| muratordom.pl » Eko » Buduj EKOlogicznie » Świadectwo energetyczne bez tajemnic

Świadectwo energetyczne bez tajemnic

Świadectwo energetyczne ma przede wszystkim na celu poszerzenie wiedzy na temat energochłonności budynku, a nie nałożenie kolejnych opłat i wymogów formalnych. Pozwoli ono lepiej poznać strukturę kosztów, które będziemy musieli ponieść w procesie zarządzania nim.

Szybko rozwijająca się gospodarka XIX wieku oraz coraz łatwiejszy dostęp do źródeł energii pozyskiwanej z surowców kopalnych spowodowały, że stała się ona powszechnie wykorzystywana. Dziś, kiedy eksploatacja nieodnawialnych źródeł energii jest na poziomie 86,9% całkowitego zapotrzebowania na produkcję energii pierwotnej, normalną sytuacją jest wzrost cen.

Świadectwo charakterystyki energetycznej budynku

Skala wykorzystania odnawialnych źródeł energii pozostawia wiele do życzenia. Obecnie kształtuje się ona na poziomie 13,1%. Zważywszy na strukturę zużycia energii w Europie, gdzie budynki pochłaniają 40% energii, istotnym elementem jest wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w budownictwie.

Zgodnie z raportem Eurimy („Skuteczna izolacja. Fakty i liczby”) to właśnie budynki dysponują największym potencjałem w zakresie ograniczenia wykorzystywania energii. Przeprowadzenie inwestycji na poczet przyszłych oszczędności sprawia, że odpowiednio zmodernizowany budynek zużywa na ogrzewanie jedynie 27% energii w porównaniu do standardowego, wybudowanego przed 1974 rokiem. Ponadto produkcja energii ze źródeł kopalnych ma negatywny wpływ na środowisko. Skutki wzrastającej od lat emisji dwutlenku węgla, metanu, freonów i ozonu można obserwować już dziś. Anomalie pogodowe, huragany i powodzie, upały i susze to tylko niektóre następstwa zmieniającego się klimatu. Z kolei inwestycje mające doprowadzić do oszczędzania energii w budynkach to potencjalnie mniejsza emisja dwutlenku węgla aż o 460 milionów ton rocznie. Tego typu działania pozwoliłyby spełnić wymogi Protokołu z Kioto.

Takim właśnie przesłaniem kierowała się Unia Europejska, uchwalając Dyrektywę w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, zwaną Dyrektywą EPBD (Energy Performance Buildings Directive – 2002/91/ EC). Jej podstawowym celem jest ustalenie klasyfikacji energetycznej wszystkich nowo budowanych, sprzedawanych oraz wynajmowanych budynków i lokali w Europie. Dokumentem przedstawiającym taką jakość energetyczną jest tzw. świadectwo charakterystyki energetycznej budynku. Unijna Dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej budynku narzuca konieczność wprowadzenia odpowiednich regulacji prawnych, mających na celu wdrożenie obowiązkowego certyfikowania budynków, najpóźniej od 1 stycznia 2009 roku. Dyrektywa nie dyktuje jednak ścisłych, uniwersalnych zasad oceny jakości energetycznej budynku – szczegółowe przepisy ustalają poszczególne kraje członkowskie. Określa ona jedynie zakres celów, które muszą być osiągnięte metodami lokalnymi. Z tego powodu zasady obliczeń są właściwe dla danego kraju.

W Polsce dyrektywę wprowadza nowelizacja ustawy Prawo budowlane z 19 września 2007 roku, w której zawarto wszelkie potrzebne informacje na temat jej implementacji. Jakość energetyczna budynku przedstawiana na świadectwie jest informacją na temat ilości energii potrzebnej do funkcjonowania budynku, z uwzględnieniem wszystkich jego elementów, czyli konstrukcji, instalacji i zastosowanych rozwiązań technicznych. Świadectwo jest częścią dokumentacji technicznej obiektu. Jego wzór określa Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 6 listopada 2008 roku w sprawie metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynku lub lokalu. Dokument taki mieści się na czterech stronach A4 i złożony jest w sposób uniemożliwiający jego zdekompletowanie. Ponadto świadectwo musi być również sporządzone w wersji elektronicznej, tożsamej z wersją drukowaną.

Dołącz do nas i bądź na bieżąco

Kto wystawia świadectwo?

