Spis treści
Projekt nowelizacji (UD386) jest już w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów. Za jego przygotowanie odpowiada Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a planowany termin przyjęcia przez rząd wskazano na II kwartał 2026 r.
Szybsze decyzje, więcej uratowanych zabytków
Jedną z ważniejszych zmian ma być doprecyzowanie zasad prowadzenia robót przy zabytkach objętych ochroną tymczasową. Projekt przewiduje, że zakaz wykonywania prac konserwatorskich, restauratorskich i budowlanych nie będzie obejmował robót, które wojewódzki konserwator zabytków już dopuścił w decyzji albo uzgodnił w trybie prawa budowlanego. Ma to ograniczyć sytuacje, w których ochrona tymczasowa blokuje działania potrzebne także z punktu widzenia zachowania samego zabytku.
Nowelizacja ma też wprowadzić możliwość uzyskania zaleceń konserwatorskich przez potencjalnego inwestora, nawet jeśli nie ma on jeszcze tytułu prawnego do zabytku, o ile zgodę wyrazi właściciel. To rozwiązanie ma ułatwić przygotowanie inwestycji i wcześniejsze ustalenie warunków prowadzenia robót.
Nowe zasady decyzji i odpowiedzialności
Projekt porządkuje także kwestie związane z samymi pozwoleniami konserwatorskimi. Ma pojawić się możliwość przenoszenia decyzji wydanych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków na inny podmiot, odrębny tryb zmiany pozwolenia oraz obowiązek wskazywania terminu jego wygaśnięcia. Rząd chce również ujednolicić treść porozumień zawieranych na podstawie art. 96 ust. 3 ustawy (Powierzanie prowadzenia spraw innym podmiotom; gminny, powiatowy, powiatowo-gminny, metropolitalny konserwator zabytków)
W projekcie znalazły się ponadto przepisy przewidujące sankcje za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy lub decyzji wydanych na jej podstawie. Doprecyzowane mają zostać również zasady postępowania w sprawach wykroczeń dotyczących ewidencji zabytków.
Zmiany organizacyjne i systemowe
Nowelizacja obejmie także rozwiązania organizacyjne. Przewidziano możliwość powołania więcej niż jednego zastępcy wojewódzkiego konserwatora zabytków, likwidację krajowego rejestru utraconych dóbr kultury oraz wydłużenie krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami z 4 do 5 lat. Organy ochrony zabytków mają też uzyskać możliwość nieodpłatnego pozyskiwania części informacji geodezyjnych i kartograficznych.
Istotną zmianą ma być również obowiązek oznakowania nieruchomych zabytków wpisanych do rejestru. Według uzasadnienia projektu obecnie znak informujący o ochronie prawnej ma tylko około 15 proc. takich obiektów. Rząd zakłada, że lepsze oznakowanie zwiększy funkcję prewencyjną i pomoże także inwestorom szybciej identyfikować obiekty objęte ochroną
Zobacz także: Wspaniały dom przysłupowy w Wolimierzu
36
