Pierwiosnki wracają do ogrodów. Najpiękniejsze gatunki i sekrety uprawy

Czy prymulka i pierwiosnek to to samo?

Pierwiosnki inaczej zwane są prymulkami - od ich nazwy łacińskiej Primula. W stanie naturalnym rosną głównie w górach w Europie i w Azji na terenach o klimacie umiarkowanym. W Polsce rośnie kilkanaście gatunków pierwiosnków, między innymi pierwiosnek lekarski, pierwiosnek bezłodygowy, pierwiosnek łyszczak. Niektóre z nich, jak na przykład rosnący w Bieszczadach pierwiosnek Hallera, zaliczane są do gatunków wymarłych. Pierwiosnki rosnące w stanie naturalnym są w Polsce pod ścisłą ochroną.

Pierwiosnki to rośliny o niewielkich rozmiarach. Ze względu na żywe i różnorodne kolory kwiatów oraz na wczesne kwitnienie, cieszą się dużą popularnością. Są chętnie sadzone w ogrodach i na działkach, a te uprawiane w doniczkach zdobią mieszkania i domy.

Kiedy kwitną pierwiosnki?

W zależności od gatunku pierwiosnki kwitną od marca do początku lata.

Pierwiosnki - wymagania uprawowe i pielęgnacja

Pierwiosnki lubią stanowiska dobrze oświetlone, ale nie należy ich sadzić w pełnym słońcu. Sprawdzają się pod koronami drzew i wokół krzewów, bo wystarczy im rozproszone światło. Mogą rosnąć nawet w cieniu. Z czasem tworzą kolorowe łany. Duże kępy możemy podzielić po kwitnieniu i posadzić w nowym miejscu.

Rośliny wymagają gleb żyznych, bogatych w próchnicę, dość ciężkich, gliniastych, które nawet latem są wilgotne. Na glebach lekkich i piaszczystych, nawet mimo częstego podlewania, pierwiosnki bardzo słabo rosną. Podczas bezśnieżnych zim mogą przemarzać i dlatego należy okrywać je korą, suchymi liśćmi lub gałązkami jedliny.

Wczesną wiosną warto zasilić pierwiosnki kompostem – rozkładamy go między roślinami mniej więcej 2-centymetrową warstwą. W czasie upałów podlewamy rośliny.

Pierwiosnki w mieszkaniu i w ogrodzie

Pierwiosnki uprawiane w doniczkach, obok narcyzów, hiacyntów i tulipanów, to popularne rośliny wykorzystywane do dekoracji wnętrz na Wielkanoc – można z nich tworzyć barwne kompozycje między innymi na świąteczny stół.

Pierwiosnki sadzone w różnego rodzaju pojemnikach, na przykład donicach bądź koszach, wykorzystywane są także do wiosennej ozdoby balkonów i tarasów. Po przekwitnięciu prymulki można wyjąć z doniczki i posadzić do gruntu w ogrodzie. Istnieje jednak niebezpieczeństwo, że rośliny będą odznaczały się niską mrozoodpornością.

Gdzie w ogrodzie sadzić pierwiosnki? Z jakimi roślinami je łączyć?

Pierwiosnki jednak są głównie roślinami ogrodowymi – świetnie sprawdzają się na skalniakach i wiosennych rabatach.

• Można je sadzić w towarzystwie roślin cebulowych kwitnących wiosną, ale należy z umiarem dobierać kolory, zarówno tych pierwszych, jak i drugich, aby tęcza barw nie przyćmiła uroku kwiatów.
• Lepiej pierwiosnki prezentują się na jednorodnym tle: świetnie wyglądają pod bezlistnymi jeszcze drzewami lub krzewami bądź w sąsiedztwie zimozielonych roślin, takich jak bluszcz, barwinek czy bergenia.
• Pierwiosnek gruziński, pierwiosnek bezłodygowy i pierwiosnek wyniosły dobrze wyglądają posadzone wzdłuż ścieżek.
• Na skalniaki znakomicie nadają się pierwiosnki: bezłodygowy, gruziński, łyszczak, ząbkowany, zarzyczkowaty.
• Pierwiosnki potrzebujące wilgotnych siedlisk (omączony, kwiecisty, japoński) można sadzić przy oczkach wodnych, pamiętając by nie zasłonić ich innymi roślinami o większych rozmiarach.

