Spis treści
Likwidacja ROD pod cel publiczny – przepisy
Zdarza się czasem, że rodzinne ogrody działkowe stają się przeszkodą w realizacji kluczowej inwestycji: drogi, linii kolejowej czy połączenia tramwajowego. To pokłosie faktu, że wiele ROD-ów zakładano na pustkowiach, które przez lata otoczyła gęsta nowa zabudowa. Bywa zatem, że ogródki wypadają dokładnie pośrodku najkrótszej trasy łączącej dwa ważne punkty, np. peryferyjną dzielnicę z centrum miasta.
W takiej sytuacji polskie prawo dopuszcza likwidację całości lub części ROD w związku z realizacją celu publicznego. Kwestie likwidacji reguluje ustawa z 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. Jej art. 18 ust. 1 wprost mówi, że „do likwidacji ROD lub jego części na cel publiczny w rozumieniu przepisów ustawy (...) o gospodarce nieruchomościami, stosuje się przepisy tej ustawy dotyczące wywłaszczania nieruchomości”. Ogródki działkowe mogą być też likwidowane w oparciu o ZRID (decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej), co reguluje ustawa z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.
Czy inwestycję publiczną wymagającą likwidacji ROD można powstrzymać?
Niestety w praktyce powstrzymanie likwidacji ROD pod cel publiczny jest bardzo trudne, a często wręcz niemożliwe. Przepisy skonstruowano bowiem tak, że działkowcy mają niewielkie możliwości działania. Jeśli droga czy trasa jest dopiero planowana, mogą oczywiście zgłaszać swoje postulaty podczas konsultacji społecznych, a także otwarcie protestować. Wszystko to jednak nie daje gwarancji sukcesu.
Jeśli dla planowanej inwestycji wydano już jakieś dokumenty, np. decyzję środowiskową lub decyzję ZRID, można próbować je zaskarżyć. Po pierwsze trzeba być jednak stroną postępowania (co ocenia sąd), a po drugie trzeba dysponować odpowiednio mocnymi argumentami – np. konkretnymi błędami w procedurach, które popełniono przy wydawaniu dokumentu. Sam sprzeciw nie wystarczy. Praktyka pokazuje, że przeciwnikom inwestycji udaje się ją zwykle co najwyżej opóźnić, ale nie całkowicie zatrzymać.
Czy przy likwidacji ROD przysługuje działka zastępcza?
Co do zasady likwidowany ROD powinien zostać odtworzony w innej lokalizacji, co reguluje art. 21 ustawy o ROD. Nie znaczy to jednak, że każdemu działkowcowi automatycznie przysługuje działka zastępcza w zamian za odebraną. O działkę zastępczą trzeba wnioskować do stowarzyszenia ogrodowego samodzielnie, na piśmie, najpóźniej w ciągu trzech miesięcy od dnia likwidacji ROD lub jego części (art. 39 ustawy o ROD).
Obowiązują jednak ważne wyjątki:
- jeżeli likwidacja ROD jest częściowa i obejmuje nie więcej niż 10% powierzchni ROD i jednocześnie nie więcej niż 10 działek, za zgodą stowarzyszenia ogrodowego dopuszczalne jest zastąpienie obowiązków odtworzeniowych (czyli odtworzenia ogrodu w innym miejscu) odpowiednim odszkodowaniem;
- jeśli inwestycja jest realizowana na podstawie decyzji ZRID (najczęściej budowa drogi), stosuje się inne przepisy (art. 18 ust. 1g specustawy drogowej), co oznacza, że działkowiec nie ma gwarancji otrzymania działki zastępczej,
- jeśli inwestycją jest linia kolejowa (realizowana w oparciu o specustawę kolejową) lub tramwaj poza pasem drogowym, miasto czy państwo nie ma obowiązku odtworzenia ROD w innej lokalizacji, a tym samym uzyskanie działki zastępczej staje się jeszcze trudniejsze.
Innymi słowy, prawo do nowej działki nie jest gwarantowane i może się zdarzyć, że działkowiec jej nie otrzyma. Wtedy pozostaje mu jedynie poszukanie na rynku, na własny koszt, innej dostępnej działki ROD.
- Dowiedz się również: Do pomocy wziął lokalnych rzemieślników, a o remoncie mówi: niczym slow food
Czy przy likwidacji ROD przysługuje odszkodowanie?
Co do zasady przy likwidacji ROD działkowiec może liczyć na odszkodowanie. Jego dokładna wysokość zależy jednak od wielu kwestii, m.in. od tego, czy realizowana jest inwestycja drogowa, kolejowa czy tramwajowa.
Jak podaje art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o ROD:
Podmiot likwidujący obowiązany jest wypłacić:
działkowcom - odszkodowanie za składniki majątkowe znajdujące się na działkach, a stanowiące ich własność oraz za prawa do działki w ROD, pomniejszone o wartość prawa do działki przyznanego w nowo powstałym ROD.
W praktyce przedmiotem wyceny mogą być m.in.: altana działkowa, ogrodzenie, instalacje, utwardzenia, urządzenia ogrodowe, drzewa owocowe, krzewy i inne nasadzenia należące do działkowca. Znaczenie ma ich stan, wartość i zgodność z przepisami. Wyceny dokonuje rzeczoznawca majątkowy. Każda sprawa traktowana jest indywidualnie. Działkowiec ma prawo zapoznać się z operatem szacunkowym i w razie stwierdzenia nieprawidłowości odwołać się w ciągu 14 dni od jego otrzymania. W ten sposób należy zareagować, jeśli np. przyznane odszkodowanie jest za niskie, gdyż rzeczoznawca przeoczył jakieś obiekty czy źle je wycenił.
Jeśli inwestycja jest realizowana w oparciu o ZRID (najczęściej nowa droga lub tramwaj w pasie drogowym), działkowcom nie przysługuje odszkodowanie za samo prawo do działki, a jedynie za nasadzenia, urządzenia i obiekty.
Jeśli inwestycja dotyczy tramwaju poza pasem drogowym lub linii kolejowej, zastosowanie ma art. 9yd ust. 2 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym. Działkowcom przysługuje wówczas odszkodowanie za nasadzenia, urządzenia i obiekty znajdujące się na działkach oraz za prawo do działki.
- Przejdź do galerii: Najpiękniejsze domy w Polsce
20
