Spis treści
Jedynie dwa z szesnastu województw wolne są od wymogów uchwał antysmogowych. Wprowadzono tam jedynie zapisy, które wprowadzają ograniczenia w używaniu takich urządzeń jak kominki czy wolno stojące piece w dni smogowe. W czternastu województwach wprowadzane są systematycznie przepisy ograniczające palenie w piecach i kominkach, które nie spełniają wymagań środowiskowych rozporządzenia ekoprojektu.
Ekoprojekt – ograniczenie emisji dla paliw stałych
Ekoprojekt (Ecodesign) to zwyczajowe określenie dla Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE. Dokument zawiera ścisłe normy dotyczące granicznych wartości emisji do atmosfery substancji szkodliwych dla środowiska. Ekoprojekt obowiązuje od 1 stycznia 2022 r. i oznacza zakaz sprzedaży na terenie całej UE pieców i kominków, które nie spełniają jego wymogów.
Jakich urządzeń nie dotyczy rozporządzenie ekoprojektu?
- miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe przeznaczonych do spalania wyłącznie biomasy niedrzewnej,
- miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe przeznaczonych wyłącznie do użytku na zewnątrz,
- miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe, których bezpośrednia moc cieplna wynosi mniej niż 6 % łącznej bezpośredniej i pośredniej mocy cieplnej przy nominalnej mocy cieplnej,
- miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwo stałe, które nie są zmontowane fabrycznie ani nie są dostarczane jako prefabrykowane komponenty lub części przez jednego producenta i muszą być zmontowane na miejscu (piece zduńskie),
- produktów do ogrzewania powietrznego,
- pieców do saun.
Kominki – jakie są wymagania ekoprojektu?
Wymagania ekoprojektu dla miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń na paliwa stałe
| Sezonowa emisja i efektywność wg ekoprojektu [przy 13% O2] | Pył (PM) [mg/m³] |
Tlenek węgla (CO) [mg/m³] |
Organiczne związki gazowe (OGC) [mg/m³] | Tlenki azotu (NOx) [mg/m³] | Sezonowa efektywność energetyczna |
| Ogrzewacz (kominek, piec, koza) z zamkniętą komorą spalania wykorzystujący pelet | 20 | 300 | 60 | 200 | 79% |
| Ogrzewacz (kominek, piec, koza) z zamkniętą komorą spalania lub kuchenka wykorzystujące biomasę inną niż pelet | 40 | 1500 | 120 | 200 | 65% |
| Ogrzewacz (kominek, piec, koza) z zamkniętą komorą spalania lub kuchenka wykorzystujące węgiel | 40 | 1500 | 120 | 300 | 65% |
| Ogrzewacz (kominek, piec, koza) z otwartą komorą spalania | 50 | 2000 | 120 | 300 | 30% |
Uchwały antysmogowe – zakaz używania kominków bez ekoprojektu
W większości uchwał antysmogowych można znaleźć zapisy o zakazie montażu oraz używania kominków, które nie spełniają wymogów ekoprojektu. W niektórych ten obowiązek jest przesunięty w czasie.
W wielu województwach uchwały antysmogowe już od kilku lat zabraniają używać miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń, które nie spełniają wymogów ekoprojektu, np. od 1 stycznia 2023 r. w województwach małopolskim, mazowieckim, podkarpackim, śląskim.
W Krakowie natomiast obowiązuje bezwzględny zakaz dla paliw stałych, a więc używanie kominków jest w tym mieście zabronione. To trochę absurd, bo jest wiele miejsc, gdzie granica z ościennymi wsiami przebiega przez gęsto zabudowane tereny i w tych po miejskiej stronie jest zakaz a po sąsiedzku kilka metrów dalej już można.
Na Dolnym Śląsku tylko nowo instalowane po 1 lipca 2018 r. kominki i piecyki muszą spełniać wymogi ekoprojektu, a bez ograniczeń można korzystać z tych starszych. Bardziej rygorystyczne są przepisy dla Wrocławia, Jeleniej Góry i uzdrowisk Cieplice, Duszniki-Zdrój, Jedlina-Zdrój, Kudowa-Zdrój, Lądek-Zdrój, Polanica-Zdrój, Szczawno-Zdrój.
