Spis treści
W nowoczesnych wnętrzach schody są integralną częścią reprezentacyjnej strefy dziennej. W wielu domach znajdują się trochę z boku, a czasami są całkiem schowane w klatce schodowej, gdzieś obok korytarza przy wejściu. Bez względu na miejscu mogą odegrać znaczną rolę w kształtowaniu kosztów eksploatacji domu.
Schodowe abecadło
Kształt i układ schodów zależą od ilości dostępnego miejsca oraz preferowanego stylu. Architekt proponuje konkretne rozwiązanie w projekcie, ale warto znać podstawowe typy, by świadomie uczestniczyć w tej decyzji.
- jednobiegowe proste to najprostsze w budowie i wygodne, ale wymagają sporo miejsca na długość.
- dwubiegowe ze spocznikiem – dwa biegi rozdzielone spocznikiem to bardzo komfortowe i bezpieczne rozwiązanie oszczędzające miejsce,
- zabiegowe mają zamiast spocznika stopnie o zmiennej szerokości (klinowe), które płynnie zmieniają kierunek biegu, a dodatkowo mogą być zamontowane tam gdzie jest mniej miejsca,
- kręcone (spiralne) to idealny wybór tam gdzie jest naprawdę ciasno, ich stopnie biegną wokół centralnego słupa – jednak coś za coś, bo ze względu na wąskie stopnie są uważane za najmniej wygodne.
Ze względu na konstrukcję podparcia wyróżnia się schody policzkowe, wspornikowe, dywanowe, grzebieniowe, blokowe.
Konstrukcja każdego z rodzajów schodów może być wykonany z drewna, stali lub betonu. Wykończenie stopni i stopnic najczęściej jest drewno, kamień lub płytki ceramiczne.
Niezależnie od wyglądu i materiału, muszą być bezpieczne. Oznacza to odpowiednie wymiary stopni (wysokość 15-19 cm, głębokość 25-35 cm), antypoślizgową powierzchnię oraz stabilną balustradę o wysokości minimum 90 cm.
Schody i cyrkulacja powietrza w domu
Schody, a właściwie przestrzeń, jaką zajmują i jej miejsce w domu oraz powierzchnia mają duży wpływ na cyrkulację powietrza w całym domu. Ten fakt ma związek także z dystrybucją ciepła. To bardzo ważny aspekt roli schodów w dobie rosnących kosztów energii. Niegdyś nie zwracano na ten fakt szczególnej uwagi, a dzisiaj jest on niezwykle istotny.
Bez względu na system ogrzewania i odbiorniki ciepła ruch konwekcyjny powoduje unoszenie się cieplejszych warstw powietrza ku górze. W domach z wentylacją grawitacyjną a tych jest w Polsce większość ten naturalny ruch ciepłego powietrza nakłada się na ruch powietrza związany z naturalnym przewietrzaniem. Napędza go napływ powietrza przez otwory okienne i drzwiowe i wyloty umieszczone w łazienkach, kuchniach i innych pomieszczeniach, które wymagają otworów wywiewnych wentylacji. Nagrzane powietrze na parterze unosi się ku sufitowi, a jeśli nie napotyka przeszkody wędruje wyżej, np. poprzez klatkę schodową, antresolę na piętro lub poddasze. To jak duża jest otwarta przestrzeń klatki schodowej i w jakim miejscu domu się znajduje decyduje o zyskach ciepła na wyższej kondygnacji. To może być jeden lub dwa stopnie Celsjusza, ale to i tak jest wiele. Pamiętać bowiem trzeba, że podgrzanie 1 m3 powietrza w warunkach pokojowych o 1oC wymaga 0,33–0,4 Wh energii. To może być bardzo dobrze zagospodarowana energia.
Zaplanowanie schodów dla efektu… cieplnego
Umieszczenie schodów w domu piętrowym i z poddaszem użytkowym to dzisiaj nie tylko estetyka, ale i ekonomia i energetyka. Ważne jest miejsce ich położenia na drodze obiegu powietrza w domu w przypadku wentylacji grawitacyjnej, a taka jest wciąż najbardziej rozpowszechniona nie tylko w starszych, ale i nowowznoszonych domach jednorodzinnych.
Ruch powietrza w domu nie powinien być zbyt duży, bo to strata energii – ogrzane powietrze zamiast pracować w domu zostanie wyrzucone na zewnątrz. Potrzebny jest stały napływ, głównie przez okna, co można uzyskać stosując automatyczne nawiewniki. Powolna cyrkulacja sprzyja zyskom z ciepła unoszącego się konwekcyjnie poprzez klatkę schodową (schody). Dlatego warto przy projektowaniu domu, który ma zadbać o koszty energii wziąć ten czynnik pod uwagę. Wtedy np. można łazienkę czy toaletę zaplanować tak, aby powietrze z klatki schodowej pozostało jeszcze przez chwilę na górnej kondygnacji, a nie od razu było kierowane do otworów wylotowych. W tym aspekcie pomimo kosztów instalacji swoją wyższość pokazują systemy rekuperacji oraz wentylacji mechanicznej – bez względu na ruch powietrza odzyskają one uciekające z wnętrza ciepła i wykorzystają ponownie.
Schody nośnik energii
Jeśli na parterze domu jest ogrzewanie podłogowe na dużej powierzchni to pomimo, niskiej temperatury wody grzewczej nie przekraczającej 35oC ogrzane przy powierzchni duże masy powietrza unoszą się konwekcyjnie ku górze. Jeśli schody są elementem tej przestrzeni, to ogrzane powietrze trafia także na wyższą kondygnację. Jeśli zostanie tam właściwie ukierunkowane przez naturalną cyrkulację będzie zwiększać temperaturę nie tylko na antresoli, korytarzu, czy łazience i toalecie, ale również w pokojach. Zmniejsza to zapotrzebowanie na energię. Dzieje się tak również w przypadku tradycyjnego ogrzewania grzejnikowego.
Jeśli klatka schodowa będzie zaprojektowana w holu lub korytarzu zaraz przy wejściu nie uzyska się takiego efektu.
Schody szeroko otwarte na piętro i poddasze prowadzące z centralnego pomieszczenia, w którym temperatura jest najwyższa to duży zysk energii. Domy ze schodami w salonach to nie tylko moda, ale również funkcjonalność i oszczędność.