Popularne gatunki pierwiosnków do ogrodów

Pierwiosnki to ozdoba wiosennego ogrodu. Szczególnie atrakcyjne są mieszańce ogrodowe pierwiosnków, których kwiaty mogą być białe, kremowe, żółte, różowe, łososiowe, amarantowe, fioletowe, brązowawe, często z dużym żółtym oczkiem w środku. W sprzyjających warunkach rośliny te łatwo się krzyżują i rozsiewają, więc barwa kwiatów na nowych roślinach może być sporą niespodzianką.

Do popularnych gatunków pierwiosnków należą:

• Pierwiosnek lekarski (Primula officinalis, syn. Primula veris) – jego kwiatostany osiągają 10–25 cm wysokość, liście pomarszczone, pod spodem pokryte białym nalotem; kwiaty żółte, kwitnie: marzec–maj.

• Pierwiosnek gruziński (Primula juliae) – najniższy z gatunków, dorasta do 5 cm; kwiaty: białe, różowe, czerwone, purpurowe, niebieskawe, ciemnofioletowe z żółtym oczkiem, kwitnie: marzec–maj.

• Pierwiosnek bezłodygowy (Primula vulgaris) – kwiaty wyrastają wprost ze środka rozety liściowej; kwiaty: białe, różowe, czerwone, niebieskie, fioletowo-niebieskie, kwitnie w kwietniu.

• Pierwiosnek wyniosły (Primula eliator) – liście pomarszczone, omszone po obu stronach, łodyga kwiatostanowa dorasta do 40 cm; kwiaty: białe, kremowe, żółte, różowe, pomarańczowe, czerwone, rdzawe, purpurowe, kwitnie w kwietniu.

• Pierwiosnek omączony (Primula farinosa) – białe włoski porastają od spodu wydłużonych liści, łodyga kwiatostanowa dorasta do 25 cm; kwiaty: różowe, purpurowe, fioletowe z żółtą gardzielą, kwitnie w kwietniu.

• Pierwiosnek ząbkowany (Primula denticulata) – sztywne pędy kwiatostanowe 10–30 cm wysokości wyrastają zanim rozwiną się liście; kwiaty: białe, purpurowe, ciemnofioletowe, kwitnie w marcu.

• Pierwiosnek kwiecisty (Primula florindae) – łodygi kwiatostanowe dorastają do 1 m wysokości; kwiaty żółte, kwitnie: czerwiec–lipiec.

• Pierwiosnek Viala (Primula vialii) – kwiatostany gęste, wydłużone, 40–60 cm wysokości, ma dwubarwne kłosy: kielichy ciemnoczerwone, kwiaty różowo-liliowe, kwitnie: czerwiec–lipiec.

Czy pierwiosnki są wieloletnie?

Większość pierwiosnków uprawianych w ogrodzie to rośliny wieloletnie (byliny). Z roku na rok tworzą większe kępy i kwitną ponownie w kolejnych sezonach. Należą do nich np. pierwiosnek bezłodygowy, pierwiosnek ząbkowany, pierwiosnek wyniosły, pierwiosnek omszony. Niektóre gatunki pierwiosnka, sprzedawane w doniczkach, jak pierwiosnek ślimakowaty czy pierwiosnek chiński, są traktowane jako jednoroczne i zamierają po przekwitnieniu.

Opracowanie: na podstawie materiałów Plant Publicity Holland

Przeczytaj tez: Szafirki kwitną wiosną! Jak uprawiać szafirki w ogrodzie? Jakie gatunki szafirków są najlepsze do ogrodu?