Pompa ciepła zimą nagle zaczyna „dymić”. Czy to oznacza awarię? Wyjaśniamy, co się dzieje

Dlaczego pompa ciepła zimą zaczyna dymić?

Uspokajamy. Białe kłęby unoszące się nad jednostką zewnętrzną najczęściej nie są dymem, lecz widoczną mgłą złożoną z drobnych kropelek wody. Powstają podczas odszraniania wymiennika ciepła. W trakcie tego procesu urządzenie podgrzewa oszroniony wymiennik, a zgromadzony na nim lód zaczyna topnieć.

Część wilgoci może odparowywać z ciepłej powierzchni. Gdy wilgotne powietrze miesza się z chłodnym otoczeniem, para wodna ulega kondensacji i tworzy widoczny biały obłok. Zjawisko może być szczególnie intensywne przy niskiej temperaturze i wysokiej wilgotności powietrza.

Czasami obłok jest niewielki i niemal niezauważalny. Innym razem wygląda tak, jakby z pompy ciepła wydobywał się gęsty dym. Może pojawić się nagle, utrzymywać przez kilkadziesiąt sekund lub kilka minut, a następnie zniknąć. Jeśli urządzenie po zakończeniu odszraniania wraca do normalnej pracy, a obłok jest biały i szybko się rozprasza, zwykle nie ma powodów do niepokoju.

Co to jest defrost pompy ciepła i dlaczego jest potrzebny?

Defrost nic innego jak odszranianie jednostki zewnętrznej pompy ciepła. Podczas normalnej pracy w trybie ogrzewania wymiennik zewnętrzny odbiera ciepło z otaczającego powietrza. Jego powierzchnia może mieć temperaturę niższą od temperatury powietrza, a w określonych warunkach również niższą od 0°C. Wilgoć zawarta w powietrzu osadza się wtedy na wymienniku i zamarza, tworząc warstwę szronu.

Niewielka ilość szronu nie musi od razu zakłócać pracy urządzenia. Problem pojawia się, gdy warstwa lodu zaczyna ograniczać przepływ powietrza i utrudniać przekazywanie ciepła. W takiej sytuacji pompa musi usunąć oblodzenie.

W wielu pompach powietrze-woda odszranianie odbywa się przez czasowe odwrócenie obiegu chłodniczego. Gorący czynnik chłodniczy trafia wówczas do wymiennika zewnętrznego i ogrzewa go, umożliwiając stopienie lodu. Energia potrzebna do odszraniania może być pobierana z instalacji grzewczej budynku, a w niektórych konstrukcjach urządzenie może korzystać również z dodatkowego źródła ciepła. Po usunięciu szronu pompa wraca do normalnego ogrzewania domu.

Defrost nie jest więc usterką, lecz jednym z mechanizmów pozwalających pompie ciepła prawidłowo pracować zimą.

Czytaj także: Kocioł gazowy włącza się i wyłącza co kilka minut? To może być taktowanie. Sprawdź, co je powoduje

Przy jakiej temperaturze pompa ciepła najczęściej się odszrania?

Wbrew pozorom największe problemy z oszranianiem wymiennika nie zawsze pojawiają się podczas silnych mrozów. Często sprzyjają mu temperatury zewnętrzne w pobliżu 0°C, szczególnie gdy powietrze jest wilgotne, pada mżawka albo występuje mgła.

Przy temperaturze około -2°C czy +3°C w powietrzu może znajdować się dużo wilgoci, która osadza się na zimnym wymienniku. W takich warunkach szron może narastać stosunkowo szybko, a urządzenie częściej uruchamia odszranianie.

Podczas silniejszych mrozów powietrze bywa znacznie bardziej suche w sensie bezwzględnej zawartości pary wodnej. Wtedy, mimo niższej temperatury, szron może powstawać wolniej. Nie jest to jednak reguła obowiązująca zawsze. Częstotliwość defrostu zależy również od konstrukcji urządzenia, warunków pogodowych, sposobu sterowania i aktualnego obciążenia pompy. Dlatego pompa ciepła może odszraniać się częściej przy temperaturze 0°C niż przy -10°C.

