wodne stanowiące element wymiennika. Po pewnym czasie pojawiło się określenie ruszt awaryjny.

Początkowo kamuflowane pod postacią deflektorów (ruszty ceramiczne i żeliwne) lub elementów wymiennika ciepła (ruszty stalowe wodne), bez ujawniania tego faktu w dokumentacjach technicznych kotłów. […] . Dopiero po pewnym czasie zrodził się pomysł nazywania rusztu dodatkowego „rusztem awaryjnym”, co pozwoliło rozwinąć oficjalną intensywną działalność marketingową, która – jak to często bywa w przypadku rozwiązań odległych od racjonalności technicznej – doprowadziła do wylansowania zdecydowanie najgorszego rozwiązania z technicznego punktu widzenia, tzn. awaryjnego rusztu wodnego.

Istnienie rusztu awaryjnego uzasadniano okolicznością długotrwałego braku prądu, gdy automatyczny kocioł z podajnikiem nie będzie mógł pracować i w domu zrobi się zimno.

Skutki palenia drewnem w piecu na pellet: wydajność, emisje i ryzyka

Ruszt awaryjny to konstrukcja umieszczona poniżej komory spalania umożliwiająca włożenie tam polan drewna, brył węgla lub śmieci. Skutkiem tego kocioł, zamiast spalać pellety z dobrą wydajnością energetyczną i niską emisją zanieczyszczeń, wyprodukuje znacznie mniej ciepła i wyśle w powietrze spaliny z wielką ilością tlenków siarki, azotu, cząstek stałych itp. (zależnie od tego, co właściciel wrzuci do kotła). Na dodatek wnętrze komory spalania, wymienniki ciepła zostaną pokryte warstwą substancji tworzących się podczas spalania paliwa w zbyt niskiej temperaturze. Są one niszczące dla stali kotłowej.

Producenci jednoznacznie wskazują, że jedynym paliwem dopuszczonym do stosowania w piecach na pellet jest certyfikowany pellet drzewny, zgodny z normą ENplus. Spalanie drewna opałowego, zrębków czy węgla jest traktowane jako nieprawidłowa eksploatacja i może skutkować utratą gwarancji. Informacje te zawsze znajdują się w instrukcji obsługi oraz warunkach serwisowych urządzenia.

Czy drewno może uszkodzić piec na pellet? Techniczne przyczyny i objawy

Tak – palenie drewnem w piecu na pellet może prowadzić do poważnych uszkodzeń urządzenia. Kotły pelletowe są projektowane pod paliwo o ściśle określonej granulacji, wilgotności i kaloryczności. Drewno powoduje niestabilne spalanie, nadmierne osadzanie sadzy, przegrzewanie palnika oraz zatykanie wymiennika ciepła. Objawy to m.in. spadek sprawności, częste alarmy, kopcenie i przyspieszone zużycie podzespołów.

Alternatywy: piece hybrydowe i rozwiązania do spalania drewna i pelletu

Osoby, które chcą korzystać zarówno z pelletu, jak i drewna, powinny rozważyć zakup pieca hybrydowego lub kotła wielopaliwowego. Tego typu urządzenia mają oddzielne komory spalania lub specjalne palniki przystosowane do różnych paliw. Alternatywą jest także zestaw: piec na pellet jako główne źródło ciepła oraz kominek lub piec na drewno jako wsparcie w sezonie grzewczym.

Spalanie nieodpowiedniego paliwa w piecu na pellet zwiększa emisję pyłów i szkodliwych gazów oraz pogarsza jakość powietrza. Aby ograniczyć zanieczyszczenia, należy stosować wyłącznie certyfikowany pellet, regularnie czyścić kocioł i komin oraz dbać o prawidłowe ustawienia spalania. Kluczowe znaczenie ma także coroczny przegląd techniczny wykonywany przez autoryzowany serwis.

Kotły na pellety – ceny wybranych modeli