Własne "złoto Syberii" w ogrodzie? To możliwe! Rokitnik to krzew prosty w uprawie, a jego owoce to samo zdrowie

Rokitnik pospolity (rokitnik zwyczajny, łac. Hippophaë rhamnoides), należący do rodziny oliwnikowatych (Elaeagnaceae), w naturalnych warunkach rośnie w chłodniejszych rejonach Europy, np. nad Bałtykiem, gdzie tworzy gęste zarośla na klifowych wybrzeżach i nadmorskich wydmach, a także na Syberii, w północnych Chinach, Nepalu, Indiach, północnym Pakistanie i Afganistanie.

To krzew liściasty o wszechstronnym zastosowaniu: można go wykorzystywać do tworzenia luźnych nieformowanych żywopłotów, zagospodarowywania terenów o słabym podłożu lub zanieczyszczonych. Co więcej – owoce rokitnika nadają się do przetworów. Podpowiadamy, jak uprawiać i pielęgnować rokitnik w ogrodzie.

Jak wygląda rokitnik zwyczajny?

Rokitnik zwyczajny to ciernisty krzew osiągający zazwyczaj 3-5 m wysokości. Gatunek ten rośnie jednak bardzo wolno i znaczne rozmiary uzyskuje dopiero po kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu latach. Jego korzenie rozrastają się płytko i szeroko. Dzięki rozłogom rozrastając się tworząc gęste, trudne do przebycia zarośla.

Wyglądem przypomina wierzbę, szczególnie ze względu na wąskie, srebrzyste liście. Niepozorne, zielonkawożółte kwiaty pojawiają się jednocześnie z liśćmi, jednakże najbardziej dekoracyjne są pomarańczowe, okrągłe owoce, gęsto rozmieszczone wokół pędów i utrzymujące się na roślinie całą zimę.

Jakie wymagania ma rokitnik pospolity?

Rokitnik pospolity potrzebuje dużo słońca (w cieniu zasycha od dołu i przestaje owocować). Urośnie nawet na bardzo ubogich glebach, także piaszczystych i wapiennych. Preferuje podłoże przepuszczalne o odczynie obojętnym lub zasadowym. Krzew nie powinien rosnąć na glebach wilgotnych, okresowo zalewanych, gdyż może to prowadzić do szybkiego gnicia korzeni.

Rokitnik jest odporny na suszę, zasolenie oraz zanieczyszczenia powietrza (to idealny krzew do sadzenia w miastach). Jest również bardzo odporny na mróz (syberyjskie formy znoszą spadki temperatury nawet do -50 st.C!).

Odmiany rokitnika

Rokitnik pospolity jest gatunkiem rozdzielnopłciowym (dwupiennym), co oznacza, że występują oddzielne krzewy męskie i żeńskie, a do zawiązania owoców potrzebna jest obecność obu płci. Osobniki męskie i żeńskie muszą rosnąć niedaleko siebie. Jeden krzew męski może zapylić 6-8 krzewów żeńskich.

• odmiany żeńskie rokitnika: 'Leikora', 'Ascola';
• odmiany męskie rokitnika: 'Pollmix'.

Uprawa rokitnika - kiedy sadzi się rokitnik i jak o niego dbać?

• Rokitnik najlepiej sadzić do gruntu jesienią. Poszczególne krzewy – żeńskie i męskie – należy posadzić obok siebie z zachowaniem 1–2-metrowej odległości.
• Przez pierwszy rok roślinę podczas suszy warto podlewać.
• Cięcie rokitnika z założenia nie jest konieczne, chociaż rokitnik bardzo dobrze je znosi. Pędy zbyt zagęszczone lub nadmiernie rozrastające się na boki należy usuwać.
• Amatorzy owoców rokitnika czasami skracają wierzchołki, aby ułatwić prace przy zbiorach.
• Rokitnik nie wymaga także nawożenia.

Zastosowanie rokitnika w ogrodzie

Rokitnik pospolity może służyć do tworzenia nieformowanych, swobodnie rosnących żywopłotów lub jako dodatkowy okaz w przydomowym ogrodzie. Przede wszystkim jest to jednak roślina, którą warto wykorzystywać w zieleni miejskiej. Z powodzeniem nadaje się do obsadzania wydm i nieużytków, umacniania skarp.

Przeczytaj też: Czy z rokitnika można stworzyć żywopłot?

Jeśli posadzimy rokitnik w ogrodzie, pamiętajmy o usuwaniu odrostów korzeniowych!

Owoce rokitnika - jak wyglądają, jaki mają skład?

Owoce rokitnika zwyczajnego to pestkowce o kulistym, owalnym lub jajowatym kształcie (zależnie od odmiany), wielkości 6-10 mm, gęsto oblepiają pędy. Mają kwaskowaty i dość cierpki smak. Są bogate w witaminę E oraz C. Jej zawartość jest często 2–3-krotnie wyższa w porównaniu z owocami czarnej porzeczki. Owoce rokitnika zawierają prawie 200 substancji aktywnie czynnych, w tym także inne witaminy (A, F, K, P, B12), flawonoidy, garbniki, antocyjany, makro- i mikroelementy (żelazo, mangan, bor). Waga pojedynczego owocu zwykle wynosi 0,5–1,0 g. 

Na co są dobre owoce rokitnika?

Spożywanie owoców rokitnika, w różnej formie, pozytywnie wpływa na organizm, m.in. zwiększając jego odporność (wzmacniając system odpornościowy), regenerując uszkodzenia skóry, niszcząc wolne rodniki i poprawiając krążenie. Stosuje się je także w przypadku chorób przewodu pokarmowego, przeziębienia, zapalenia płuc i stawów, gośćca, wysokiego ciśnienia.

Olej rokitnikowy działa przeciwmiażdżycowo, stymuluje procesy regeneracji u rekonwalescentów, także przy radioterapii, hamuje procesy starzenia się skóry, leczy odmrożenia, oparzenia, odleżyny, wrzody.

Owoce rokitnika nadają się także do sporządzania szamponów kremów przeciwzmarszczkowych, pomadek do ust, maseczek regenerujących i poprawiających wygląd skóry.

Przeczytaj też: Najzdrowsze owoce - warto je mieć w swoim ogrodzie! 5 najzdrowszych owoców na świecie

Kiedy zbierać owoce rokitnika?

Owoce rokitnika zbiera się w pełni dojrzałe, bo zawierają wtedy najwięcej substancji biologicznie aktywnych. Zbiory można przeprowadzać już na przełomie września i października, jednakże lepszą jakość uzyskują już po pierwszych przymrozkach. Z jednego krzewu możną pozyskać (w zależności od odmiany i wieku rośliny) od 4-5 do 15-20 kg owoców.

Jak jeść owoce rokitnika?

Owoce rokitnika można spożywać na surowo, jednak ze względu na ich kwaskowatość zwykle są wykorzystywane w formie przetworów. Z rokitnika można produkować smaczne dżemy, soki, syropy, konfitury, wino i nalewki. Suszone owoce rokitnika można dodawać do herbaty i kompotów.

Zaletą owoców rokitnika jest fakt, że podczas gotowania zawarta w nich witamina C nie ulega rozkładowi. Przyrządzając soki z owoców rokitnika, warto dodać do nich także inne owoce, np. jabłka lub dziką różę. 

Przeczytaj też: Właściwości i zastosowanie owoców dzikiej róży

Zobacz galerię zdjęć: Łemkowska chyża z lat 30. w Jaśliskach wróciła jako agroturystyka