Spis treści
Cykoria podróżnik (łac. Cichorium intybus) rośnie w stanie naturalnym w Europie, w środkowej Azji i północnej Afryce. W Polsce można ją spotkać w całym kraju, przede wszystkim przy polnych drogach, na poboczach, suchych łąkach, pastwiskach, miedzach, nasypach kolejowych oraz na nieużytkach. Jej delikatne, niebieskie kwiaty pojawiają się latem i wyróżniają się na tle innych roślin.
Młode liście, kwiaty oraz korzenie cykorii znajdują zastosowanie w kuchni, a sam korzeń od dawna jest wykorzystywany jako zamiennik lub dodatek do kawy. Roślina ceniona jest również w zielarstwie. Choć wygląda niepozornie, może być także interesującym dodatkiem do ogrodu naturalistycznego lub kwietnej łąki.
Jak wygląda cykoria podróżnik?
Cykoria podróżnik tworzy długie i rozgałęzione korzenie oraz sztywne, kanciaste i rozgałęzione, prawie bezlistne łodygi, na których osadzone są (na szczytach i w kątach liści) koszyczki kwiatowe średnicy 3-4 cm, o intensywnie błękitnym lub jasnoniebieskim kolorze (sporadycznie można spotkać także egzemplarze o kwiatach niemal białych albo delikatnie różowawych).
Roślina może osiągać od 30 do 120 cm wysokości. Jej dolne liście tworzą rozetę i są zwykle większe (długości 10-25 cm) oraz głęboko powcinane, natomiast te pojawiające się wyżej na łodydze są znacznie mniejsze i wyrastają bezpośrednio z łodygi bez ogonków.
Cykoria podróżnik kwitnie od lipca do września (przy sprzyjającej pogodzie nawet do października). Charakterystyczne jest to, że poszczególne kwiaty są otwarte stosunkowo krótko - otwierają się rano i zamykają w południe (gdy temperatura wzrośnie).
Przeczytaj też: Niebieskie kwiaty w ogrodzie – przewodnik po najpiękniejszych roślinach kwitnących na niebiesko
Czy cykoria podróżnik jest wieloletnia?
Cykoria podróżnik jest byliną, czyli rośliną wieloletnią. Jej część nadziemna po zakończeniu sezonu zamiera i ponownie rozpoczyna wzrost wiosną w kolejnym roku. W sprzyjających warunkach może pozostawać na jednym stanowisku przez kilka lat. W pierwszym okresie rozwoju wytwarza przede wszystkim rozetę liści oraz silny korzeń palowy, natomiast później wypuszcza rozgałęzione pędy kwiatostanowe.
Jakie wymagania ma cykoria podróżnik?
Cykoria podróżnik nie jest rośliną wymagającą. Najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych i ciepłych. Im więcej światła otrzymuje, tym lepiej kwitnie i zachowuje zwarty pokrój.
Choć preferuje gleby przepuszczalne, umiarkowanie suche lub lekko wilgotne, to dobrze radzi sobie również na podłożach stosunkowo ubogich. Dzięki głęboko sięgającemu systemowi korzeniowemu cykoria jest stosunkowo odporna na okresowy niedobór wody. Znacznie gorzej znosi natomiast długotrwałe zalewanie podłoża. Zbyt ciężka, stale mokra ziemia może prowadzić do problemów z korzeniami.
Cykoria podróżnik - właściwości lecznicze
Cykoria podróżnik jest od dawna wykorzystywana jako roślina zielarska. Szczególnie ceniony jest jej korzeń, który zawiera m.in. inulinę (naturalny wielocukier), która stwarza korzystne środowisko do rozwoju pożytecznych bakterii, niezbędnych do prawidłowej pracy jelit. W związku z tym cykoria jest polecana w dolegliwościach, takich jak: wzdęcia, odbijanie się, brak apetytu, złe trawienie.
W cykorii znajdują się również charakterystyczne związki odpowiedzialne za jej gorzki smak. To właśnie dlatego roślina była tradycyjnie wykorzystywana w preparatach wspomagających apetyt, trawienie i przyswajanie pokarmów.
Poza tym cykoria podróżnik wykazuje słabe działanie moczopędne.
Przeczytaj też: Wybieramy najcenniejsze zioła do ogrodu. Mają moc i leczą! Jakie zioła wybrać i jak uprawiać?
Jak uprawiać i rozmnażać cykorię podróżnik?
Najprostszym sposobem rozmnażania cykorii podróżnik jest wysiew nasion, bezpośrednio do gruntu na przygotowane wcześniej stanowisko (dobrze odchwaszczone). Nasion nie należy umieszczać zbyt głęboko. Po wysiewie podłoże powinno pozostawać lekko wilgotne do momentu wschodów. Kiedy młode rośliny podrosną, można je przerzedzić, pozostawiając najsilniejsze egzemplarze.
Najlepiej od razu wybrać dla cykorii miejsce docelowe, ponieważ ze względu na silny korzeń palowy roślina nie przepada za przesadzaniem w starszym wieku.
Pielęgnacja starszych roślin jest prosta. Zwykle nie wymagają częstego podlewania ani intensywnego nawożenia. Cykoria może również samodzielnie się rozsiewać, dlatego w sprzyjających warunkach z czasem może pojawić się w kolejnych częściach ogrodu.
Zastosowanie cykorii podróżnik w kuchni
Korzenie cykorii podróżnik po wykopaniu, oczyszczeniu, rozdrobnieniu i uprażeniu mogą być wykorzystywane do sporządzania napoju przypominającego kawę lub jako dodatek do mieszanek kawowych.
Jadalne są także liście i kwiaty cykorii. Młode liście można dodawać do sałatek, chociaż należy liczyć się z ich wyraźnie gorzkim smakiem. Najlepiej zbierać je przed rozpoczęciem intensywnego kwitnienia, gdy są jeszcze delikatne. Można łączyć je z łagodniejszymi liśćmi sałat, serami, pomidorami czy słodszymi dressingami, które równoważą goryczkę. Niebieskie kwiaty cykorii świetnie sprawdzają się jako dekoracja potraw, np. sałatek, kanapek, deserów. Mają delikatny, lekko gorzkawy smak.
Pamiętajmy, aby do spożycia zbierać wyłącznie rośliny pochodzące z pewnych, czystych stanowisk.
Przeczytaj też: Jak wysuszyć zioła, aby nie straciły aromatu i nie spleśniały?
