Spis treści
Konstrukcja schodów żelbetowych - jakie są jej rodzaje?
Konstrukcja schodów żelbetowych musi być zawsze dokładnie opisana i przedstawiona na rysunkach w projekcie budowlanym. Jeśli nie jest skomplikowana, najprościej wykonać ją na miejscu budowy w sposób tradycyjny, czyli zbrojenie i betonowanie w uprzednio przygotowanym deskowaniu. Zatrudniona ekipa powinna być doświadczona – błędy popełnione na tym etapie są trudne do naprawienia.
Zobacz także: Schody w domu jednorodzinnym: materiały, technologie, zasady wykonania
Schody monolityczne realizuje się razem ze stropem, ponieważ świeży beton najlepiej wiąże ze świeżym betonem. Możemy je zabetonować także po wykonaniu stropu. Wtedy wyprowadzamy zbrojenie (minimum 50 cm) do połączenia go z płytą biegową. Jednak jeśli wylejemy osobno strop i schody (oba elementy związane zbrojeniem), po jakimś czasie na miejscu styku zaczną pojawiać się pęknięcia.
Schody żelbetowe wykonuje się w konstrukcji płytowej, policzkowej lub wspornikowej.
Schody płytowe
Schody płytowe tworzy płyta biegowa połączona bezpośrednio z płytą spocznikową (spocznikiem, podestem) lub oparta na belkach spocznikowych, zwanych żebrami, stanowiących fragment spocznika. Belkę jako element przenoszący obciążenia specjalnie się zbroi. Z tego względu jest ona znacznie grubsza od płyty i wystaje poniżej stropu. Może być też w niej ukryta, wtedy jej szerokość musi być równa czterokrotnej grubości płyty spocznikowej.
Każda płyta biegowa wymaga podparcia z dołu i góry: w podłodze (podwalina), stropie lub ścianie. Dzięki temu obciążenia ze schodów są przenoszone na konstrukcję budynku. Płyta biegowa w połączeniu ze spocznikami tworzy schody jednobiegowe, które muszą być oparte na dwóch przeciwległych ścianach.
W przypadku bardzo dużej wysokości kondygnacji lub umieszczenia schodów w narożniku stosuje się dodatkowe podparcie pośrednie na płycie lub dwóch poprzecznych belkach spocznikowych zamocowanych w ścianach przylegających do biegu. Tak powstają schody dwubiegowe. Trzybiegowe muszą być umieszczone między trzema ścianami nośnymi, o które można je oprzeć.
Zobacz także: Jak wykończyć schody żelbetonowe? Drewno, panele, płytki, kamień, mikrocement, żywica, a może farba?
Podzielenie schodów na kilka płyt biegowych z podestami powoduje, że zajmują one więcej przestrzeni. Jednak stanowi to jedyny sposób na uniknięcie zwiększenia grubości płyty nośnej, która ma zwykle około 14 cm grubości (minimalnie 8 cm). Jest to niezbędne, gdyż w tego typu schodach nośność płyty zależy przede wszystkim od jej grubości, a nie tylko od grubości zbrojenia.
Płytę nośną zbroi się wzdłuż biegu, przy czym zazwyczaj połowę prętów odgina się przy podporze do góry. Pręty zbrojeniowe w poszczególnych elementach – płycie biegowej, spoczniku, ścianie – są ułożone na zakład i związane ze sobą. Siły rozciągające działają na spodzie płyty. Nie przenosi ich beton, tylko stal, dlatego zbrojenie rozkłada się w tej części płyty.
Schody policzkowe
Schody policzkowe wykonuje się przy większych rozpiętościach i obciążeniach. Płyta biegowa w tego typu schodach opiera się obustronnie na belkach policzkowych równoległych do biegu. Można je ukryć w ścianach klatki schodowej lub umieścić tak, by przylegały do niej.
Mogą być one opuszczone poniżej biegu schodów – wtedy ich szerokość wchodzi w skład szerokości stopnia – lub wystawać ku górze, tworząc część lub całość masywnej balustrady pełnej.
Konstrukcja policzkowa jest często stosowana w schodach kręconych lub ażurowych. Jeśli belkę policzkową zaprojektujemy schodkowo, będzie można na niej oprzeć stopnie, a podstopnice pozostawić otwarte. Jest to jednak forma trudna do wykonania na placu budowy, tego typu schody mają najczęściej formę prefabrykatu.
Zbrojenie w konstrukcji policzkowej pracuje na rozciąganie wzdłuż szerokości biegu. Belki policzkowe połączone z podwaliną i oparte na belkach spocznikowych zbroi się co najmniej czterema prętami ze strzemionami. Jeśli belka jest podwyższona, wymaga dodatkowego zbrojenia.
