Pompa ciepła włącza grzałkę - kiedy jest to normalne, a kiedy powoduje rachunki grozy?

Grzałka elektryczna jest standardowym wyposażeniem wielu pomp ciepła. Powinna wspomagać ogrzewanie domu przede wszystkim podczas największych mrozów, ale może uruchamiać się także w innych sytuacjach. Problem zaczyna się wtedy, gdy pracuje zbyt często i zamiast pompy ciepła to ona ogrzewa dom.

Jednostka zewnętrzna pompy ciepła na ścianie domu w zimowej scenerii. O kosztach ogrzewania przeczytasz na Muratordom.
Autor: StockSeller_ukr/ Getty Images W mediach społecznościowych pojawia się wiele relacji użytkowników, których pompy nie poradziły sobie w trudnych zimowych warunkach.

Dlaczego tak się dzieje? Jak dobrać pompę ciepła, żeby nie przepłacać za prąd? Warto zwrócić uwagę na dwa parametry: SCOP i punkt biwalentny.

Po co grzałka w pompie ciepła? Kiedy powinna się włączać?

Wraz ze spadkiem temperatury powietrza przeważnie zmniejsza się dostępna moc grzewcza pompy ciepła, a jednocześnie rośnie zapotrzebowanie budynku na ciepło. Dlatego wiele urządzeń ma wbudowaną grzałkę elektryczną, która uzupełnia brakującą moc.

Jej uruchomienie nie musi oznaczać awarii ani błędu w doborze pompy. Grzałka może włączyć się:

  • podczas dużych mrozów, gdy moc pompy nie wystarcza do ogrzania domu,
  • przy okresowym podgrzewaniu wody użytkowej do wysokiej temperatury, np. podczas programu ochrony przed bakteriami Legionella,
  • podczas uruchamiania instalacji po dłuższej przerwie lub silnym wychłodzeniu budynku,
  • w szczególnych sytuacjach podczas odszraniania jednostki zewnętrznej albo w trybie zabezpieczenia przed zamarznięciem,
  • w razie awarii sprężarki, jako awaryjne źródło ciepła.

W prawidłowo dobranej instalacji grzałka powinna być jednak przede wszystkim źródłem wspomagającym, a nie podstawowym sposobem ogrzewania domu.

Kiedy grzałka powoduje wysokie rachunki za prąd?

Pompa ciepła w korzystnych warunkach może dostarczyć 3–4 kWh ciepła, zużywając 1 kWh energii elektrycznej. Grzałka działa inaczej: z 1 kWh prądu uzyskuje około 1 kWh ciepła.

Dlatego długotrwałe ogrzewanie grzałką jest znacznie droższe niż praca samej sprężarki.

Przykładowo grzałka o mocy 6 kW, pracując przez pięć godzin z pełną mocą, zużyje 30 kWh energii elektrycznej. Jeśli taka sytuacja powtarza się codziennie przez wiele tygodni, dodatkowe koszty mogą być znaczące.

Niepokój powinno wzbudzić częste uruchamianie grzałki już przy temperaturze kilku stopni powyżej zera, szczególnie podczas zwykłego ogrzewania pomieszczeń. Przyczyną może być nie tylko za mała moc pompy, lecz także niewłaściwe ustawienia sterownika, zbyt wysoka temperatura wody grzewczej, problemy z przepływem lub nieprawidłowa praca instalacji.

Punkt biwalentny. Od niego zależy, jak często pompa potrzebuje grzałki

Jednym z najważniejszych parametrów przy wyborze powietrznej pompy ciepła jest punkt biwalentny. To temperatura zewnętrzna, przy której moc grzewcza samej pompy zrównuje się z zapotrzebowaniem budynku na ciepło. Poniżej tej temperatury konieczne może być wsparcie dodatkowego źródła ogrzewania, najczęściej grzałki elektrycznej.

Przykładowo, jeśli punkt biwalentny wynosi -7°C, przy niższych temperaturach pompa może wymagać wspomagania grzałką. Jeśli wynosi +2°C, konieczność takiego wspomagania może pojawiać się znacznie częściej.

W praktyce nie ma jednej idealnej temperatury punktu biwalentnego dla wszystkich domów. Zależy ona od lokalnego klimatu, zapotrzebowania budynku na ciepło oraz parametrów pompy i instalacji grzewczej.

