Konstrukcja schodów zewnętrznych oddzielona od budynku
Schody zewnętrzne powinny mieć niezależną konstrukcję i być oddylatowane od budynku. Lepiej unikać łączenia konstrukcji domu i schodów sztywnymi, stalowymi prętami (chyba że tak zostało zaprojektowane). Dom osiada w innym tempie niż schody, ich trwałe połączenie z elementami konstrukcji domu może z czasem spowodować pęknięcia. Dodatkowo pręty są mostkiem cieplnym, przez który do domu przenika zimno. Powinno się też unikać opierania ich bezpośrednio na ścianie fundamentowej domu. Trudno jest bowiem zaizolować to połączenie i często stanowi ono mostek cieplny. Jeśli takie rozwiązanie zostało przewidziane w projekcie, powinno też uwzględniać ochronę przed zawilgoceniem i pojawianiem się mostków termicznych.
Budowa schodów zewnętrznych na oddzielnym fundamencie
Najlepiej, aby schody miały własny fundament, który należy zagłębić poniżej poziomu przemarzania (w zależności od regionu Polski). Bez odpowiednio głębokiego posadowienia mogą z czasem się przechylić, gdy zamarzający i odmarzający grunt zmieni objętość. Pod stosunkowo lekkie, nieobciążone niczym dodatkowym schody nie musisz wykonywać ławy fundamentowej, zazwyczaj wystarczy 10 cm chudego betonu oddzielonego warstwą papy na osnowie poliestrowej zabezpieczającej przed przenikaniem wilgoci z gruntu. Sposób posadowienia schodów trzeba jednak dobrać do warunków gruntowych, ich konstrukcji i obciążeń. Przed wykonaniem fundamentu należy ocenić warunki gruntowe i przewidywane obciążenia schodów. Na tej podstawie dobiera się sposób posadowienia, wymiary i materiał fundamentu oraz jego zbrojenie. Projekt powinien uwzględniać także przemarzanie gruntu, ryzyko wysadzin i możliwe osiadanie konstrukcji. Podłoże pod płytę schodów powinno być stabilne i przygotowane zgodnie z projektem. Jeśli przewidziano zasypkę, należy układać ją warstwami i starannie zagęścić, aby ograniczyć nierównomierne osiadanie i pękanie schodów.
Obrys fundamentu może mieć kształt otwartego prostokąta – fundamentu nie musisz budować wzdłuż ściany budynku. Fundament pod schody najlepiej wybetonować, choć można go też wymurować z bloczków. Decydując się na schody betonowe ze stopniami z trzech stron, możesz wykonać pod ich płytę deskowanie tracone, to znaczy takie, którego nie usuniesz po betonowaniu, lub bardzo dokładnie warstwami ubić uformowany piasek, polewając go przy tym wodą. Całość dobrze jest wzmocnić chudym betonem i oddzielić warstwą papy.
Budowa schodów betonowych
Na tak przygotowanym podłożu najpierw betonuje się płytę, a następnie stopnie, wypełniając pionowe zastawki z deskowania odwzorowującego obrys każdego stopnia. Zastawki muszą być precyzyjnie wymierzone i usztywnione. Powinna być na nich odznaczona wysokość stopni. Wymiar najniższego stopnia musi uwzględniać grubość materiału, którym wykończysz grunt wokół domu. Płytę wzmacnia się zbrojeniem układanym w jej dolnej części. Również stopnie powinno się wzmocnić prętami zbrojeniowymi. Będą one przeciwdziałać skurczowi betonu i w konsekwencji tworzeniu się mikropęknięć, w które może wnikać wilgoć. Do budowy schodów zewnętrznych można zastosować beton przewidziany w projekcie, np. klasy C16/20 (B20), a do fundamentów – C12/15 (B15). Klasę betonu, wymiary elementów i sposób zbrojenia należy zawsze przyjąć zgodnie z projektem, z uwzględnieniem obciążeń oraz tego, że schody są narażone na wilgoć i mróz. Między ścianą domu a schodami zostawiamy szczelinę dylatacyjną, którą wypełnia się cienkim paskiem styropianu lub paskiem papy. Schody można też betonować stopień po stopniu.
Wykończenie schodów betonowych
Czas pielęgnacji betonu i dopuszczenia schodów do użytkowania zależy od mieszanki, temperatury oraz warunków dojrzewania. Przez kilka dni, aż do stwardnienia betonu, nie należy po nim chodzić. Potem można się już po schodach przemieszczać, choć pełną wytrzymałość osiągną po kilku tygodniach (zależnie od zastosowanego produktu).
Należy postępować zgodnie z projektem i zaleceniami producenta betonu, chroniąc go przed szybkim wysychaniem i mrozem. Dobrze jest od czasu do czasu polać twardniejący beton wodą, szczególnie jeśli budujesz schody w czasie upałów. Po całkowitym związaniu betonu zabezpiecza się płytę przeciwwilgociowo.
Na schodach zewnętrznych dobrze się sprawdzą płytki ze sztucznego kamienia wyprodukowane z betonu z dodatkiem odpowiednich pigmentów i kruszyw. Przykleja się je specjalnym mrozoodpornym, elastycznym klejem. Rozprowadzaj go na płytkach i na podłożu, dzięki czemu nie będzie szczelin, w które mogłaby dostać się woda i po zamarznięciu spowodować odspojenie płytki.
Uwaga! Na zewnątrz stosuj materiały przeznaczone do użytkowania w warunkach wilgoci i mrozu; powierzchnia stopni powinna ograniczać ryzyko poślizgnięcia, także gdy jest mokra.
Wygodne schody zewnętrzne
Wymiary stopni warto dobrać tak, by schody były wygodne i miały jednakową wysokość w całym biegu. Przyjmuje się, że wygodę zapewnią stopnie nie wyższe niż 15 cm - choć warunki techniczne dopuszczają wysokość do 19 cm. Jeden bieg schodów zewnętrznych nie powinien mieć więcej niż 10 stopni. Ich wygodna szerokość to 32-35 cm. Do domu wyniesionego 45 cm ponad poziom gruntu trzeba będzie dobudować trzy stopnie. Podest przed drzwiami musi mieć ukształtowany minimalny spadek (1,5%) w kierunku zewnętrznym. Wymiary podestu przed wejściem należy dostosować do szerokości drzwi i sposobu ich otwierania, tak aby można było bezpiecznie stanąć i swobodnie otworzyć skrzydło. Szerokość użytkowa schodów zewnętrznych prowadzących do budynku powinna wynosić co najmniej 1,2 m. W projekcie trzeba osobno rozwiązać wymiary podestu i miejsce potrzebne na otwarcie drzwi.
Połączenie podestu z progiem należy zaprojektować tak, aby ograniczyć ryzyko przedostawania się wody do budynku. Trzeba uwzględnić spadek podestu na zewnątrz, szczelność połączenia z drzwiami i sposób odprowadzenia wody. Wysokość progu drzwi wejściowych nie może przekraczać 2 cm.
Rozmierzając schody, pamiętaj o uwzględnieniu grubości okładziny wykańczającej stopnie i podest oraz nawierzchnię chodnika (bo zazwyczaj są to materiały różnej grubości) i odpowiednio dostosuj wysokość pierwszego stopnia.