Spis treści
Rząd uzasadnia projekt utrzymującym się deficytem mieszkań dostępnych cenowo oraz potrzebą uporządkowania systemu wsparcia dla gospodarstw o niskich i umiarkowanych dochodach. W uzasadnieniu wskazano też, że rozwiązania mają zwiększyć spójność i efektywność instrumentów prawnych i finansowych służących tworzeniu mieszkań poza rynkiem komercyjnym.
Jeden akt prawny zamiast trzech ustaw
Najważniejszą zmianą ma być konsolidacja przepisów. Nowa ustawa ma zastąpić trzy dotychczasowe akty prawne: ustawę o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych, ustawę o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa oraz ustawę o pomocy państwa w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych w pierwszych latach najmu mieszkania. Według projektu ma to uprościć i ujednolicić cały system wsparcia inwestycji mieszkaniowych.
Dwa zasoby mieszkaniowe i inne zasady dla najmu oraz lokatorów
Projekt zakłada wyodrębnienie dwóch kategorii zasobów: społecznego zasobu czynszowego i społecznego zasobu lokatorskiego. Do każdej z nich mają zostać przypisane odrębne kryteria dochodowe oraz zasady partycypacji w kosztach budowy, tak by lepiej dopasować ofertę do sytuacji materialnej gospodarstw domowych.
W dokumencie podkreślono, że obecne rozwiązania ujawniły problemy systemowe, w tym brak wyraźnego rozróżnienia między spółdzielczym a społecznym budownictwem czynszowym, a także rozproszone procedury ubiegania się o wsparcie i zbyt mało elastyczne poziomy dofinansowania. Projekt ma te bariery ograniczyć.
Tomasz Lewandowski, wiceminister rozwoju i technologii
Deficyt mieszkań dostępnych cenowo to problem w szczególności młodych ludzi w Polsce. Chcemy ostatecznie określić warunki, na podstawie których będą oni mieli prostą drogę do najmu mieszkania społecznego. W tym celu m.in. dostosowujemy system finansowania mieszkalnictwa społecznego i komunalnego poprzez włączenie spółdzielni mieszkaniowych oraz upraszczamy procedury dofinansowania ze środków publicznych. Dzięki tym rozwiązaniom system wsparcia mieszkalnictwa społecznego stanie się bardziej spójny, sprawiedliwy i skuteczny
Większa rola gmin i rada najemców
Istotnym elementem zmian ma być wzmocnienie pozycji gmin. Samorządy mają zawierać umowy z inwestorami, zyskać szerzej zakreślone kompetencje kontrolne oraz możliwość reagowania w razie stwierdzenia nieprawidłowości. Rząd wskazuje, że ma to zwiększyć wpływ lokalnych władz na politykę mieszkaniową.
Projekt przewiduje też możliwość tworzenia rady najemców. Organ ten miałby opiniować ważne dla mieszkańców decyzje spółki lub instytucji zarządzającej zasobem, w tym kwestie zmian czynszu, planów remontowych i inwestycyjnych.
Nowy model finansowania i zróżnicowane wsparcie
Zmienić ma się także model finansowania. Zamiast obecnego pośrednictwa gmin, bezzwrotne wsparcie budżetowe ma trafiać bezpośrednio do inwestora, w połączeniu z instrumentami zwrotnymi, czyli preferencyjnymi kredytami.
Granty na inwestycje mieszkaniowe będą mogły być wsparte preferencyjnymi kredytami udzielanymi przez BGK. Oprocentowanie tych kredytów będzie stałe i wyniesie, w zależności od rodzaju inwestycji, 1% lub 2%. Inwestor będzie miał możliwość zaciągnięcia kredytu na 50 lat, co oznacza dużą zmianę w stosunku do obecnych warunków (30 lat). Kredyty i granty będą przyznawane na bazie jednego wniosku (a nie dwóch osobnych jak obecnie), co stanowi kolejne uproszczenie procesu.
Projekt zakłada również zróżnicowanie poziomu wsparcia w zależności od rodzaju zasobu i zamożności gminy.
W projekcie zapisano także całkowity zakaz sprzedaży lokali wybudowanych z bezzwrotnym finansowym wsparciem na rzecz najemców. Wyjątek ma dotyczyć jedynie mieszkań z społecznego zasobu czynszowego, ale tylko wtedy, gdy powstaną wyłącznie z wykorzystaniem wsparcia zwrotnego.
Nowe przepisy - kiedy wejdą w życie
Projekt został opublikowany a przygotowuje go Ministerstwo Finansów i Gospodarki. Za opracowanie projektu odpowiada Tomasz Lewandowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii. Planowany termin przyjęcia przez Radę Ministrów wskazano na III kwartał 2026 r. Przepisy mogą wejść w życie jeszcze w tym roku.
Zobacz także: TBS w Falenicy - osiedle ze smakiem. Zdjęcia
49
