Spis treści
Korzenie roślin mogą „współpracować” z grzybami, tworząc niezwykłą sieć, dzięki której zwiększa się powierzchnia chłonna korzeni oraz wzmacnia odporność roślin na choroby i suszę. To właśnie jest mikoryza. Warto dowiedzieć się o niej więcej i sprawić, by zagościła także w twoim ogrodzie. To sprawdzony sposób na ekologiczne ogrodnictwo, a szczepionki mikoryzowe stają się niezastąpionym narzędziem właściciela ogrodu, który marzy o zdrowych i witalnych roślinach, a także obfitych plonach.
Co to jest mikoryza?
Mikoryza to symbioza korzeni roślin z grzybami. Grzyby mikoryzowe osiedlają się w strefie korzeniowej roślin, tworząc sieć strzępek grzybni, która sięga daleko poza zasięg korzeni i działa jak przedłużenie systemu korzeniowego rośliny, zwiększając jej zdolność do pobierania wody i składników odżywczych z gleby. W zamian za to, grzyby otrzymują od rośliny cukry (powstające w procesie fotosyntezy). To jak naturalny system nawadniający i nawożący, który działa pod ziemią.
W naturze mikoryza występuje u około 80-85% roślin naczyniowych, w tym drzew, krzewów, kwiatów i warzyw, i istnieje od milionów lat, pomagając roślinom przetrwać w trudnych warunkach.
Co to jest szczepionka mikoryzowa?
Szczepionka mikoryzowa to specjalistyczny preparat zawierający żywe strzępki lub zarodniki grzybów (lepsze są te z żywą grzybnią, bo działają szybciej i skuteczniej). Szczepionka ma zazwyczaj formę żelu, proszku lub płynu. Stosując ją wprowadzamy do gleby pożyteczne grzyby symbiotyczne, które szybko kolonizują korzenie roślin i tworzą mikoryzę. W odróżnieniu od zwykłych nawozów, szczepionki nie są "jednorazowym zastrzykiem", lecz tworzą trwałą symbiozę, która trwa przez całe życie rośliny.
Po co stosuje się szczepionki mikoryzowe w ogrodzie?
Stosowanie szczepionek mikoryzowych w ogrodzie to inwestycja w zdrowie i witalność roślin, przynosząca liczne korzyści, które przekładają się na ich lepszy wzrost, zdrowie i odporność.
Mikoryza:
- znacząco zwiększa powierzchnię chłonną korzeni – strzępki grzybni działają jak przedłużenie systemu korzeniowego, umożliwiając roślinom pobieranie wody z większego obszaru gleby, dzięki czemu rośliny lepiej znoszą suszę;
- pomaga roślinom efektywniej absorbować składniki pokarmowe, co oznacza, że możesz stosować mniej sztucznych nawozów, redukując koszty i minimalizując zanieczyszczenie gleby - rośliny rosną szybciej, stają się mocniejsze i bardziej dorodne, kwitną obficiej, dają większe plony, a drzewa i krzewy lepiej się ukorzeniają;
- wzmacnia system odpornościowy roślin, czyniąc je mniej podatnymi na choroby grzybowe i bakteryjne - grzyby mikoryzowe chronią rośliny przed patogenami – tworzą barierę przed chorobami odglebowymi, jak fytoftoroza czy fusarioza;
- pomaga roślinom lepiej radzić sobie ze stresem związanym z przesadzaniem, suszą, zasoleniem gleby i innymi niekorzystnymi warunkami;
- poprawia strukturę gleby - grzyby mikoryzowe wydzielają substancje, które zwiększają porowatość i przepuszczalność gleby.
Przeczytaj też: Czy uprawa grzybów w ogrodzie jest możliwa? Co zrobić, żeby grzyby rosły w ogrodzie?
Jakie są rodzaje szczepionek mikoryzowych?
Rodzaje szczepionek mikoryzowych można podzielić według dwóch głównych kryteriów: rodzaju grzybów oraz formy preparatu.
