Spis treści
Decyzję o kominie lub jego braku podejmuje inwestor już na etapie projektowania domu. Potem oczywiście jest możliwość dobudowy, ale wiąże się ze zmianami, poważnymi pracami budowlanymi i z dodatkowym uzyskaniem pozwolenia na budowę. Warto więc pomyśleć od razu.
Komin tradycyjny
Przez długie wieki najbardziej rozpowszechnionym materiałem konstrukcyjnym używanym do budowy kominów była cegła ceramiczna i kamień. Murowane kominy są pracochłonne i wymagają dużej staranności w czasie prac budowlanych. Dużą uwagę trzeba poświęcić na wykończenie powierzchni przewodów kominowych. Spoiny pomiędzy kamieniami i cegłami powinny być gładkie i równe, aby nie powstawały zawirowania, które zakłócają i osłabiają siłę ciągu kominowego. Pomimo starannego wykończenia po pewnym czasie eksploatacji oddziaływanie temperatury oraz prace konserwacyjne, czyli czyszczenie komina powodują wykruszanie się spoin i powstawanie nierówności przewodu, co prowadzi do osłabienia ciągu. Z tych też powodów wraz z unowocześnieniem techniki formowania elementów ceramicznych zaczęto w budowie współczesnych kominów murowanych używać prefabrykowanych elementów ceramicznych w formie kształtek. Kształtki mają przekrój kwadratowy, o wymiarach ułatwiających montaż i omurowanie. Wewnętrzny kanał komina ma najczęściej przekrój kołowy. Ograniczenie liczby spoin w przewodzie spalinowym z kształtek wpływa na zmniejszenie oporów przepływu gazów oraz zmniejsza ryzyko powstania uszkodzeń. Do ważnych zalet należy też przyspieszenie prac związanych z samą budową – na 1 metr bieżący przewodu kominowego wchodzą 2 - 4 kształtki.
Miejsce na komin
W naszej strefie klimatycznej komin umieszczany jest w środkowej części domu. Grube wykonane z cegły ścianki tradycyjnych kominów odgrywają rolę grzejników w przylegających pomieszczeniach mieszkalnych. Tam jednak gdzie kończyła się strefa mieszkalna, często na poddaszu oraz ponad dachem kominy takie narażone są na wpływ warunków atmosferycznych, a przede wszystkim niskiej temperatury. Na granicy pomiędzy ciepłym (gorącym) wnętrzem komina, a powierzchnią na którą oddziałują niskie temperatury powietrza zewnętrznego dochodziło do skraplania się pary wodnej. Wilgoć gromadząca się w pobliżu powierzchni zewnętrznej muru komina odparowuje na zewnątrz. Część wody która pozostaje w ściankach może jednak powodować uszkodzenia, widoczne w postaci pęknięć, osypywania zaprawy ze spoin lub odpadnięć tynku. Intensywność tych procesów jest większa w przypadku, gdy do murowania komina lub jego naprawy użyte zostały nieodpowiednie zaprawy.
Komin dymowy
Przewody kominowe zarówno klasycznych kominów ceramicznych jak z ceramicznych prefabrykatów nazywane są przewodami dymowymi. Służą do odprowadzania spalin z palenisk opalanych paliwami stałymi - węglem, drewnem, koksem, brykietami itp. Paliwa te w czasie spalania wytwarzają spaliny o wysokiej temperatury powyżej 250o st. C. Wysoka temperatura spalin pozwala na ogrzanie masywnego materiału komina, dzięki czemu uzyskuje się prawidłowy ciąg, potrzebny do pracy urządzenia grzewczego. Ostygnięcie komina może powodować wsteczny ciąg, co często można zaobserwować podczas rozpalania paleniska po kilkudniowej przerwie w pracy. Dzięki wysokiej temperaturze spalin nie zachodzi wewnątrz komina do skraplania zawartej w spalinach pary wodnej (przy spaleniu 1 kg drewna lub węgla powstaje ok. 1 l wody). Pamiętać należy, że zwykła ceramika, a z takiego materiału wykonywane są cegły i kształtki do przewodów dymowych jest materiałem porowatym o pewnej nasiąkliwości, nawet do kilkunastu procent. W związku z tym wykroplona ze spalin para wodna powodowałaby trwałe zawilgocenie ścianek komina, a w konsekwencji prowadziłaby do powstania uszkodzeń, a nawet zniszczenia komina. Na atak najpierw są narażone spoiny.
Kominy spalinowe
Przewody kominowe podłączone do urządzeń zasilanych gazem i olejem noszą nazwę przewodów spalinowych. Kominy murowane z cegieł i kominy z prefabrykowanymi ceramicznymi kanałami spalinowymi nie mogą być używane do odprowadzania spalin urządzeń zasilanych paliwami gazowymi i olejowymi. Mają one niższą temperaturę spalania, a w ich spalinach znajduje się od 1,5 do 2 razy więcej wody niż w spalinach paliw stałych.
