Instalacja odgromowa domu. Kiedy piorunochron jest potrzebny?

2018-08-10 15:14 Janusz Strzyżewski|Małgorzata Drobnik
Instalacja odgromowa: czy jest potrzebna?
Autor: Andrzej Szandomirski Instalacja odgromowa ma przyjąć uderzenie i bezpiecznie odprowadzić prąd piorunowy do ziemi

W jakich budynkach musi być instalacja odgromowa i jak powinien być wykonany piorunochron, aby skutecznie chronić dom przed burzą. Domy jednorodzinne są w różnym stopniu narażone na uderzenia pioruna, a w konsekwencji pożar i porażenie przebywających w nich ludzi. Stopień zagrożenia i odpowiednie do niego środki ochrony odgromowej określają normy.

Czy można ochronić dom przed piorunem? Przed piorunem - nie, ale przed jego skutkami – tak, choć i tu nie można mieć 100-procentowej pewności. Piorun to potężne wyładowanie elektryczne o natężeniu prądu sięgającym 100 000 A i temperaturze powietrza bliskiej 30 000°C. Podczas takiego wyładowania przepływ ładunków elektrycznych – ujemnych w kierunku ziemi i dodatnich w stronę chmury – jest ponad 1000 razy większy niż w domowej instalacji elektrycznej, dlatego jego skutków nie da się do końca przewidzieć ani powstrzymać. Mimo to warto się zabezpieczać. Na ochronę przed piorunem powinien się skłądać piorunochron, czyli zewnętrzna instalacja odgromowa  i dodatkowo zabezpieczenia wewnętrzne.

Instalacja odgromowa tworzy drogę, którą prąd może przepłynąć z dachu do gruntu, nie napotykając na duży opór. Omija wtedy konstrukcję budynku i nie powoduje jej uszkodzenia.

Jakie budynki muszą mieć piorunochron?

Uderzenie pioruna w dom może spowodować pożar lub uszkodzenie instalacji elekrycznej i urządzeń podłączonych do prądu. Warto więc zabezpieczyć się przed piorunem, choć w przypadku domów jednorodzinnych piorunochron nie zawsze jest konieczny. Wszystko zależy od stopnia zagrożenia. Ten jednak powinien ocenić fachowiec. Ochronę odgromową powinny mieć budynki jednorodzinne:

  • o powierzchni ponad 500 m² i wyższe niż 15 m;
  • zbudowane z materiałów łatwo zapalnych - bez względu na wysokość;
  • takie, dla których wskaźnik zagrożenia piorunowego obliczony według zasad w normie przekracza określoną wartość.

Bardziej narażone na uderzenie pioruna są obiekty wysokie i usytuowane na wzniesieniach.

Elementy instalacji odgromowej

Jeżeli jest potrzebna zewnętrzna instalacja odgromowa, budynek należy wyposażyć w instalację piorunochronną złożoną:

  • ze zwodów ułożonych na dachu, kominach itp.;
  • z przewodów odprowadzających układanych na ścianach bocznych budynku (co najmniej dwóch), łączących zwody z uziomem przez zaciski probiercze;
  • z uziomu naturalnego lub sztucznego ułożonego w ziemi. W domach jednorodzinnych funkcję zwodów może pełnić blacha pokrycia dachowego, jeśli ma grubość co najmniej 0,5 mm, jest ułożona na niepalnym lub trudno zapalnym podłożu i nie jest pokryta materiałem izolacyjnym oraz dopuszcza się możliwość jej perforacji. Dodatkowe zwody nie są wtedy konieczne, chyba że na najwyższej kondygnacji są cenne, wymagające ochrony przedmioty.

Jako naturalne elementy instalacji odgromowej można też wykorzystać:

  • zbrojenia żelbetowego pokrycia dachu;
  • elementy metalowe wystające ponad dach;
  • zbrojenia żelbetowych elementów ścian i fundamentów;
  • stalowe słupy nośne;

a jako uziomy naturalne:

  • metalowe, podziemne, nieizolowane od ziemi części budynku;
  • nieizolowane od ziemi żelbetowe fundamenty i podziemne części chronionych obiektów (warstwa przeciwwilgociowa nie jest traktowana jak izolacja);
  • metalowe rurociągi wodne oraz osłony studni artezyjskich znajdujące się w odległości nie większej niż 10 m od chronionego obiektu;
  • uziomy sąsiednich obiektów budowlanych usytuowanych nie dalej niż 10 m od chronionego obiektu.

Jeżeli nie ma uziomów naturalnych, podczas robienia wykopów i prac fundamentowych należy zrobić sztuczny – najlepiej fundamentowy. Piorunochron, wraz z całą instalacją piorunochronną, powinien być połączony z główną szyną uziemiającą w budynku.

