Spis treści
Poskrzypka liliowa (Lilioceris lilii) to rzeczywista zmora ogrodników, zwłaszcza miłośników bylin cebulowych. Aby z nią skutecznie walczyć potrzebna jest systematyczność i cierpliwość. O ile rozpoznanie wroga nie sprawia problemów, sprawa likwidacji nie jest już taka prosta.
Poskrzypka liliowa - jak ja rozpoznać?
Poskrzypka liliowa (Lilioceris lilii) to chrząszcz należący do rodziny stonkowatych (Chrysomelidae). Podobnie jak kuzyn – stonka ziemniaczana – jest trudny do zwalczenia. Dorosła forma ma 6-8 mm długości. Ma błyszczące czerwone ciało, z czarnymi odnóżami i głową. Agresywne barwy poskrzypki odstraszają wielu potencjalnych wrogów, ale jednocześnie ułatwiają człowiekowi rozpoznanie owadów. Jeśli poczuje się zagrożona pociera odwłokiem o pokrywy i wydają skrzypiący dźwięk (stąd nazwa owada). Poskrzypka liliowa ma także długie, segmentowane czułki. Larwy poskrzypki są pomarańczowe, jajowate, pokryte lepką śluzowo-kałową substancją. Ukrywają się w odchodach. Jaja są ciemnopomarańczowe, niewielkie (1 mm długości), zebrane w grupy.
Cykl życiowy poskrzypki liliowej
Poskrzypka liliowa w ciągu sezonu wydaje 2-3 pokolenia. Samice składają jaja (nawet 200-300) na spodniej stronie liści bylin, w złożach po 2-10 sztuk. Po 5-10 dniach wylęgają się larwy, które są trochę podobne do larw stonki ziemniaczanej. Są bardzo żarłoczne. Po 2-3 tygodniach stają się większe od owadów dorosłych. Przepoczwarczają się w ziemi (pierwsze pokolenie najczęściej w czerwcu). Po około czterech tygodniach wychodzą jako imago (owad dorosły), rozpoczynają rójkę i składanie jaj. Cykl życiowy powtarza się.
Jak poskrzypka liliowa niszczy rośliny?
Ulubionym pokarmem poskrzypki liliowej - jak wskazuje nazwa szkodnika - są lilie (z wyszczególnieniem lilii królewskich). Ponadto żerują na szachownicy, konwalii majowej i kokoryczce. W warzywniku mogą zaatakować cebulę, czosnek oraz por (rzadziej).
W ogrodzie pojawia się najczęściej już kwietniu (rzadziej w marcu). Szkodliwe są zarówno larwy, jak i owady dorosłe poskrzypki liliowej. Szkodniki wygryzają dziury w liściach i pąkach. W krótkim czasie rośliny ozdobne zostają oszpecone, a jednocześnie ograniczony jest ich wzrost oraz osłabione kwitnienie (mogą w ogóle nie zakwitnąć) i zwiększona podatność na niekorzystne warunki (w tym choroby). Zaatakowane lilie (i inne byliny) wyglądają jakby gniły. Na liściach pojawiają się czarne „kupki”, w których znajdują się larwy.
Przeczytaj też: Długowieczne byliny kwitnące – gwarancja ładnej dekoracji w ogrodzie
Jak pozbyć się poskrzypki liliowej?
Walka z poskrzypką liliową jest uciążliwa. Owad wydaje kilka pokoleń w roku, składa dużą liczbę jaj, a jego larwy chowają się w osłonkach ze śluzu i odchodów. Monitoring wśród rabat i innych części ogrodu z wymienionymi powyżej bylinami i warzywami powinno się wykonywać przynajmniej raz na kilka dni.
- Najbardziej naturalna metoda zwalczania poskrzypki liliowej to ręczne zbieranie larw i chrząszczy, a także niszczenie dobrze widocznych skupisk jaj poskrzypki znajdujących się na spodnich stronach liści (czasem na pędach). Praca ta jest uciążliwa. Powinno się ją wykonywać w ochronnych rękawicach (np. gumowych). Larwy czasem zrzuca się na ziemię, gdzie staną się zdobyczą dla drapieżników.
- Poskrzypka liliowa w dużym stopniu jest odporna na chemiczne środki ochrony roślin. W szczególności dotyczy to jaj chronionych przez śluzową powłokę, ale larwy również są względnie bezpieczne. Chemia najskuteczniej działa na owady dorosłe. Opryski mogą pomóc, ale nie dają więc pewnej gwarancji skuteczności.
- Do polecanych preparatów zwalczających poskrzypkę liliową należy m.in. Decis, Karate Gold i Actellic. Jeden zabieg nie wystarczy, powinno się go ponowić po 7-10 dniach. Oprysk preparatem powinno się wykonywać w godzinach wieczornych, gdy chrząszcz jest najbardziej aktywny (a przy okazji ograniczy się szkodliwość względem owadów pożytecznych). Warto preparatem potraktować także powierzchnię liści. Dłuższe używanie środka z substancjami aktywnie czynnymi należącymi do tej samej grupy nie ma większego sensu, gdyż szkodnik może uodpornić się na nie.
- W ogrodzie można założyć również pułapki – poletka z siedmiolatką, na których będą gromadziły się owady, dzięki czemu łatwiej będzie je zlikwidować.
Sukces w walce będzie możliwy przy dużej systematyczności i połączeniu metod. Niestety, poskrzypka liliowa nie ma typowych wrogów naturalnych. W małym stopniu pomocne są ptaki, chociaż traktuje się je jako drobne i niewystarczające wsparcie.
Przeczytaj też: Biała muszka na kwiatach balkonowych - co to jest mączlik szklarniowy i jak go zwalczać?
Kiedy wykonać pierwszy oprysk?
Najlepsze efekty daje działanie jeszcze przed masowym pojawieniem się larw. Pierwsze dorosłe chrząszcze można zauważyć już w kwietniu, gdy temperatura wzrasta i lilie rozpoczynają intensywny wzrost. Jeśli na roślinach pojawiają się pierwsze czerwone chrząszcze lub złoża jaj na spodniej stronie liści, nie warto zwlekać z działaniem. Im wcześniej ograniczysz liczebność szkodnika, tym mniejsze będą straty i ryzyko pojawienia się kolejnych pokoleń.
Piękne lilie w ogrodzie - zdjęcia
16
Czy domowe opryski naprawdę działają?
Naturalne preparaty, takie jak wyciągi z czosnku, pokrzywy czy wrotyczu, mogą ograniczać aktywność dorosłych chrząszczy i działać odstraszająco. Nie należy jednak traktować ich jako metody, która całkowicie rozwiąże problem.
W przypadku silnej inwazji domowe opryski zwykle okazują się niewystarczające. Najlepsze rezultaty daje połączenie kilku metod: regularnego przeglądania roślin, ręcznego usuwania chrząszczy, larw i jaj oraz – jeśli to konieczne – zastosowania odpowiednio dobranego środka ochrony roślin.
Najważniejsza jest systematyczność. Nawet najlepszy preparat nie będzie skuteczny, jeśli lilie kontrolowane są tylko sporadycznie. Regularne oglądanie liści co kilka dni pozwala wykryć szkodnika na wczesnym etapie i znacznie ograniczyć skalę uszkodzeń.