Jak rozpoznać, że pompa ciepła właśnie się odszrania?

Podczas odszraniania mogą pojawić się charakterystyczne objawy:

• Najbardziej widoczny jest biały obłok unoszący się z jednostki zewnętrznej. Może przypominać dym, szczególnie jeśli urządzenie stoi w zacienionym miejscu, a na zewnątrz jest bardzo zimno.
• Innym objawem jest zmiana pracy wentylatora. W wielu pompach wentylator podczas odszraniania zatrzymuje się lub zmienia sposób działania.
• Można również usłyszeć krótkotrwałe syczenie, szum albo charakterystyczny dźwięk związany ze zmianą kierunku przepływu czynnika chłodniczego.
• Pod jednostką zewnętrzną zaczyna pojawiać się woda. To efekt topnienia lodu zgromadzonego na wymienniku.
• Niektóre urządzenia wyświetlają w tym czasie symbol odszraniania lub odpowiedni komunikat na sterowniku.

Po zakończeniu procesu pompa powinna wrócić do normalnego trybu ogrzewania. Ważne jest jednak, że poszczególne modele mogą zachowywać się inaczej. Nie każda pompa zatrzymuje wentylator w taki sam sposób i nie wszystkie urządzenia pokazują defrost na wyświetlaczu.

Ile trwa odszranianie pompy ciepła?

Typowy proces odszraniania trwa zwykle kilka minut, ale jego rzeczywista długość zależy od modelu urządzenia i warunków atmosferycznych. W wielu pompach defrost może zakończyć się po około 3-10 minutach. Niektóre urządzenia mogą potrzebować więcej czasu, szczególnie przy trudnych warunkach pogodowych. Nie powinno się jednak traktować tych wartości jako sztywnej normy.

O zakończeniu odszraniania decyduje automatyka urządzenia, która może uwzględniać temperaturę wymiennika, czas pracy i inne parametry. Jeżeli pompa przez długi czas pozostaje w trybie odszraniania, nie usuwa lodu albo wyświetla komunikat o błędzie, należy sprawdzić zalecenia producenta i skontaktować się z serwisem.

Pompa ciepła przestaje grzać podczas defrostu. Czy w domu zrobi się zimno?

Podczas odszraniania pompa ciepła może na kilka minut ograniczyć lub przerwać dostarczanie energii do instalacji centralnego ogrzewania. W wielu urządzeniach energia potrzebna do rozmrożenia wymiennika zewnętrznego pobierana jest z wody krążącej w instalacji grzewczej. Może to spowodować krótkotrwały spadek temperatury wody. W prawidłowo zaprojektowanej instalacji nie powinno to jednak prowadzić do odczuwalnego wychłodzenia domu.

Budynek, grzejniki i ogrzewanie podłogowe mają określoną bezwładność cieplną. Krótka przerwa w dostarczaniu ciepła zwykle nie powoduje gwałtownego spadku temperatury w pomieszczeniach. W niektórych instalacjach stosuje się zbiornik buforowy lub inne rozwiązania zapewniające odpowiednią ilość energii potrzebnej do odszraniania.

Jeśli jednak podczas każdego defrostu temperatura w domu wyraźnie spada albo pompa długo nie wraca do ogrzewania, warto zlecić sprawdzenie instalacji.

Zobacz galerię: Dom pod lasem

Czy defrost pompy ciepła zwiększa zużycie prądu?

Odszranianie wymaga energii, dlatego wpływa na całkowitą efektywność pracy pompy ciepła. Podczas defrostu urządzenie zużywa energię elektryczną, a jednocześnie przez pewien czas nie dostarcza ciepła do budynku w normalny sposób. Jeżeli energia do rozmrożenia wymiennika pochodzi z instalacji grzewczej, po zakończeniu procesu pompa musi uzupełnić część pobranego ciepła.