Obniżenie temperatury spalin na wlocie do komina spalinowego i ich dalsze schładzanie się w kanale komina prowadzi do skraplania się wody na ściankach komina. Sytuację pogarsza fakt, że woda łączy się z innymi produktami spalania takimi jak tlenki azotu i węgla oraz dwutlenek siarki, tworząc substancje żrące, które w postaci wodnych roztworów wnikają w ścianki komina. W ten sposób łączą się one ze związkami z zaprawy, która traci swoje właściwości. Dochodzi do zjawiska korozji budowlanej Dodatkowo, przy ujemnych temperaturach zawarta w porach spoin i cegieł woda w kominach nie izolowanych termicznie, zamarzając, powoduje rozsadzanie i pękanie ścian kominowych. Dochodzi także do zanieczyszczenia kominów smołą. Wszelkie naprawy uszkodzeń oraz czyszczenie takiego komina nie przynoszą efektu, ponieważ po pewnym czasie uszkodzenia i zanieczyszczenia pojawiają się na nowo.
Kominy stosowane do odprowadzania spalin z urządzeń gazowych i olejowych oprócz ognioodporności i gazoszczelności muszą być również kwasoodporne i nienasiąkliwe.
Przewody kominowe podłączone do urządzeń zasilanych gazem i olejem są wykonane z materiałów o dużej wytrzymałości i odporności na działanie wilgoci i kwasów. Produkowane są z ceramiki szamotowej, kamionki szkliwionej oraz ze stali szlachetnych.
Oprócz elementów prostych w skład ceramicznych i stalowych systemów wchodzą: trójniki podłączeniowe, elementy wyczystkowe, elementy zakończeń dolnych komina, zbiorniki gromadzącego i odprowadzającego skropliny, daszki kominowe itp.
Ceramiczne wkłady kominowe
Kwasoodporne kominowe kształtki ceramiczne są to gotowe elementy, łączone ze sobą w pionie na zakładkę z zastosowaniem uszczelniającej zaprawy kwasoodpornej. Kamionkowe bądź szamotowe elementy przewodów kominowych mogą być stosowane do budowy przewodów spalinowych, odprowadzających spaliny z kotłów opalanych gazem, olejem opałowym, ale także węglem, koksem lub drewnem. Kołowy lub kwadratowy przekrój przewodów, gładkość materiału z jakiego są zbudowane oraz zastosowanie złączy zakładkowych spowodowało zmniejszenie oporów przepływu w przewodzie kominowym. Dzięki temu przy dużo niższej temperaturze spalin uzyskuje się właściwą siłę ciągu.
Stalowy komin
Wkłady kominowe ze stali kwasoodpornej mogą być wykonane z elementów sztywnych jak też giętkich. Przewody giętkie wykonane są w postaci rur o wygiętych w harmonijkę ściankach, co pozwala wygiąć rurę po łuku bez zmiany powierzchni i kształtu przekroju. Wykorzystuje się je przede wszystkim przy renowacji starych przewodów kominowych, posiadających wewnątrz krzywizny utrudniające lub uniemożliwiające montaż wkładów prostych. Przewody gięte wykorzystuje się też w kominach nowych do wykonania czopucha, czyli przewodu łączącego wyjście spalin z kotła z przewodem kominowym. W produkcji prostych i giętkich rur wykorzystywane są najnowsze techniki łączenia materiałów z techniką spawania plazmowego włącznie, dzięki czemu uzyskuje się ich całkowitą szczelność. Rury spalinowe proste występują najczęściej w odcinkach o wymiarach 1, 0,5 i 0,25 m. Łączy się je ze sobą za pośrednictwem szczelnych muf. Do łączenia rur giętkich między sobą i z elementami prostymi służą specjalne złączki podłączeniowe.
Tradycyjna konstrukcja komina może zostać
Część konstrukcyjna, w której umieszczany jest wkład kominowy z ceramiki lub stali może być umieszczona w tradycyjnym murowanym kominie, co jest ułatwieniem przy wymianie urządzeń grzewczych i remontach. W nowych domach jest wykonywana z gotowych prefabrykowanych elementów z lekkiego betonu, np. z keramzytobetonu. Taki komin z „klocków” bardzo upraszcza roboty budowlane. Prefabrykowane pustaki kominowe są do siebie dopasowane, co ułatwia wypionowanie i łączenie. Ich wymiary pozwalają na umieszczenie ich w płaszczyźnie ściany bez występów i bezpośrednie otynkowanie. Produkowane są także pustaki dla całych trzonów wentylacyjno-spalinowych, z otworami do zainstalowanie kilku wkładów kominowych oraz kilkoma otworami wentylacyjnymi.
Bardzo często jednak wkłady kominowe umieszcza się w tradycyjnie wymurowanym kominie.
Kominy izolowane cieplnie
Murowane oraz prefabrykowane kominy z oddzielną częścią konstrukcyjną i wkładem kominowym można wykonywać jako kominy z izolacją cieplną. Izolacja cieplna z wełny mineralnej wypełnia szczelinę między wkładem a ścianami komina. Dzięki izolacji cieplnej zmniejsza się powierzchnia potrzebna do ogrzania komina, co pozwala pomimo niskich temperatur gazów spalinowych z kotłów gazowych i olejowych na szybkie ogrzanie przewodów spalinowych zapewniającej prawidłowy ciąg i zapobiega nadmiernemu wyziębianiu spalin u wylotu.
