Spis treści
Portulaka pospolita (Portulaca oleracea) to gatunek jednorocznej rośliny zielnej z rodziny portulakowatych (Portulacaceae). Rośnie na naturalnych stanowiskach w większości krajów świata, również w Polsce (u nas spotkać ja można na nieużytkach, przydrożach, nasypach kolejowych). Przez jednych uważana jest za uciążliwy chwast, przez innych za roślinę wartościową.
Jak wygląda portulaka pospolita?
Portulaka pospolita to roślina dorastająca do 10-20 cm wysokości. Tworzy liczne, silnie rozgałęzione, wałeczkowate, płożące się, podbarwiane na czerwono, nagie, gęsto ulistnione pędy. Liście portulaki są drobne, zielone, mięsiste, bezogonkowe, jajowatego kształtu, z wyraźnie zaznaczonym nerwem głównym.
Portulaka pospolita kwitnie latem: od lipca do września. Kwiaty portulaki są żółte, drobne, wyrastają na szczytach pędów pojedynczo lub po kilka w małych kępkach. Po przekwitaniu przekształcają się w owocostany - torebki wypełnione drobnymi, ciemnymi nasionami.
Jej kuzynka - portulaka wielkokwiatowa - efektownie kwitnąca roślina ozdobna, dobrze sprawdza się w uprawie pojemnikowej, dlatego często zdobi balkony i tarasy, a w ogrodzie można ją wykorzystać do tworzenia obwódek oraz dekoracji ogrodów skalnych.
Portulaka pospolita - wymagania i uprawa
Portulaka pospolita nie jest rośliną wymagającą. Łatwo ja uprawiać. Najlepsze dla niej jest stanowisko słoneczne. Podłoże może być umiarkowanie żyzne, ale powinno być lekkie, piaszczyste i suche.
Roślina ma dość wysokie wymagania dotyczące temperatury - jej nasiona kiełkują w temperaturze powyżej 15 °C, a roślina najlepiej rozwija się, gdy temperatura wynosi powyżej 18-20°C. Portulaka jest bardzo wrażliwa na przymrozki, które natychmiast ją niszczą.
Kiedy zbierać portulakę pospolitą?
Portulakę pospolitą można zbierać ze stanu naturalnego od czerwca do sierpnia lub uprawiać w ogródku ziołowym albo w doniczce na balkonie.
Jakie właściwości ma portulaka pospolita?
Liście portulaki zawierają sok o lekkich właściwościach oczyszczających, witaminy (A i C) minerały (wapń, żelazo, sód i magnez), antyoksydanty oraz kwasy omega 3.
Starożytni Egipcjanie pili napar z liści portulaki przy problemach z układem moczowym. Współcześnie portulakę pospolitą wykorzystuje się przy problemach z strony układu pokarmowego, gdyż wspomaga procesy trawienne i łagodzi objawy zgagi. Poza tym portulaka pospolita wspomaga proces gojenia się ran (zapobiega nadmiernemu bliznowaceniu), dzięki czemu wykorzystuje się ją przy trudno gojących się ranach.
Ekstrakt z portulaki warzywnej wykorzystuje się także w kosmetyce, gdyż działa tonizująco, gojąco i antytoksycznie.
Portulaka pospolita w kuchni
W kuchni portulaka pospolita jest warzywem liściastym, które odznacza się lekko kwaskowo-słonym smakiem. Stanowi idealny dodatek do sałatek, past, twarożku itp. Liście przyrządza się jak szpinak, a łodygi jak szparagi. Z kolei jej kwiatki są doskonałym zamiennikiem kaparów. Warto wiedzieć, że portulaka pospolita jest jednym z popularniejszych warzyw używanych w kuchni greckiej.
Poznaj inne warzywa liściaste:
Portulaka pospolita – skarbnica cennych składników
Chociaż portulaka bywa traktowana jako chwast, jej wartości odżywcze sprawiają, że zasługuje na miano superżywności. Wyróżnia się przede wszystkim wyjątkowo wysoką zawartością kwasów tłuszczowych omega-3, zwłaszcza kwasu alfa-linolenowego (ALA). W 100 gramach świeżych liści znajduje się go od 300 do 400 mg, co czyni portulakę jednym z najbogatszych roślinnych źródeł tych związków – bogatszym nawet niż niektóre ryby.
To jednak nie koniec jej zalet. Portulaka dostarcza siedem razy więcej witaminy E niż szpinak i sześć razy więcej beta-karotenu (prowitaminy A) niż marchew. Jest także źródłem witaminy C, witamin z grupy B oraz minerałów, takich jak magnez, wapń, potas i żelazo. Zawiera również cenne przeciwutleniacze, w tym glutation i betalainy, które chronią organizm przed działaniem wolnych rodników.
