Spis treści
Parocja perska (łac. Parrotia persica) nie jest zbyt popularna w polskich ogrodach. Jednak coraz więcej osób się nią interesuje, przede wszystkim ze względu na jesienne przebarwienie liści, które może być tak intensywne, że cała korona wygląda, jakby płonęła. Nie jest to jednak jedyny powód, dla którego warto posadzić ją w ogrodzie.
Parocja perska jest ozdobna niemal przez cały rok:
- wiosną pojawiają się na niej drobne, czerwonawe kwiaty,
- latem zachwyca gęstym, zielonym ulistnieniem,
- jesienią przyciąga wzrok wielobarwną koroną,
- zimą odsłania efektowną korę i malowniczo powyginane gałęzie.
Co więcej, jest rośliną stosunkowo odporną na niekorzystne warunki środowiskowe.
Jak wygląda parocja perska?
Parocja perska należy do rodziny oczarowatych (Hamamelidaceae). W naturze rośnie w rejonie południowego wybrzeża Morza Kaspijskiego, przede wszystkim w północnym Iranie i Azerbejdżanie. W swoim naturalnym środowisku może osiągać ponad 20 m wysokości, jednak w uprawie w naszych ogrodach jest znacznie niższa - dorasta do około 6–10 m. Starsze egzemplarze, rosnące w sprzyjających warunkach, mogą osiągać większe rozmiary. Parocja perska należy do drzew o stosunkowo wolnym tempie wzrostu.
Jej korona jest szeroka, nieregularna i często przybiera zaokrąglony lub parasolowaty kształt. Drzewo może rozwijać pojedynczy pień albo tworzyć kilka pni wyrastających blisko siebie, przez co niekiedy przypomina duży, rozłożysty krzew.
Liście parocji perskiej mają owalny lub odwrotnie jajowaty kształt, zwykle osiągają 5–12 cm długości, a ich brzegi są lekko pofalowane lub ząbkowane. Wiosną młode liście mogą mieć czerwonawy albo purpurowy odcień, latem stają się intensywnie zielone i lekko błyszczące, a jesienią stopniowo zmieniają barwę na złocistożółtą, pomarańczową, szkarłatną, bordową i purpurową. Na jednym drzewie mogą jednocześnie występować liście w kilku różnych kolorach!
Drobne kwiaty parocji perskiej pojawiają się pod koniec zimy lub bardzo wczesną wiosną, najczęściej jeszcze przed rozwojem liści. Nie mają efektownych płatków, ale ich skupione w pęczkach czerwone pręciki tworzą interesujący akcent kolorystyczny na nagich gałęziach.
Dodatkową ozdobą drzewa jest kora (szczególnie u starszych egzemplarzy). Z czasem zaczyna się łuszczyć niewielkimi płatami, odsłaniając fragmenty w odcieniach szarości, kremu, zieleni i brązu. Dzięki temu pień parocji wygląda dekoracyjnie także zimą.
Poznaj drzewa i krzewy o dekoracyjnej korze.
Dlaczego parocja perska jest nazywana żelaznym drzewem?
Parocja perska jest nazywana żelaznym drzewem perskim (ang. Persian ironwood) ze względu na wyjątkowe cechy jej drewna: jest ono bardzo twarde, ciężkie i gęste, a do tego wyróżnia się dużą wytrzymałością. Ciekawostka: drewno parocji perskiej tonie w wodzie!
Jakie wymagania ma parocja perska?
Parocja perska nie należy do roślin szczególnie wymagających, jednak dla jej prawidłowego wzrostu oraz efektownego jesiennego przebarwiania liści ważne jest stanowisko i podłoże.
- Stanowisko dla parocji perskiej
Najlepszym stanowiskiem dla parocji perskiej jest miejsce słoneczne lub lekko półcieniste. W pełnym słońcu drzewo zwykle najintensywniej wybarwia się jesienią. W półcieniu również może dobrze rosnąć, ale kolory liści bywają mniej wyraziste.
- Podłoże dla parocji perskiej
Parocja preferuje gleby żyzne, próchniczne, umiarkowanie wilgotne i dobrze przepuszczalne. Najlepiej rozwija się w podłożu lekko kwaśnym, choć jest tolerancyjna i może rosnąć również na glebach o odczynie obojętnym, a nawet lekko zasadowym.
Ważne, aby ziemia nie pozostawała przez długi czas podmokła. Zastoiny wody mogą ograniczać dostęp tlenu do korzeni i negatywnie wpływać na kondycję drzewa. W przypadku ciężkiej, gliniastej gleby należy przed sadzeniem zadbać o poprawę jej struktury.
- Mrozoodporność parocji perskiej
Parocja perska charakteryzuje się również dobrą mrozoodpornością. W chłodniejszych częściach kraju warto jednak wybierać stanowiska osłonięte od silnego, mroźnego wiatru. Młode, świeżo posadzone egzemplarze mogą wymagać dodatkowego zabezpieczenia na zimę.