1. Podział szczepionek mikoryzowych ze względu na rodzaj grzybów (ważny przy wyborze dla konkretnych roślin, ponieważ różne grupy roślin wchodzą w symbiozę z różnymi typami grzybów):
- szczepionki endomikoryzowe - grzyby wnikają do wnętrza komórek korzenia, tworząc w nich struktury zwane arbuskulami, które przypominają miniaturowe drzewka. To właśnie tam zachodzi wymiana substancji odżywczych między grzybem a rośliną. To najczęstszy typ mikoryzy. Do stosowania w uprawie warzyw (pomidory, papryka, ogórki, dynie, cebula, czosnek), roślin owocowych (truskawki, maliny, winorośl, większość drzew owocowych (jabłonie, grusze, śliwy, wiśnie), roślin ozdobnych (róże, pelargonie, surfinie, tuje (żywotniki), cyprysiki, trawy ozdobne, większość bylin);
- szczepionki ektomikoryzowe - grzyby nie wnikają do wnętrza komórek, ale tworzą gęstą sieć strzępek wokół zewnętrznej części korzeni, zwiększając ich powierzchnię chłonną. Do stosowania w uprawie drzew i krzewów leśnych, zarówno iglastych (sosna, świerk, jodła, modrzew), jak i liściastych (dąb, buk, brzoza, grab, lipa, kasztanowiec). Wiele z tych grzybów tworzy jadalne owocniki (np. borowiki, maślaki, koźlarze);
- szczepionki dla roślin wrzosowatych – grzyby wchodzą w symbiozę z roślinami z rodziny wrzosowatych, przystosowanymi do życia w kwaśnym, ubogim podłożu. Do stosowania wyłącznie dla roślin kwasolubnych, np. różaneczników, azalii, wrzosów, borówki amerykańskiej, żurawiny, kalmii;
- szczepionki uniwersalne (mieszane) - preparaty zawierające mieszankę różnych gatunków grzybów (najczęściej endo-, jak i ektomikoryzowych), mogą być mniej skuteczne niż szczepionki dedykowane konkretnej grupie roślin.
Przeczytaj też: Mikoryza do borówki amerykańskiej - dlaczego warto stosować szczepionki mikoryzowe do borówek?
2. Podział szczepionek mikoryzowych ze względu na formę preparatu (sposób aplikacji)
- proszek/pył - forma sucha, zawierająca zarodniki grzybów zmieszane z nośnikiem, do opylania korzeni sadzonek, mieszania z podłożem do siewu lub sadzenia, a także do rozpuszczania w wodzie i podlewania;
- granulat - zarodniki i strzępki grzybni są wymieszane z obojętnym nośnikiem (np. na bazie glinki, torfu czy perlitu), tworząc małe granulki, które stopniowo uwalniają grzyby blisko strefy korzeniowej, do mieszania z ziemią w dołku podczas sadzenia nowych roślin;
- płyn - zawiesina zarodników w płynie, często z dodatkiem substancji odżywczych, najlepsza forma do aplikacji na już rosnące rośliny, preparat rozcieńcza się z wodą i podlewa nim rośliny, co pozwala grzybom dotrzeć do istniejącego systemu korzeniowego;
- żel - zarodniki grzybów są zawieszone w hydrożelu, który po zmieszaniu z wodą pęcznieje, idealny do stosowania podczas sadzenia roślin z gołym korzeniem (np. róż czy drzewek owocowych), korzenie zanurza się w żelu, który do nich przylega, chroniąc przed wysychaniem i zapewniając natychmiastowy kontakt z grzybnią.
Zawsze postępuj zgodnie z instrukcjami podanymi na opakowaniu szczepionki. Pamiętaj, że stosowanie nawozów mineralnych w dużych dawkach może ograniczyć rozwój mikoryzy.
Gdzie kupić szczepionki mikoryzowe?
Szczepionki mikoryzowe są dostępne w większości sklepów ogrodniczych, centrach ogrodniczych, a także w sklepach internetowych. Wybierając szczepionkę, zwróć uwagę na jej skład, przeznaczenie i datę ważności. Kupuj szczepionki od renomowanych producentów, aby mieć pewność, że są one skuteczne i bezpieczne dla roślin.
Przeczytaj też: Gdzie i jak kupować nasiona roślin?
Zobacz galerię zdjęć: Grzyby leśne w ogrodzie
8
