Spis treści
Pod określeniem „zielona elewacja” kryją się różne rozwiązania. Najprostsze to pnącza ukorzenione w gruncie, które wspinają się bezpośrednio po ścianie albo po zamocowanych przed nią linkach, siatkach i kratownicach. Na pokrycie dużej powierzchni trzeba poczekać, aż rośliny się rozrosną.
Inaczej działa ogród wertykalny, nazywany także żyjącą ścianą. Rośliny sadzi się w modułach rozmieszczonych na całej powierzchni fasady. Mogą to być pojemniki z podłożem lub specjalne maty umożliwiające rozwój korzeni. Moduły mocuje się do konstrukcji wsporczej. Dzięki temu ogród można założyć również powyżej parteru i tam, gdzie przy budynku nie ma miejsca na sadzenie w gruncie. Takie instalacje zazwyczaj wymagają nawadniania oraz fachowej pielęgnacji.
Co daje roślinność na ścianie?
Najbardziej widoczny efekt to zmiana wyglądu budynku. Zamiast jednolitego tynku powstaje powierzchnia o zróżnicowanej fakturze i kolorach, zmieniająca się wraz z porami roku. Na małej działce pozwala to wprowadzić zieleń bez zajmowania kolejnej części ogrodu.
Rośliny zacieniają ścianę, a oddając wodę do otoczenia, pomagają ograniczać jej nagrzewanie. Może to zmniejszać przegrzewanie budynku latem. Skala korzyści zależy jednak od nasłonecznienia, powierzchni i gęstości zieleni oraz konstrukcji samego domu. Zielona fasada może wspomagać ochronę cieplną, ale nie powinna być traktowana jako zamiennik prawidłowego ocieplenia.
W mieście znaczenie ma również tworzenie siedlisk dla bezkręgowców i ptaków. Odpowiednio dobrane rośliny dostarczają zapylaczom pokarmu i zapewniają zwierzętom schronienie. To korzyść przyrodnicza, choć z perspektywy mieszkańców domu raczej nie będzie zaletą.
- Zobacz też: Drewno opalane na elewację to hit! Sprawdź, jak działa opalanie drewna i jakie daje efekty
Podlewanie to część systemu
W ogrodzie wertykalnym korzenie mają ograniczoną przestrzeń. Instalacja wymaga więc kontrolowanego dostarczania wody, a także składników pokarmowych. Nie wystarczy założenie, że rośliny podleje deszcz.
Automatyka ogranicza codzienną pracę, lecz nie zwalnia z nadzoru. Trzeba kontrolować działanie podlewania i reagować na przerwy w dostawie wody. Awaria niezauważona podczas upałów może doprowadzić do utraty części nasadzeń. Warto zatem ustalić z wykonawcą, jak system sygnalizuje usterki i kto zajmie się nim podczas nieobecności domowników.
10
Czy zielona ściana przetrwa polską zimę?
Dobór roślin do ogrodu na elewacji jest trudniejszy niż do ściany we wnętrzu. Korzenie znajdujące się w modułach są narażone na przemarzanie, dlatego znaczenie mają konstrukcja systemu, właściwości podłoża i zabezpieczenie strefy korzeniowej. Niektóre rozwiązania wykorzystują w tym celu materiał termoizolacyjny.
Nasadzenia trzeba dopasować do lokalnego klimatu, nasłonecznienia i ekspozycji na wiatr. Inne warunki panują na zacienionej ścianie północnej, inne na południowej. Nie należy też oczekiwać identycznego wyglądu przez cały rok: część roślin traci liście lub ogranicza wzrost, a niektóre egzemplarze mogą wymagać wymiany. Przed zakupem warto obejrzeć realizacje danego systemu po kilku zimach.
Wilgoć i ciężar – potrzebny jest projekt
Żyjąca ściana to dodatkowe obciążenie budynku. Trzeba uwzględnić masę konstrukcji, roślin i podłoża wraz z wodą. Dobór mocowań oraz ocenę możliwości istniejącej ściany należy powierzyć projektantowi. Przy instalacjach obejmujących kilka kondygnacji szczególnego znaczenia nabierają rozwiązania konstrukcyjne i zabezpieczenie budynku przed wodą.
System musi mieć kontrolowany odpływ nadmiaru wody oraz odpowiednią ochronę ściany. Zieleni nie można po prostu zawiesić na elewacji i pozwolić, by woda z podlewania spływała po tynku. Konieczny jest też dostęp do kontroli instalacji i wymiany pojedynczych elementów.
Co z owadami, pająkami i gryzoniami?
Badania potwierdzają większą liczebność bezkręgowców na fasadach porośniętych roślinnością niż na sąsiednich ścianach bez zieleni. Żeby nie przechodziły do pomieszczeń, przydają są moskitiery oraz utrzymywanie odstępu między roślinami a otworami okiennymi.
Gęsta roślinność daje schronienie także gryzoniom, a pnącza ułatwiają im dotarcie do szczelin przy dachu. Istotne są zabezpieczenia przestrzeni za modułami, szczelne przejścia instalacyjne i obróbki oraz przycinanie roślin przy okapie. Otwory wentylacyjne trzeba chronić odpowiednimi siatkami lub perforowanymi elementami, zachowując potrzebny przepływ powietrza.
Ile pracy i pieniędzy wymaga zielona elewacja?
Koszt zakupu i montażu systemu to dopiero początek. Dochodzą wydatki na wodę, nawozy, kontrolę instalacji, przycinanie i wymianę roślin. Na wyższych ścianach pielęgnacja może wymagać podnośnika lub specjalistycznej ekipy. Dostęp serwisowy należy więc zaplanować przed wykonaniem ogrodu.
Ogród wertykalny warto rozważyć, gdy zależy nam na wyrazistym efekcie i możemy zapewnić mu stałą obsługę. Jeśli priorytetem są niski koszt i prostsze utrzymanie, rozsądniejszym wyborem mogą być pnącza rosnące w gruncie, prowadzone po podporach. Nie zapewnią natychmiastowego pokrycia ściany, ale zwykle wymagają mniej rozbudowanej infrastruktury.