Dolne zbrojenie belek policzkowych odgina się do góry przy belkach spocznikowych. Każdy stopień zbroi się dołem, zazwyczaj trzema prętami kotwionymi w belkach policzkowych. Środkowy pręt odgina się do góry. Grubość płyty między stopniami wynosi zwykle 8-10 cm.
Konstrukcja schodów – belki policzkowe, płyty spocznikowe, stopnie we wspornikowych – powinna być oddzielona od ścian szczeliną dylatacyjną wypełnioną papą lub pianką dylatacyjną.
Schody wspornikowe
Schody wspornikowe stanowi ukryta w ścianie konstrukcyjnej żelbetowa belka nośna – ława nośna, wieniec – w której są osadzone z jednej strony pojedyncze stopnie i ewentualnie cienka płyta dolna. Jej kąt nachylenia odpowiada kątowi biegu schodów.
Zobacz także: Schody wspornikowe - ile kosztuje efekt lewitujących stopni?
Ławę trzeba wykonać na etapie murowania ściany nośnej. Musi być ona połączona z podwaliną i stropem. Szerokość wieńca zależy od wymiaru schodów: gdy bieg ma szerokość do 1 m, wieniec powinien mieć 18 cm szerokości, w biegu o szerokości do 1,5 m – 25 cm.
W schodach wspornikowych belka nośna może także stanowić centralne podparcie stopni. Taka konstrukcja wykorzystywana jest przy budowie schodów ażurowych, bardzo atrakcyjnych architektonicznie.
Belka nośna jest zbrojona podłużnie czterema prętami ze strzemionami. Stopnie są zbrojone przeważnie dwoma-trzema prętami układanymi w górnej warstwie. Minimalna grubość płyty między stopniami wynosi 6 cm, najczęściej ma ona postać schodkową.
Deskowanie i zbrojenie
Pierwszym etapem jest przygotowanie deskowania podniebienia płyty z nadaniem schodom założonego biegu. Podpiera się je ryglami z desek przymocowanych do stempli ustawionych pod schodami lub po obu stronach biegu. Liczba stempli i odstępy między nimi powinny być tak dobrane, aby zabezpieczyć deskowanie przed ugięciem się pod ciężarem betonu.
Zbrojenie główne płyty biegowej układa się wzdłuż deskowania, równolegle do biegu schodów. Zapewnia ono schodom wytrzymałość na rozciąganie. W poprzek układa się zbrojenie pomocnicze, rozdzielcze.
Żeby pręty zbrojeniowe zostały ze wszystkich stron otulone betonem, trzeba podłożyć pod nie podkładki dystansowe z betonu lub tworzywa sztucznego. Po ułożeniu zbrojenia do boków biegów przybija się deski, do nich zaś mocuje się zastawki, formując w ten sposób stopnie.
W schodach policzkowych i wspornikowych zbrojenie główne układa się odpowiednio w belkach policzkowych i belce nośnej. Musi być ono związane ze zbrojeniem stopni.
Deskowanie wyściela się folią lub tuż przed betonowaniem moczy wodą, ponieważ suche drewno wyciąga wodę z mieszanki betonowej, co osłabia jej jakość. Ułatwia to także późniejszy demontaż deskowania.
Galeria: Jak to się robi? Zobacz krok po kroku
10
To dwa najważniejsze stopnie w schodach żelbetowych. Trzeba je dobrze rozliczyć, uwzględniając już teraz przyszłe wykończenie podłogi, czyli zgodność warstw podłogowych na parterze i piętrze ze schodami.
Dlatego pierwszy stopień jest wyższy niż pozostałe, a ostatni wystaje ponad poziom stropu piętra. Tę różnicę wysokości wypełnią warstwy przyszłej podłogi.
Układanie mieszanki
Podczas betonowania temperatura powietrza nie powinna być niższa niż 5°C. Na schody monolityczne używa się betonu klasy C16/C20 lub C20/C25 o konsystencji plastycznej.
Wypełnia się kolejne stopnie od dołu i zagęszcza mieszankę przez ubijanie łopatą albo opukiwanie deskowania. Cały proces powinien odbyć się jednego dnia w celu uniknięcia nierównomiernych odkształceń deskowania, a w konsekwencji spękań konstrukcji.
Po lekkim związaniu betonu stopnie należy zatrzeć na gładko, a ewentualne ubytki uzupełnić zaprawą cementową.
Już po dwóch-trzech dniach od zabetonowania można wchodzić po schodach. Jeśli mają służyć do transportu materiałów budowlanych, lepiej poczekać jeszcze tydzień-dwa.
Deskowanie można zdemontować najwcześniej po dwóch tygodniach, ale aby w pełni obciążyć schody, trzeba poczekać cztery tygodnie. W tym czasie beton należy pielęgnacyjnie zwilżać wodą, zwłaszcza gdy są upały, a w razie przymrozków przykryć na noc słomianymi matami.