O konieczności wyposażenia w podstawową ochronę odgromową decyduje stopień nara­żenia na uderzenie pioruna określony wskaźnikiem zagrożenia piorunowego. Oblicza się go zgodnie z normą PN/E­05003/01. Wartość wskaźnika do 10-­5 oznacza, że ochrona odgromowa jest zbędna, powyżej 10-­4 jest wymagana, a pośrednie – że jest zalecana.

Co może zniszczyć piorun?

W Polsce większość burz występuje wiosną i latem, podczas jednej w ziemię uderza od kilkunastu do ponad stu piorunów. Najczęściej są to pioruny liniowe – gdy trafią w dom, niemal zawsze wywołują pożar. Groźniejsze od nich wstęgowe mogą wzniecić ich kilka naraz. Piorun kulisty potrafi wypalić dziurę w szybie albo dostać się do domu przez komin, eksplodując i niszcząc wszystko.

Wyładowanie piorunowe to wyzwolenie ogromnej ilości energii elektrycznej, która jest rozładowana w punkcie uderzenia łuku elektrycznego. Jest to bardzo niebezpieczne nie tylko dla znajdujących się w pobliżu ludzi, ale też urządzeń. Piorun może wywołać pożar, rozerwać mur (na skutek wzrostu jego temperatury powodującego gwałtowne odparowanie obecnej w nim wody), a ważące kilkadziesiąt kilogramów płyty okładzin ściennych czy dachowych odrzucić na kilka metrów. Tym bardziej jest w stanie spowodować przepalenie cienkich drutów instalacji elektrycznej czy telekomunikacyjnej i zniszczyć delikatne urządzenia elektroniczne.

Zniszczenia wywołane falą przepięciową następują bardzo szybko, jeszcze zanim da się usłyszeć grzmot wyładowania piorunowego. Najczęstsze są uszkodzenia:

  • izolacji przewodów w instalacji elektrycznej;
  • silników i transformatorów w urządzeniach elektrycznych;
  • sprzętu elektronicznego: telewizorów, komputerów, programatorów ogrzewania, AGD;
  • systemów informatycznych, alarmów i urzadzeń sygnalizacyjnych.

WIDEO: Ochrona instalacji elektrycznej przed skutkami uderzenia pioruna

Rozwijamy nasz serwis dzięki wyświetlaniu reklam.

Blokując reklamy, nie pozwalasz nam tworzyć wartościowych treści.

Wyłącz AdBlock i odśwież stronę.

Jak chronić urządzenia elektryczne podczas burzy: ograniczniki przepięć

Obecne w domu urządzenia elektryczne mogą ulec zniszczeniu na skutek wyładowania odległego nawet o ponad kilometr. Urządzenie piorunochronne ich przed tym nie zabezpieczy. Skuteczną ochroną mogą być za to ograniczniki przepięć. Do instalacji w domach jednorodzinnych zwykle stosuje się jednocześnie ograniczniki przepięć klas B i C, które są dostępne jako jedno kompaktowe urządzenie klasy B+C. Ogranicznik klasy B zabezpiecza instalację przed bliskim i bezpośrednim uderzeniem pioruna, a ogranicznik klasy C chroni odbiorniki elektryczne przed przepięciami komutacyjnymi i zredukowanymi przez ogranicznik typu B. Urządzenia te można zainstalować w głównej rozdzielnicy elektrycznej, ewentualnie, gdy zgodzi się na to przedsiębiorstwo energetyczne, w złączu za głównym zabezpieczeniem. Długość przewodów łączących ogranicznik typu B lub B+C z szyną wyrównawczą nie powinna przekraczać 0,5 m. Do ochrony przed przepięciami urządzeń szczególnie na nie wrażliwych, takich jak sprzęt audio i wideo czy komputer, służą ograniczniki klasy D, które stanowią uzupełnienie zabezpieczeń klasy B i C. Należy je umieszczać jak najbliżej urządzeń, które mają chronić, dlatego wygodnym rozwiązaniem jest zakup listwy zasilającej z takim ogranicznikiem lub przenośnego ogranicznika wkładanego do gniazda elektrycznego. Ogranicznik klasy D jest nieskuteczny, jeśli na drodze prądu w instalacji nie ma wcześniej ograniczników klas B i C wstępnie obniżających napięcie do poziomu bezpiecznego dla większości urządzeń.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
KOMENTARZE
monika
|

Niedawno też postanowiliśmy zainwestować w instalacje odgromowe. Nasz domek jest położony na wzniesieniu, więc chyba lepiej nie ryzykować..
Piorunochrony zamontowało nam Gromnit z Poznania. Szybko i sprawnie wszystko założyli, dzięki temu nie straszne nam już letnie burze.