Zgodnie z ustawą Prawo budowlane, świadectwo charakterystyki energetycznej budynku mogą sporządzić osoby, które spełniają łącznie poniższe warunki:

  • posiadają pełną zdolność do wykonywania czynności prawnych:
  • są absolwentami studiów co najmniej magisterskich (na dowolnym kierunku) w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym lub też studiów inżynierskich (na kierunkach: architektura, budownictwo, inżynieria środowiska, energetyka lub pokrewnych);
  • nie były karane za przestępstwa przeciwko mieniu, dokumentom, za przestępstwa gospodarcze, za fałszowanie pieniędzy, papierów wartościowych, znaków urzędowych lub za przestępstwa skarbowe;
  • posiadają uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności architektonicznej, konstrukcyjno-budowlanej lub instalacyjnej lub odbyły szkolenie i zdały z wynikiem pozytywnym egzamin przed ministrem właściwym do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, lub ukończyły studia podyplomowe na odpowiednim kierunku z programem pozytywnie zaopiniowanym przez ministra ds. budownictwa oraz ministra ds. szkolnictwa wyższego.

Ponadto osoba w jakikolwiek sposób związana z procesem budowlanym danego obiektu, czyli np. kierownik budowy lub projektant, nie może sporządzać świadectwa charakterystyki energetycznej dla tego budynku. Także właściciel ma zakaz opracowania świadectwa dla swojego budynku. Wykaz osób, mających odpowiednie uprawnienia, można znaleźć np. na stronie Ministerstwa Infrastruktury, gdzie umieszczono listę osób, które ukończyły kurs oraz zdały egzamin. Bazy z tego typu informacją znajdują się również w internecie. Jednakże warto zweryfikować każdą osobę/firmę przed złożeniem zlecenia.

Ważność świadectwa

Świadectwo charakterystyki energetycznej budynku, zwane również certyfikatem jakości energetycznej budynku, jest ważne 10 lat od momentu jego wystawienia. Jednak w przypadku modernizacji lub remontu, na skutek którego zmienia się charakterystyka obiektu (np. wymiana okien, kotła, ocieplenie), świadectwo charakterystyki należy sporządzić na nowo. Taki obowiązek ma w tej sytuacji inwestor lub właściciel budynku.

Budynki podlegające certyfikacji

Ustawa Prawo budowlane określa dokładnie, jakie rodzaje budynków i lokale podlegają certyfikacji - wszystkie nowo powstałe oraz wynajmowane i sprzedawane. Obowiązkowi takiemu nie podlegają:

  • zabytki i budynki podlegające ochronie,
  • miejsca kultu i działalności religijnej,
  • budynki użytkowane krócej niż 2 lata,
  • budynki niemieszkalne służące gospodarce rolnej,
  • obiekty przemysłowe i gospodarcze o zapotrzebowaniu na energię nie większym niż 50 kWh/m2/rok,
  • budynki mieszkalne przeznaczone do użytkowania nie dłużej niż 4 miesiące w roku,
  • wolno stojące obiekty o powierzchni użytkowej poniżej 50 m2. 

Cel certyfikacji energetycznej

Podstawowym celem certyfikacji energetycznej jest osiągnięcie wzrostu efektywności energetycznej budynków w Europie. Wynika to bezpośrednio z tzw. pakietu klimatycznego 3x20, w którym jednym z elementów jest zmniejszenie energochłonności o 20%. Ma to doprowadzić do obniżenia zużycia energii przez budynki oraz ograniczenia emisji dwutlenku węgla. Dzięki informacjom zawartym w świadectwie użytkownik może nie tylko dokonać świadomego wyboru budynku energooszczędnego, lecz także podjąć decyzję dotyczącą ewentualnych modernizacji. Ponadto, poprzez umieszczanie świadectw w miejscach publicznych, np. w przypadku budynków usługowych i użyteczności publicznej, wzrastać ma świadomość dotycząca ich energochłonności i możliwości oszczędzania energii. Obowiązkowa certyfikacja ma również służyć promocji budownictwa energooszczędnego.

Tabela 1

Jakie dane zawiera świadectwo?

Świadectwo charakterystyki energetycznej budynku jest dokumentem urzędowym. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 6 listopada 2008 r. w sprawie metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynków ma ono określoną formę i wzór.

