Czy naprawdę jesienią można sadzić byliny w ogrodzie? Ten termin ma więcej zalet, niż się wydaje

Jesień w ogrodzie kojarzy się głównie ze zbieraniem liści, porządkowaniem rabat i przygotowywaniem roślin do zimy. Tymczasem jest to również doskonały czas na sadzenie nowych bylin. Prawidłowo wykonane jesienne nasadzenia mogą sprawić, że rośliny rozpoczną wzrost bardzo wcześnie w kolejnym roku. Zamiast dopiero wiosną koncentrować energię na tworzeniu nowych korzeni, będą mogły szybciej rozwijać liście, pędy, a później także kwiaty.

Dlaczego warto sadzić byliny jesienią?

Jesienne sadzenie bylin ma kilka zalet.

• Jedną z najważniejszych są warunki panujące w glebie. Po lecie podłoże nadal utrzymuje stosunkowo wysoką temperaturę, nawet jeśli powietrze staje się już wyraźnie chłodniejsze. Korzenie mogą więc rozwijać się jeszcze przez pewien czas po posadzeniu.

• Jednocześnie jesienią zwykle wzrasta wilgotność powietrza i gleby. Rośliny są mniej narażone na szybkie przesychanie niż podczas upalnych dni późnej wiosny i lata.

• Ważną zaletą jest również mniejszy stres dla roślin. Byliny posadzone wiosną często muszą jednocześnie rozwijać korzenie, liście i kwiaty oraz radzić sobie ze wzrostem temperatury. Jesienią tempo wzrostu części nadziemnej stopniowo spada, dlatego roślina może przeznaczyć więcej energii na ukorzenienie się.

• Jesienne nasadzenia mają także znaczenie praktyczne. W tym okresie łatwo ocenić wygląd rabaty po pełnym sezonie i zauważyć miejsca wymagające uzupełnienia. Widać, gdzie kompozycja jest zbyt monotonna, które rośliny nadmiernie się rozrosły oraz gdzie przydałyby się nowe gatunki kwitnące o określonej porze.

• Dobrze ukorzenione jesienią byliny często szybciej rozpoczynają wegetację wiosną. Mogą też lepiej znosić krótkotrwałe okresy niedoboru wody w kolejnym sezonie niż świeżo posadzone rośliny, których system korzeniowy dopiero zaczyna się rozwijać.

Przeczytaj też: Jak przygotować ogród na wiosnę?

Jakie byliny można sadzić jesienią?

Jesienią można sadzić wiele bylin zimujących w gruncie i odpornych na mróz, szczególnie tych oferowanych w pojemnikach. Rośliny z dobrze rozwiniętą bryłą korzeniową stosunkowo łatwo adaptują się do nowego miejsca, pod warunkiem że nie zostaną posadzone zbyt późno.

Do jesiennych nasadzeń dobrze nadają się między innymi funkie, żurawki, bodziszki, bergenie, liliowce, floksy wiechowate, tawułki, rozchodniki, przywrotniki, rudbekie, jeżówki, astry bylinowe i wiele odmian traw ozdobnych. Wczesną jesienią można też sadzić piwonie.

Większej ostrożności wymagają natomiast gatunki bardziej wrażliwe na mróz, zimową wilgoć lub zastoiska wodne. Rośliny pochodzące z cieplejszego klimatu, niektóre trawy ozdobne oraz byliny źle znoszące mokrą glebę zimą bezpieczniej jest sadzić wiosną. Jeżeli zostaną posadzone jesienią, najlepiej zrobić to odpowiednio wcześnie.

Jak przygotować miejsce do sadzenia bylin?

Pierwszym krokiem powinien być wybór miejsca zgodnego z wymaganiami konkretnego gatunku, dotyczącymi nasłonecznienia i podłoża.

Stanowisko należy odpowiednio przygotować. Na początek dokładnie odchwaścić. Szczególnie ważne jest usunięcie wieloletnich chwastów rozrastających się za pomocą rozłogów i kłączy. Pozostawienie ich między korzeniami nowo posadzonych bylin może znacząco utrudniać walkę o wodę, składniki pokarmowe i miejsce.

Glebę warto spulchnić i poprawić jej strukturę. Na podłożu lekkim i szybko wysychającym przydatny będzie dojrzały kompost lub dobrej jakości ziemia ogrodowa zwiększająca zdolność zatrzymywania wilgoci. W przypadku ciężkiej, zbitej gleby trzeba zadbać przede wszystkim o przepuszczalność.

Przeczytaj też: Jak zamienić ciężką gliniastą ziemię w dobre podłoże dla roślin

Jak sadzić byliny?