Im niższy punkt biwalentny, tym zwykle mniej godzin wspomagania grzałką, ale nie oznacza to, że należy kupować pompę o jak największej mocy. Przewymiarowane urządzenie może pracować nieefektywnie przy wyższych temperaturach zewnętrznych i częściej włączać oraz wyłączać sprężarkę.

Czy wysoki SCOP oznacza, że grzałka nie będzie się włączać?

SCOP to sezonowy współczynnik efektywności pompy ciepła. Określa, ile ciepła urządzenie dostarcza w stosunku do zużytej energii elektrycznej w warunkach obliczeniowych całego sezonu grzewczego.

Przykładowo SCOP równy 4 oznacza, że na każde 4 kWh dostarczonego ciepła przypada średnio 1 kWh pobranej energii elektrycznej.

Im wyższy SCOP w porównywalnych warunkach, tym korzystniejsza przewidywana efektywność urządzenia. Nie oznacza to jednak, że grzałka nigdy się nie włączy. SCOP i punkt biwalentny opisują różne cechy pracy pompy. Wartość SCOP nie mówi wprost, jak często grzałka będzie uruchamiana w konkretnym domu.

Trzeba też sprawdzić, dla jakiej temperatury wody grzewczej podano SCOP. Pompa współpracująca z ogrzewaniem podłogowym wymagającym np. 35°C zwykle działa efektywniej niż urządzenie, które musi przygotować wodę o temperaturze 55°C do grzejników. Porównywać należy wartości SCOP dla tego samego klimatu i temperatury zasilania.

Jak wybrać pompę ciepła, żeby grzałka nie pracowała zbyt często?

Podstawą doboru pompy powinno być obliczeniowe obciążenie cieplne budynku, czyli moc potrzebna do jego ogrzania w warunkach projektowych. Nie wystarczy wybrać urządzenia na podstawie powierzchni domu, np. 150 m², i sugerować się wyłącznie mocą nominalną podawaną przez producenta.

Przed zakupem inwestor powinien uzyskać od instalatora odpowiedzi na kilka pytań:

  1. Jakie jest obliczeniowe zapotrzebowanie domu na moc grzewczą? Powinno wynikać z obliczeń, a nie z szacunków opartych wyłącznie na metrażu.
  2. Jaki punkt biwalentny przewidziano dla wybranej pompy? Przy jakiej temperaturze zewnętrznej będzie potrzebne wsparcie grzałką?
  3. Jaką moc pompa zapewni podczas mrozów? Warto sprawdzić dane producenta np. przy -7°C lub -15°C, dla temperatury wody wymaganej przez instalację grzewczą.
  4. Jaki SCOP przyjęto do obliczenia rocznego zużycia prądu? Czy odpowiada klimatowi i instalacji danego domu, a prognoza uwzględnia energię pobieraną przez grzałkę?

Warto również poprosić o oszacowanie rocznej ilości energii zużywanej przez grzałkę. Takie wyliczenie pozwoli lepiej ocenić rzeczywiste koszty ogrzewania niż sama deklarowana klasa energetyczna urządzenia.

Masz już pompę ciepła? Sprawdź, ile prądu zużywa grzałka

Wielu producentów umożliwia w sterowniku lub aplikacji sprawdzenie czasu pracy grzałki oraz ilości zużytej przez nią energii. Nie wszystkie urządzenia mają jednak takie funkcje.

Jeśli grzałka często się uruchamia, warto zlecić instalatorowi kontrolę nastaw, krzywej grzewczej, temperatury zasilania i warunków pracy pompy.

Nie należy samodzielnie wyłączać grzałki na stałe, ponieważ może ona odpowiadać również za zabezpieczenie urządzenia przed zamarznięciem albo za ogrzewanie awaryjne.

Dobrze dobrana pompa ciepła nie musi pracować bez grzałki przez całą zimę. Ważne, żeby jej udział w produkcji ciepła był niewielki, przewidziany w projekcie instalacji i nie powodował niepotrzebnego wzrostu rachunków.

Zobacz jak zabezpieczyć pompę ciepła przed warunkami zimowymi - galeria

Murator Remontuje #3: Ciężkie elementy bez wiercenia! I Porada
Murowane starcie
Pompa ciepła – gruntowa czy powietrzna? MUROWANE STARCIE
ROLKI