Produkowane są także gotowe elementy izolowanych kominów ze stali szlachetnej. Są to kominy dwupłaszczowe. Zewnętrzna rura stalowa stanowi osłonę i część konstrukcyjną komina. Ten typ kominów służy do zawieszenia na wspornikach do zewnętrznej ściany budynku. Spaliny z urządzenia grzewczego wyprowadzane są do komina izolowanym przewodem przechodzącym przez ścianę zewnętrzną budynku.
Warstwa izolacji cieplnej komina może także mieć szczelinę wentylacyjną. Takie rozwiązanie pozwala na zachowanie wełny zawsze w stanie suchym, gdyż wilgoć zostaje wyprowadzona specjalnie wykonanymi kanałami przewietrzającymi. Wlot powietrza do przestrzeni wentylacyjnej znajduje się u nasady komina ujście w okolicy wylotu.
Przewody powietrzno-spalinowe
Usuwanie spalin z kotłów o zamkniętej komorze spalania odbywa się za pomocą specjalnych przewodów powietrzno-spalinowych. Jest to zespół dwóch współśrodkowych rur wykonanych najczęściej ze stali kwasoodpornej. Tworzą one konstrukcję zwaną popularnie rura w rurze. Wewnętrzna rura służy do odprowadzania spalin, zewnętrzna jest kanałem, doprowadzającym powietrze do zamkniętej komory spalania kotła. Przewody powietrzno-spalinowe są stosowane także do kotłów kondensacyjnych w których temperatura spalin obniża się poniżej temperatury wykraplania się pary wodnej oraz zanika naturalna siła ciągu komina. Ciąg w przewodzie kominowym zapewniają wentylatory lub dmuchawy umieszczone na wlocie spalin do komina. W rurze spalinowej powstają duże ilości skroplin, które odprowadzane są specjalną instalacją.
Komin bez komina
Zastosowanie przewodów powietrzno-spalinowych, które nie wymagają naturalnego ciągu pozwala na wyprowadzenie spalin nie tylko kominem ponad dach. Dla kotłów o mocy do 21 kW zainstalowanych w wolnostojących domach jednorodzinnych, spaliny mogą być takim przewodem odprowadzane przewodem powietrzno-spalinowym poprzez ścianę budynku. To bardzo wygodne rozwiązanie, które oszczędza miejsce i pracochłonność.
Kominy wentylacyjne
Współczesne kominy wentylacyjne w domach z grawitacyjną wentylacją i współczynnikiem infiltracji powietrza przez okna wynoszącym tylko 0,3 muszą charakteryzować się dużą sprawnością działania. Dzięki sprawnej wentylacji usuwany jest przede wszystkim nadmiar pary wodnej oraz szkodliwe substancje wydzielane przez meble, pokrycia ścian i podłóg, przykre zapachy kuchenne i wilgoć. Nadmierny ciąg powoduje zbytnie straty ciepła w mieszkaniu. Właściwa wymiana powietrza to w takich systemach podstawa zdrowia ludzkiego i kondycji budynku. Prawidłowe działanie przy niskim współczynniku infiltracji zapewniają nowoczesne materiały, z których budowane są kanały wentylacyjne, prawidłowa konstrukcja i właściwe umiejscowienie w budynkach.
Elementy wentylacyjne budowane są obecnie z pustaków i bloczków wentylacyjnych. Mogą posiadać jeden lub kilka kanałów. Precyzyjne wykonanie zapewnia szczelność pomiędzy elementami, gładką powierzchnię wewnątrz, a oprócz tego oszczędza powierzchnię użytkową i pracochłonność.
Dom bez komina – warto, ale czy na pewno
To już nie fanaberia, a rzeczywistość. Domy z pompami ciepła czy ogrzewaniem elektrycznym oraz wentylacją mechaniczną i rekuperacją obywają się bez systemu kominowego. Plusem oczywiście jest więcej miejsca w domu, szczególnie przy małych domach a także mniejsze koszty budowy. Minusem pełna zależność od sieci energetycznej, a to jak się okazuje może być problemem. W przypadku braku zasilania ten problem można rozwiązać agregatem prądotwórczym lub w przypadku posiadania fotowoltaiki magazynu energii, ale to oczywiście powoduje wzrost kosztów instalacji o kwotę, która może przekraczać sumę wydaną na przewód kominowy.
Warto więc zawsze rozważyć w takim wypadku budowę komina i podłączenie do niego nowoczesnego kominka lub pieca typu koza. Zapewni on ogrzewanie podczas przerw w dostawie prądu, a także wrażenia estetyczne. Komin na wypadek mieć więc warto. W przypadku miejscowego ogrzewacza powietrza nie będzie on znacznych rozmiarów.