  • Suwak energetyczny (tabela 1). Podstawowym elementem świadectwa jest obrazowa wartość wskaźnika energii pierwotnej (EP) certyfikowanego obiektu, przedstawiona w formie tzw. suwaka. Wyraża ona obliczeniową wartość zapotrzebowania na energię nieodnawialną niezbędną do ogrzewania, wentylacji, przygotowania ciepłej wody użytkowej oraz napędu urządzeń pomocniczych. Nie jest to jednak informacja, która w jakikolwiek sposób może przybliżyć nam rzeczywiste koszty eksploatacji budynku. Ponadto na suwaku z wyjątkiem lokali mieszkalnych przedstawione zostały dwie dodatkowe informacje: wartość EP budynku referencyjnego (spełniającego minimum wymagań technicznych według Warunków Technicznych 2008) oraz wartość EP budynku przebudowywanego. W przypadku budynków nowych, dane te mają istotne znaczenie, gdyż Warunki Techniczne 2008 zakładają możliwość spełnienia ich, bądź na podstawie wartości U poszczególnych przegród, bądź właśnie na podstawie wartości EP. Niestety, wartość EP nie jest zrozumiała dla osób niezajmujących się tematyką efektywności energetycznej. Wartość przedstawiona na suwaku nie mówi nam wprost o energooszczędności lub energochłonności (w przeciwieństwie do klas energetycznych). Nie uzyskamy także danych na temat tego, czy wskaźnik energii pierwotnej dla budynku jednorodzinnego, poniżej wartości budynku referencyjnego na poziomie 200 kWh/m2/rok, jest korzystny, czy nie.
  • Wskaźnik potencjalnych kosztów EK. Inną wartością (już nie tak bardzo eksponowaną na świadectwie) jest wartość wskaźnika energii końcowej, czyli roczne zapotrzebowanie energii końcowej na jednostkę powierzchni pomieszczeń o regulowanej temperaturze powietrza w budynku albo lokalu mieszkalnym. Wartość ta jest szacunkowym poziomem zużycia energii w warunkach standardowej eksploatacji. Oznacza to, iż teoretycznie można przemnożyć ją przez cenę 1kWh (ale uzyskanego z właściwego paliwa), otrzymując w ten sposób potencjalny koszt eksploatacji budynku. Jednak nie w każdym przypadku możliwe będzie takie przeliczenie. Wartość energii końcowej dotyczy poziomu energii zarówno odnawialnej, jak i nieodnawialnej. Na przykład, gdy mamy budynek w części zasilany przez energię słoneczną (np. kolektory słoneczne), wartość energii końcowej uwzględnia zapotrzebowanie na energię również z tego źródła, a jak wiadomo energia słoneczna nic nie kosztuje. Dlatego też istotna jest interpretacja wyników uzyskanych na świadectwie przez niezależnego eksperta. Tylko na tej podstawie potencjalne koszty eksploatacji będą zbliżone do realnych. Niezależnie od tego, wartość EK jest jedną z najważniejszych informacji, jakie możemy uzyskać dzięki świadectwu.
  • Dane szczegółowe. Druga strona świadectwa przedstawia, oprócz danych dotyczących przeznaczenia obiektu, jego konstrukcji, powierzchni, kubatury oraz opisu instalacji zastosowanych w budynku, także szczegółowe informacje dotyczące obliczeniowej wartości zapotrzebowania na energię końcową (tabela 2). Znajdziemy tam również informacje na temat zapotrzebowania na energię użytkową, końcową i pierwotną, z podziałem na ogrzewanie i wentylację, ciepłą wodę, urządzenia pomocnicze, czy też oświetlenie wbudowane wbudowane, wentylację mechaniczną i nawilżanie oraz chłodzenie. Dzięki procentowemu przedstawieniu zapotrzebowania na energię pierwotną, końcową i użytkową możemy dowiedzieć się, które elementy ogrzewania i wentylacji, instalacji ciepłej wody użytkowej i urządzeń pomocniczych są najbardziej energochłonne względem całego budynku. Pozwala to podjąć decyzję o działaniach zmierzających do ograniczenia zużycia energii.

Tabela 2

Świadectwo jako pomoc

Świadectwo nie ma na celu nałożenie na nas kolejnych opłat i wymogów formalnych, ale przede wszystkim poszerzenie wiedzy na temat energochłonności budynku, co pozwoli lepiej poznać strukturę kosztów, które musimy ponieść w procesie zarządzania nim. Jednocześnie wskazuje ono możliwości ograniczenia kosztów związanych z energią dostarczaną do obiektu. Ponadto niski koszt eksploatacji energetycznej budynku może być jednym z elementów mających wpływ na decyzję o zakupie, czy wynajmie danego budynku. Pamiętajmy, że celem świadectw nie jest ich wystawianie, lecz promocja energooszczędnych rozwiązań, a tym samym ochrona środowiska naturalnego.

Świadectwo a audyt

Auditing energetyczny jest szeregiem czynności związanych z oceną i analizą aktualnego stanu pozyskiwania energii, jej użytkowania w badanym obiekcie oraz wskazaniem potencjalnych możliwości i obszarów jego poprawy oraz racjonalizacji. W potocznym znaczeniu audyt to bilans energetyczny: obiektu, systemu dystrybucji nośnika energii, czy też przedsiębiorstwa jako całości, ze wskazaniem nieprawidłowości (nieefektywności) w zakresie użytkowania energii. Są to także propozycje zmiany sposobu wykorzystywania energii. Podstawową różnicą pomiędzy audytem a świadectwem jest to, że świadectwo przedstawia tylko aktualny stan wraz z zaznaczeniem obszarów energochłonnych, natomiast audyt wskazuje obszary potencjalnych usprawnień wraz z analizą ekonomiczną poszczególnych modernizacji. Ponadto, w przeciwieństwie do świadectw, audyt sporządza się dobrowolnie np. w przypadku analizy potencjalnych oszczędności czy jako dokument wymagany w wypadku dofinansowania np. unijnego.