W województwie lubelskim uchwała antysmogowa obowiązuje tylko kominki i piece montowane w budynkach wzniesionych po 1 maja 2021 r. W obiektach wybudowanych wcześniej nie wprowadzono jeszcze ograniczeń.
W kujawsko-pomorskim wszystkie montowane po 1 września 2019 r. miejscowe ogrzewacze pomieszczeń muszą spełniać wymagania ekoprojektu. Uruchomionych wcześniej i nie spełniających tych wymagań nie wolno używać od 1 stycznia 2024 r.
W świętokrzyskim od 1 lipca 2026 r. będzie obowiązywać zakaz użytkowania kominków w miejscach, gdzie istnieje możliwość przyłączenia budynku do sieci ciepłowniczej lub gazowej. Zakaz ten nie dotyczy instalacji spełniających wymogi ekoprojektu – te mogą być użytkowane do czasu ustania ich żywotności. W przypadku kominków, których eksploatacja rozpoczęła się przed 24 lipca 2020 mogą być użytkowane do 1 lipca 2026, chyba że będą osiągać sprawność cieplną na poziomie co najmniej 80% - wtedy mogą być użytkowane bez ograniczeń z wyjątkiem miejsc, gdzie istnieje możliwość przyłączenia budynku do sieci ciepłowniczej lub gazowe.
W województwie łódzkim od 1 stycznia 2026 r. można używać tylko kominków lub pieców z certyfikatem spełnienia warunków ekoprojektu. W Wielkopolsce podobnie, ale także tych starszych jeśli osiągają sprawność min. 80%.
Lubuskie wprowadza takie same ograniczenia ja w Wielkopolsce, ale od 1 stycznia 2027 r. W województwie zachodniopomorskim od 1 stycznia 2028 będzie można eksploatować wyłącznie kominki ekoprojektowe. Opolszczyzna dopuszcza eksploatację kominków, które nie spełniają wymogów ekoprojektu do 31 grudnia 2035 r. Po tym terminie będzie można używać tych kominków, których badanie wykaże sprawność przynajmniej 80%. Nie dotyczy to miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń, których eksploatacja rozpoczęła się po 1 lipca 2017. Te urządzenia mogą być użytkowane bez ograniczeń.
Starsze kominki, takie same jak współczesne z ekoprojektem – czy wolno palić
To bardzo interesujący temat, który postarał się wyłumaczyć Wojciech Perek z Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Kominki i Piece. Nowoczesne produkowane już na długo przed wprowadzeniem zasad ekoprojektu kominki firm zachodnich i polskich miały obniżone wskaźniki emisji. Potwierdzały to badania przeprowadzane przed wprowadzaniem ich na rynek, a później po wejściu w życiu ekoprojektu (1.01.2022) kolejne testy, które potwierdzały zgodność z jego wymogami. Jeśli więc wkład kominkowy wyprodukowany przed wejściem w życie ekoprojektu został przez producenta przebadany i badania te wykazały, że spełnia on wymogi ekoprojektu, a sama konstrukcja jest niezmieniona to taki sam wkład kominkowy wyprodukowany wcześniej również spełnia te wymogi. Gdyby ktoś chciał to zakwestionować to należałoby zdobyć od producenta/importera deklarację, że konstrukcja tego urządzenia nie była zmieniana od 2015 r. do czasu wykonania badań ekoprojektowych. Jeśli wkład kominkowy spełnia wymogi teraz to spełniał je i wcześniej. Oględziny nie są konieczne ponieważ producenci wiedzą czy i kiedy dokonywali zmian konstrukcyjnych urządzeń. Wystarczające powinny być dane z tabliczki znamionowej, dokumentacji towarzyszącej urządzeniu lub data zakupu.
W kwestii kary: uchwały antysmogowe ograniczają tylko eksploatację urządzeń nie spełniających określonych norm. Nie zabraniają kupowania, sprzedaży, instalacji i posiadania urządzeń nie spełniających norm.