Z tego powodu częste odszranianie może obniżać sezonową efektywność urządzenia. Nie znaczy to jednak, że każdy defrost jest niepotrzebną stratą. Pozostawienie grubego szronu na wymienniku również pogorszyłoby pracę pompy, ponieważ utrudniałoby pobieranie energii z powietrza.

Prawidłowo działająca automatyka powinna więc uruchamiać odszranianie wtedy, gdy jest ono potrzebne. Nie można podać jednej uniwersalnej wartości zużycia prądu przez defrost. Zależy ona od konstrukcji pompy, warunków pogodowych, długości cyklu i sposobu realizacji odszraniania.

Jeżeli rachunki za prąd nagle rosną, warto sprawdzić nie tylko częstotliwość defrostu, ale również temperaturę zasilania instalacji, pracę grzałki elektrycznej i ogólne zapotrzebowanie domu na ciepło.

Z pompy ciepła leje się woda podczas odszraniania. Czy to normalne?

Tak. Podczas defrostu lód zgromadzony na wymienniku topnieje, a powstająca woda spływa do dolnej części jednostki zewnętrznej. W zależności od warunków atmosferycznych i wielkości urządzenia ilość wody może być znaczna. Pod pompą może pojawić się mokra plama, kałuża, a nawet niewielki strumień spływającej wody.

Samo pojawienie się wody nie świadczy o nieszczelności instalacji. Problem zaczyna się wtedy, gdy woda nie ma gdzie odpływać. Podczas mrozów może ponownie zamarzać i tworzyć warstwę lodu pod urządzeniem. Jeżeli jednostka została zamontowana zbyt nisko nad podłożem, narastający lód może z czasem utrudniać odpływ wody, a w skrajnych przypadkach dosięgnąć dolnej części obudowy. Dlatego tak ważne jest odpowiednie posadowienie jednostki zewnętrznej i przygotowanie miejsca odprowadzania skroplin.

Woda nie powinna również spływać na chodnik, schody czy podjazd, gdzie po zamarznięciu może stworzyć niebezpieczną, śliską powierzchnię.

Przeczytaj także: Żeliwne kaloryfery na złom przy montażu pompy ciepła? Poczekaj, aż sprawdzisz ich możliwości

Pompa ciepła jest cała oszroniona. Czy to oznacza awarię?

Szron na wymienniku jednostki zewnętrznej jest naturalnym zjawiskiem podczas pracy pompy ciepła w określonych warunkach pogodowych. Niepokój powinien jednak wzbudzić lód, który stale narasta i nie znika po zakończeniu odszraniania.

W prawidłowo działającym urządzeniu defrost powinien skutecznie usuwać oblodzenie z wymiennika. Niewielkie pozostałości lodu w niektórych miejscach nie muszą od razu świadczyć o usterce, ale systematyczne powiększanie się warstwy lodu wymaga sprawdzenia.

Możliwymi przyczynami są:

• nieprawidłowe działanie czujników temperatury;
• problem z automatyką sterującą odszranianiem;
• ograniczony przepływ powietrza przez wymiennik;
• nieprawidłowy przepływ wody w instalacji grzewczej;
• usterka elementów układu chłodniczego;
• niewłaściwe warunki montażu jednostki zewnętrznej.

Nie każdą z tych przyczyn można rozpoznać samodzielnie. Diagnostykę układu chłodniczego i automatyki należy powierzyć wykwalifikowanemu serwisantowi.

Pompa ciepła „dymi” i głośno syczy. Czy to niebezpieczne?