Dla każdej rośliny należy przygotować dołek, który powinien być większy od bryły korzeniowej. Przed wyjęciem byliny z doniczki warto ją podlać, szczególnie jeśli podłoże jest mocno przesuszone. Po wyjęciu należy delikatnie rozluźnić silnie skręcone korzenie, aby łatwiej zaczęły przerastać otaczającą ziemię.

Większość bylin sadzi się mniej więcej na takiej samej głębokości, na jakiej rosły wcześniej w pojemniku. Zbyt głębokie umieszczenie rośliny może prowadzić do problemów z rozwojem, a nawet do gnicia nasady pędów.

Po zasypaniu wolnych przestrzeni w dołku ziemią, trzeba ją lekko docisnąć, a potem obficie podlać roślinę. Woda pomaga ograniczyć powstawanie pustych przestrzeni wokół korzeni i poprawia kontakt bryły korzeniowej z podłożem.

Zobacz galerię zdjęć: Byliny ogrodowe kwitnące

Jak pielęgnować byliny po posadzeniu?

Nowo posadzone byliny wymagają przede wszystkim kontroli wilgotności podłoża. Jesień może być deszczowa, ale zdarzają się również długie okresy suchej i słonecznej pogody. Jeżeli ziemia przesycha, rośliny należy regularnie podlewać aż do nadejścia mrozów. Szczególnie ważne jest podlewanie w pierwszych dniach i tygodniach po posadzeniu.

Po posadzeniu warto rozłożyć wokół roślin cienką warstwę ściółki, np. rozdrobnionej kory lub kompostu, która ograniczy parowanie wody, hamuje rozwój chwastów i zmniejsza wahania temperatury gleby.

Po posadzeniu jesienią bylin nie nawozimy! Pierwsze nawożenie przeprowadzamy dopiero wiosną następnego roku, gdy rośliny rozpoczną wegetację.

Czy byliny posadzone jesienią trzeba zabezpieczyć na zimę?

Nie wszystkie byliny posadzone jesienią wymagają zabezpieczenia. Dobrze dobrane, odporne na mróz gatunki zazwyczaj radzą sobie bez dodatkowej ochrony, szczególnie jeśli zostały posadzone odpowiednio wcześnie i zdążyły się ukorzenić.

Większej uwagi wymagają młode egzemplarze sadzone późną jesienią, rośliny bardziej wrażliwe na mróz oraz gatunki posadzone w miejscach wystawionych na silny, wysuszający wiatr. W takich sytuacjach dobrym rozwiązaniem jest zabezpieczenie strefy korzeniowej warstwą kory, kompostu, suchych liści lub stroiszem.

Osłony najlepiej zakładać po pierwszych wyraźnych spadkach temperatury. 

Przeczytaj też: Jak zabezpieczyć byliny na zimę? Podpowiadamy, które rośliny wymagają ochrony!

Najczęstsze błędy przy jesiennym sadzeniu bylin

Do najczęściej popełnianych błędów przy jesiennym sadzeniu bylin należą:

• zbyt późne sadzenie - im bardziej wrażliwy gatunek i chłodniejszy region, tym większe znaczenie ma wcześniejszy termin sadzenia,
• zbyt głębokie sadzenie - nadmierne przykrycie szyjki korzeniowej może powodować gnicie, osłabienie wzrostu i słabsze kwitnienie,
• niewłaściwy dobór stanowiska - błędem jest sadzenie roślin cieniolubnych w pełnym słońcu albo gatunków wymagających przepuszczalnej gleby w stale podmokłym miejscu,
• brak podlewania - sucha, bezdeszczowa jesień może być szczególnie niebezpieczna dla świeżo posadzonych egzemplarzy,
• nawożenie - jesienią nie chodzi o to, by bylina wypuściła jak najwięcej nowych liści i pędów, lecz by adaptowała się do stanowiska i rozbudowała system korzeniowy,
• zbyt wczesne i nadmierne zabezpieczanie roślin przed zimą - bardzo gruba warstwa mokrych liści lub innego materiału może ograniczać dostęp powietrza i utrzymywać nadmierną wilgoć wokół rośliny. Zbyt wczesne przykrycie roślin może stworzyć wilgotne i ciepłe warunki sprzyjające chorobom oraz zachęcać gryzonie do zakładania kryjówek.

Przeczytaj też: Jakie prace należy wykonać jesienią na rabatach bylinowych

Zobacz galerię zdjęć: Metamorfoza chaty w Smarżowej - "Kameralna chata w lesie"