Kopczykowanie roślin przed zimą. Ten prosty zabieg pomoże uchronić je przed mrozem!

Zima to trudny okres dla wielu roślin ogrodowych. Niskie temperatury, mroźny wiatr oraz naprzemienne zamarzanie i rozmarzanie gleby mogą uszkadzać korzenie i pędy, a w skrajnych przypadkach prowadzić do zamierania roślin. Dlatego jesienią warto zadbać o odpowiednie ich zabezpieczenie. Jednym z podstawowych zabiegów ochronnych jest kopczykowanie.

Czym jest kopczykowanie roślin?

Kopczykowanie polega na usypaniu wokół podstawy rośliny niewielkiego kopca, najczęściej z ziemi (lub innego materiału). Usypany kopczyk tworzy warstwę izolacyjną, która chroni przede wszystkim nasadę pędów, szyjkę korzeniową i miejsce szczepienia, a także ogranicza przemarzanie gleby w bezpośrednim otoczeniu rośliny.

Wysokość kopczyka zależy od gatunku oraz rozmiarów rośliny. Najczęściej wynosi od 15 do 30 cm, choć w przypadku niektórych młodych krzewów może być nieco wyższa.

Dlaczego warto kopczykować rośliny?

Kopczykowanie ogranicza ryzyko uszkodzeń spowodowanych niską temperaturą i naprzemiennym zamarzaniem oraz rozmarzaniem gleby. Jest szczególnie ważne w przypadku róż i innych wrażliwych krzewów. Nawet jeśli ich nadziemne części przemarzną, odpowiednio zabezpieczona nasada może umożliwić roślinom regenerację wiosną. Kopczykowanie ma również duże znaczenie dla odmian szczepionych, ponieważ pomaga chronić miejsce szczepienia przed mrozem.

Warto jednak pamiętać, że kopczykowanie nie zabezpiecza całej rośliny. Gatunki wyjątkowo wrażliwe na mróz mogą wymagać dodatkowego osłonięcia pędów, np. agrowłókniną.

Przeczytaj też: Jak i kiedy zabezpieczyć rośliny przed mrozem, by bezpiecznie przezimowały?

Kiedy przeprowadzać kopczykowanie?

Kopczykowanie najlepiej przeprowadzać późną jesienią. Zwykle wykonuje się je od drugiej połowy listopada do początku grudnia, choć oczywiście dokładny moment zależy od pogody i regionu Polski.

Kopce wokół roślin najlepiej usypać po wystąpieniu pierwszych lekkich przymrozków, ale zanim ziemia zamarznie na dobre. Pośpiech nie jest wskazany - zbyt wczesne usypanie kopczyków, szczególnie gdy jesień jest ciepła i wilgotna, może sprzyjać zawilgoceniu nasad pędów oraz rozwojowi chorób grzybowych.

Jakie rośliny wymagają kopczykowania?

Nie wszystkie rośliny ogrodowe potrzebują kopczykowania na zimę. Zabieg jest szczególnie zalecany w przypadku gatunków i odmian o ograniczonej mrozoodporności oraz młodych okazów, które nie zdążyły jeszcze dobrze się ukorzenić.

Do roślin, które warto kopczykować, należą przede wszystkim:

• róże – zwłaszcza wielkokwiatowe, rabatowe i młode róże pnące,
• powojniki – szczególnie młode rośliny i odmiany bardziej wrażliwe na mróz,
• hortensje ogrodowe – kopczykowanie chroni nasadę krzewu, jednak nie zabezpiecza pąków kwiatowych znajdujących się na pędach,
• budleje Dawida,
• młode krzewy winorośli – szczególnie w pierwszych latach po posadzeniu oraz w przypadku odmian mniej odpornych na mróz,
• ketmie syryjskie – zwłaszcza w chłodniejszych rejonach kraju.

Kopczykowanie może być również pomocne w przypadku nowo posadzonych jesienią krzewów ozdobnych.

Przeczytaj też: Róże w ogrodzie wymagają ochrony przed mrozem. Sprawdź, jak je zabezpieczyć

Z jakich materiałów zrobić kopczyki?

Do kopczykowania najczęściej wykorzystuje się ziemię ogrodową, dojrzały kompost i korę sosnową.

• Ziemia ogrodowa jest jednym z najlepszych materiałów do tworzenia stabilnych kopczyków. Dobrze osłania podstawę rośliny i nie jest łatwo rozwiewana przez wiatr. Powinna być przepuszczalna, niezbyt mokra i pozbawiona chwastów.
• Dojrzały kompost zapewnia ochronę przed mrozem, a po rozgarnięciu kopczyka może dodatkowo wzbogacić podłoże w materię organiczną. Ważne, aby był dobrze rozłożony.
• Kora sosnowa sprawdza się jako luźny materiał izolacyjny, szczególnie wokół krzewów ozdobnych. Należy jednak pamiętać, że drobna i lekka kora może być rozwiewana przez silny wiatr.

Do kopczykowania róż najlepiej wykorzystać przepuszczalną ziemię ogrodową lub dojrzały kompost. Kora sosnowa sprawdzi się przede wszystkim jako dodatkowa warstwa izolacyjna wokół podstawy krzewów.

Jak prawidłowo kopczykować rośliny?

Choć kopczykowanie jest łatwe do wykonania, warto przestrzegać kilku ważnych zasad.

• Na początku z najbliższego otoczenia rośliny usuwamy chwasty, opadłe chore liście oraz inne resztki roślinne.
• Przygotowujemy materiał do kopczykowania. Nie może on być mokry i zbity.
• Następnie wokół nasady rośliny usypujemy kopczyk o wysokości 15–30 cm (w zależności od wielkości rośliny), delikatnie rozkładając materiał ze wszystkich stron, nie ugniatając go mocno.
• Jeśli do kopczykowania planujemy zastosować ziemię, to lepiej nie wybierać jej bezpośrednio z najbliższego otoczenia zabezpieczanej rośliny, ponieważ mogłoby to doprowadzić do odsłonięcia korzeni.

Podczas zimy warto kontrolować stan kopczyków, szczególnie po intensywnych opadach, silnym wietrze lub odwilży. Jeśli materiał zostanie rozmyty albo rozwiany, należy go uzupełnić.

Kiedy rozgarniać kopczyki po zimie?

Najlepiej zrobić to wczesną wiosną, zazwyczaj w marcu lub kwietniu, gdy ustąpią silne mrozy. Kopczyki należy rozgarniać stopniowo, dostosowując termin do warunków pogodowych. Nie warto zwlekać z tym zabiegiem, ponieważ długo utrzymująca się wilgoć wokół nasady pędów może sprzyjać rozwojowi chorób grzybowych.

Zobacz galerię zdjęć: Zimowe osłony roślin