Podczas odszraniania może zmienić się dźwięk pracy pompy ciepła. Użytkownicy opisują go niekiedy jako syczenie, szum, bulgotanie albo krótkotrwały odgłos przełączania. W wielu pompach jest to związane ze zmianą kierunku przepływu czynnika chłodniczego i pracą zaworu czterodrogowego. Takie dźwięki nie muszą oznaczać awarii, szczególnie jeśli pojawiają się wyłącznie na początku lub końcu defrostu.

Inaczej należy potraktować głośne metaliczne stukanie, tarcie, gwałtowne wibracje lub odgłosy, których wcześniej nie było. Mogą one wskazywać na kontakt wentylatora z lodem, poluzowane elementy obudowy albo problem mechaniczny.

Jeżeli urządzenie wydaje nietypowe, gwałtowne dźwięki, należy postępować zgodnie z instrukcją producenta i skontaktować się z serwisem. Nie wolno wkładać rąk ani narzędzi do wnętrza jednostki zewnętrznej.

Biała para czy prawdziwy dym? Jak rozpoznać różnicę?

Podczas prawidłowego odszraniania nad pompą ciepła może pojawić się biały obłok przypominający parę unoszącą się znad gorącej wody. Zwykle szybko rozprasza się w powietrzu i nie towarzyszy mu zapach spalenizny.

Prawdziwy dym może natomiast świadczyć o przegrzaniu lub uszkodzeniu elementów elektrycznych.

Szczególną ostrożność trzeba zachować, gdy pojawiają się:

• zapach spalonego plastiku, izolacji lub przewodów;
• ciemny, szary albo czarny dym;
• trzaski elektryczne, iskrzenie lub widoczny ogień;
• gwałtowny, nietypowy hałas;
• komunikat poważnej awarii na sterowniku.

Kolor obłoku nie jest jednak niezawodnym sposobem rozpoznawania zagrożenia. Również jasny dym może pochodzić z uszkodzonego elementu.

Jeżeli istnieje podejrzenie pożaru lub uszkodzenia elektrycznego, nie należy podchodzić do urządzenia ani otwierać obudowy. Trzeba oddalić się w bezpieczne miejsce, a w razie zagrożenia pożarowego wezwać straż pożarną pod numerem 112. Zasilanie można odłączyć wyłącznie wtedy, gdy da się to zrobić bezpiecznie.

Nie należy zakładać, że każdy obłok wydobywający się z pompy ciepła to nieszkodliwa para.

Warto wiedzieć: Chcesz połączyć pompę ciepła z gazem, pelletem lub kominkiem? Sprawdziliśmy, komu i w jakich sytuacjach się to opłaca

Co zrobić, żeby pompa ciepła rzadziej się odszraniała?

Całkowite wyeliminowanie defrostu w powietrznej pompie ciepła nie jest możliwe. Odszranianie jest potrzebne do prawidłowej pracy urządzenia w zimowych warunkach. Można jednak zadbać o to, aby jednostka zewnętrzna miała odpowiednie warunki działania.

Przede wszystkim nie należy ograniczać przepływu powietrza przez wymiennik. Jednostka powinna mieć zachowane odległości od ścian, ogrodzeń i innych przeszkód określone przez producenta. Warto również regularnie sprawdzać, czy w pobliżu urządzenia nie zalegają liście, śnieg lub inne zanieczyszczenia.

Duże znaczenie ma odprowadzanie wody z odszraniania. Jeżeli skropliny zamarzają pod pompą i blokują odpływ, problem może się nasilać podczas kolejnych mrozów. Ważne są także prawidłowe ustawienia instalacji grzewczej. Niepotrzebnie wysoka temperatura zasilania może pogarszać efektywność pracy pompy, choć nie oznacza to, że samo jej obniżenie zawsze ograniczy liczbę defrostów.

Nie powinno się też samodzielnie zmieniać parametrów sterujących odszranianiem. Zbyt rzadkie usuwanie lodu może być równie niekorzystne jak niepotrzebnie częste uruchamianie tego procesu.