Błędnie wystawione świadectwo

W momencie wprowadzenia w życie dyrektywy, tj. od 1 stycznia 2009 roku, na rynku pojawiły się oferty, w których proponowano wykonanie świadectwa tylko z wykorzystaniem kilku podstawowych danych. Niestety takie dokumenty tworzone były niezgodnie z prawem i podawano w nich nieprawdziwe informacje dotyczące charakterystyki energetycznej danego budynku. Zgodnie z artykułem 5 ustawy Prawo budowlane, świadectwo charakterystyki energetycznej zawierające fałszywe dane o wielkości energii, jest wadą fizyczną rzeczy w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny o rękojmi za wady. W takim przypadku należy przygotować nowe świadectwo charakterystyki energetycznej. Od 31 grudnia 2009 r. certyfikatorów obowiązuje wymóg zawarcia umowy ubezpieczenia OC. Umożliwi to egzekwowanie roszczeń w przypadku błędnie sporządzonego świadectwa.

Jak uzyskać świadectwo energetyczne?

W przypadku nowych obiektów świadectwo sporządza się dopiero po ich wybudowaniu. W przypadku sprzedaży bądź najmu przedstawia się aktualne świadectwo lub wystawia się je zgodnie z aktualnym stanem budynku. Niezależnie od tego, czy sporządzamy świadectwo dla budynku nowego czy istniejącego, ważna jest dokumentacja projektowa. W przypadku budynków nowych w dokumentacji projektowej należy zaznaczyć wszelkie zmiany dokonane w trakcie budowy. Na podstawie tej szczegółowej dokumentacji oraz wizji lokalnej doradca energetyczny przygotowuje świadectwo. W sytuacji, gdy nie dysponujemy pełną, aktualną dokumentacją obiektu, wymagana może być inwentaryzacja. Jednak jest to odrębne działanie. Świadectwo charakterystyki energetycznej należy ponownie sporządzić również po przeprowadzeniu modernizacji. Świadectwo dołączamy, zarówno w wersji elektronicznej, jak i drukowanej, do pozwolenia na użytkowanie (w przypadku nowych budynków) lub do aktu sprzedaży/ najmu budynku lub lokalu. Obowiązek zachowania dokumentu spoczywa na właścicielu budynku.

Czy świadectwo wpływa na wartość budynku?

Informacja na temat kosztów eksploatacji coraz częściej ma wpływ na wybór projektu czy budynku. W przypadku budynków nowych dane dotyczące zużycia energii mogą decydować o modyfikacjach w projektach, ograniczających koszt późniejszych modernizacji. Ponadto także informacje mogą znacząco wpłynąć na cenę obiektu. Jeśli mamy do wyboru dwa identyczne budynki różniące się jedynie charakterystyką energetyczną, bez zastanowienia zakupimy dom o niższym zużyciu energii. Taka sytuacja daje podstawy do zróżnicowania obiektów budowlanych oraz projektów pod względem charakterystyki energetycznej i energooszczędności. Z informacji płynących z zagranicy wynika, że wpływ charakterystyki energetycznej na wartość budynku stale rośnie wraz ze wzrostem cen za energię i ciepło.

Przeczytaj dodatkowo:
Projekt nr 038 II nagroda (ex aequo)

LIPIŃSCY DOMY Biuro Projektowe Miłosz Lipiński, Ludwika Juchniewicz-Lipińska, Grzegorz Tomaszewski  

Projekt nr 024 II nagroda (ex aequo)

Marcin Gaede, Tomasz Dziedzic – instalacje, Magdalena Guminiak – instalacje

Zdrowy dom dla alergika. Mieszkaj bezpiecznie i...

Podpowiadamy, jak sprzątać pomieszczenia oraz usuwać kurz i bród z wszelkich powierzchni. Zdrowe...

Co to jest elektrownia wiatrowa i gdzie można ją...

Od 16 lipca 2016 r. obowiązuje ustawa, która określa warunki i tryb lokalizacji elektrowni wiatrowych,...

Projekt nr 030 Wyróżnienie honorowe

Bartłomiej Pyrzyk, Tomasz Walaszczyk, Krzysztof Nowotniak, Marcin Korab