Spis treści
Bociany gniazdują w miejscach szczególnie obfitujących w ich przysmaki. Ich domeną są tereny podmokłe, łąki oraz obszary rolnicze. Zamieszkują w obrębie siedzib ludzkich, wybierając najwyższe części zabudowań i różnego typu konstrukcji, a także wysokie drzewa.
Bocianie gniazda mogą stwarzać problemy
Ulubione i tradycyjne miejsca usytuowania gniazd to kominy i kalenice budynków mieszkalnych i gospodarskich. Bociany wybierają także wysokie kominy różnego typu zakładów, wieże ciśnień, konstrukcje stalowe oraz słupy energetyczne. Na rozbudowanych słupach średniego i wysokiego napięcia spotkać można całe kolonie złożone z kilku a nawet kilkunastu bocianich gniazd.
Niestety, wiele, jeśli nie większość tych miejsc jest problematyczna ze względów bezpieczeństwa, zagrażając konstrukcjom i instalacjom, poza tym kłopot sprawiają także odchody.
Na starych nieużywanych słupach elektrycznych, telefonicznych, kalenicach stodół czy konarach drzew gniazda bocianie z reguły nie stwarzają problemów. Z czasem jednak nadbudowywane systematycznie mogą się przechylać, co może spowodować nawet upadek całej konstrukcji. Niekonserwowane słupy i suche drzewa z czasem także pod wpływem warunków atmosferycznych ulegają systematycznej destrukcji a w konsekwencji do ich złamania lub przewrócenia, do czego również przyczynia się ciężar gniazda.
Dlatego często, aby umożliwić bocianom gniazdowanie w ich dotychczasowych siedliskach buduje się dla nich specjalne platformy, na których mogą one bezpiecznie urządzać swoje lokum.
W wielu przypadkach zachodzi jednak potrzeba przeniesienia gniazda z miejsca, w którym powoduje uciążliwość lub zagrożenie. Takie zabiegi czasami, niestety, związane z likwidacją starej siedziby trzeba przeprowadzać w okresie jesienno-zimowym. W wyjątkowych przypadkach operacje przenosin są przeprowadzane także w okresie lęgowym, ale tylko za zgodą specjalistów z Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska.
Anatomia bocianiego gniazda
Gniazda w nowych miejscach umieszcza się na platformach wykonanych tradycyjnie z drewna, ale coraz częściej są to konstrukcje stalowe. Wszystkie te elementy zapewniają stabilność konstrukcji samego gniazda. Montuje się je w miejscach najbliższych starej lokalizacji lub – jeśli jest to możliwe – w starym miejscu, ale zapewniając większe bezpieczeństwo.
W zależności od umiejscowienia gniazda poddawanego renowacji rozróżnia się różne typy platform:
- na dach budynku,
- na drzewo lub drewniany słup wolnostojący,
- na komin,
- na czynny słup energetyczny.
Podstawą pod gniazdo jest platforma z drewna lub stali – kwadratowa (także ze ściętymi narożnikami) lub okrągła o średnicy lub długości boku ok. 130 cm. Drewniana jest wykonana z żerdzi sosnowych o średnicy min. 6 cm, stalową tworzą cienkie elementy z zamkniętych profili okrągłych lub kwadratowych.
Na platformie montowany jest wieniec na gniazdo. Zapobiega zsuwaniu się materiału gniazdowego (gałęzi, słomy) i zapewnia jego stabilność. Zazwyczaj ma formę obręczy wykonanej z wiotkich gałązek (np. wierzbowych lub brzozowych) przymocowanych do brzegów platformy, co imituje naturalne warunki i zachęca bociany do zasiedlenia.
Drewniane podstawy stosowane są najczęściej do montażu na dachach, słupach drewnianych lub w konarach drzew, stalowych używa się przeważnie do montażu na słupach energetycznych.
Można kupić gotowe platformy drewniane i stalowe – cena 900–2000 zł.
i
Montaż platformy – podstawowe informacje
Montaż na dachu przeprowadza się zazwyczaj tam, gdzie bociany już wcześniej zamieszkiwały. Odchodzi się dzisiaj od tego rozwiązania ze względu na zanieczyszczenie dachów odchodami, co wpływa na estetykę i prowadzi do uszkodzeń materiałów pokrycia dachu.
Najczęściej dzisiaj, w przypadku przenosin lub umieszczania platformy w nowym miejscu, stosowany jest montaż na stalowym lub drewnianym słupie umieszczonym w sąsiedztwie budynków lub na drzewie. W każdym przypadku należy pamiętać, że konstrukcja musi być stabilna. Jeśli będzie się chwiać, ptaki jej nie zaakceptują.
W przypadku dachu platformę mocuje się do zbitych krzyżaków z drewna, które opiera się na pokryciu – sama konstrukcja i ciężar gniazda powodują stabilizację całej konstrukcji.
Na słupie i na drzewie mocuje się ją za pomocą dodatkowych elementów stalowych lub drewnianych oraz łączników mechanicznych lub specjalnych obejm.
Zakładając platformy na drzewach, należy pamiętać, że nie wolno ścinać ich wierzchołków. Warto wykorzystać okazy uschnięte lub usychające, jeśli tylko są wystarczająco stabilne.
Miejsca montażu platformy
W przypadku ustawienia platformy tam, gdzie wcześniej nie było gniazda, trzeba uwzględnić jej wysokość (najlepiej powyżej 10 m), odsłonięty dolot, bliskość żerowisk (podmokłe łąki, oczka wodne, cieki, pastwiska) oraz odpowiednią odległość od zwartej zabudowy, ruchliwych dróg i spacerowiczów z psami. Bociany wolą widzieć żerowiska z gniazda, choć latają nawet kilka kilometrów.
Dla bezpieczeństwa nie instaluj platformy w sąsiedztwie linii energetycznej, gęstych szpalerów drzew ani przy krawędzi lasu. Unikaj lokalizacji nad parkingami, dojściami lub uprawami — odchody i spadające patyki mogą niszczyć rośliny, korodować dachy i uszkadzać instalacje.
Platformy instalowane w miejscu istniejącego wcześniej gniazda zajmowane są w 93% przypadków. O wiele trudniej odpowiedzieć na pytanie, czy i kiedy bociany zajmą nową platformę. Niekiedy dzieje się to już w pierwszym roku istnienia, zwykle jednak czas oczekiwania wynosi 2, 3, a nawet 7 lat. Niekiedy nowe platformy nie są w ogóle zajmowane.
źródło: bociany.pl, mkwpracownia.pl