Parocja perska dobrze znosi zanieczyszczenia powietrza, dlatego może być dobrym wyborem do miejskich ogrodów i terenów zieleni.
Kiedy i gdzie sadzić w ogrodzie parocję perską?
Parocję perską najlepiej sadzić w ogrodzie wczesną wiosną (zalecane w chłodniejszych regionach Polski) albo jesienią. Rośliny sprzedawane w pojemnikach można sadzić przez większą część sezonu wegetacyjnego, pod warunkiem że ziemia nie jest zamarznięta, a pogoda nie jest wyjątkowo upalna i sucha. Po posadzeniu należy zadbać o regularne podlewanie.
Wybierając miejsce w ogrodzie dla parocji, trzeba pamiętać, że z czasem tworzy ona szeroką koronę i potrzebować będzie sporo miejsca (nawet kilku metrów wolnej przestrzeni po bokach). Dlatego lepiej nie sadzić jej zbyt blisko budynków, ogrodzeń czy innych dużych drzew.
Parocja perska świetnie prezentuje się jako soliter, czyli pojedyncze drzewo wyeksponowane na tle trawnika lub innych roślin. Można ją też sadzić w pobliżu tarasu, przy reprezentacyjnych częściach ogrodu oraz jako centralny punkt rabaty w otoczeniu krzewów i bylin.
Odmiany parocji perskiej do małych ogrodów
Choć parocja perska w naturalnej formie może osiągać spore rozmiary i tworzyć szeroką, rozłożystą koronę, dostępne są też odmiany, które doskonale sprawdzą się w niewielkich ogrodach. Wyróżniają się one bardziej zwartym lub kolumnowym pokrojem, dzięki czemu nie zajmują zbyt wiele miejsca.
- 'Vanessa' - tworzy wąską, wyprostowaną koronę i zwykle dorasta do 8–12 m wysokości.
- 'Persian Spire' - charakteryzuje się smukłym, kolumnowym pokrojem i niewielką szerokością korony, dorasta do 4–8 m wysokości.
- 'Jodrell Bank' - wyróżnia się wzniesionym pokrojem i stosunkowo wąską koroną,dorasta do 4–8 m wysokości.
Jak uprawiać parocję perską w ogrodzie?
Uprawa parocji perskiej nie jest szczególnie skomplikowana. Po prawidłowym posadzeniu i dobrym ukorzenieniu roślina nie wymaga wielu zabiegów pielęgnacyjnych.
- Podlewanie parocji perskiej
Najważniejszym zabiegiem w pierwszych latach uprawy jest regularne podlewanie. Młode drzewa mają jeszcze słabo rozwinięty system korzeniowy, dlatego są bardziej narażone na przesuszenie. W okresach bezdeszczowych należy podlewać je rzadziej, ale obficie, tak aby woda dotarła do głębszych warstw podłoża. Częste zwilżanie wyłącznie powierzchni ziemi nie jest wystarczające.
Starsze parocje są bardziej odporne na przejściową suszę, jednak podczas długotrwałych upałów również mogą potrzebować dodatkowego nawadniania.
- Nawożenie parocji perskiej
Parocja nie wymaga intensywnego nawożenia. Jeżeli rośnie w żyznej ziemi i prawidłowo się rozwija, zwykle wystarcza coroczne wzbogacenie podłoża kompostem.
Na glebach ubogich można wiosną zastosować umiarkowaną dawkę nawozu wieloskładnikowego przeznaczonego do drzew i krzewów ozdobnych.
- Przycinanie parocji perskiej
Parocja perska nie wymaga regularnego przycinania. Najlepiej ograniczyć się do usuwania gałęzi suchych, chorych, uszkodzonych lub krzyżujących się. Jeśli konieczne jest lekkie formowanie korony, warto przeprowadzić je wiosną, po zakończeniu kwitnienia. Dzięki temu nie pozbawimy drzewa dekoracyjnych kwiatów pojawiających się jeszcze przed rozwojem liści.
- Zimowanie parocji perskiej
Starsze egzemplarze parocji zwykle dobrze zimują w naszych warunkach klimatycznych. Uwagę należy poświęcić młodym drzewom, zwłaszcza w pierwszym roku po posadzeniu. Przed nadejściem zimy warto zabezpieczyć powierzchnię gleby wokół drzewa warstwą ściółki. W rejonach narażonych na bardzo silne mrozy młode rośliny można dodatkowo osłonić przewiewną agrowłókniną.
Przeczytaj też: Drzewa i krzewy najpiękniej przebarwiające się jesienią
Zobacz galerię zdjęć: Stary młyn w Patrykach nad Kośną na Warmii w nowej roli
Kiedy Bożena i Andrzej kupowali młyn w Patrykach, planowali żeby był budynkiem gospodarczym, pomocniczym, ale z charakterem. Potem plany się zmieniły. Powiedzieli sobie: może damy radę zrobić swój nowy dom w tym starym młynie. Przeczytaj o tym remoncie.