Spis treści
W sezonie grzewczym według statystyk Straży Pożarnej jest ok. 4500 interwencji związanych z emisją tlenku węgla. Zimą 2024/2025 na skutek zatrucia czadem 52 osoby zmarły, a 1 334 zostały podtrute. W ostatnich sezonach notowano od 42 do ponad 50 zgonów rocznie z powodu tlenku węgla, a kilkaset osób rocznie ulega zatruciu. Te statystyki dają do myślenia i zobowiązują do działania.
Tlenek węgla – nieczuły zabójca
Tlenek węgla, zwany powszechnie czadem to niezwykle groźny bezwonny i bezbarwny gaz. Jest nieco lżejszy od powietrza, co powoduje, że łatwo się z nim miesza i rozprzestrzenia. Ryzyko jego pojawienia występuje w domach, w których użytkowane są kotły gazowe, olejowe, na paliwa stałe, piecyki gazowe do podgrzewania wody użytkowej, a także kominki i kozy, piece węglowe, przenośne ogrzewacze. Gaz ten może się wydzielać na skutek nieprawidłowego działania urządzeń – zarówno ich błędnego montażu, uszkodzenia, jak i niewłaściwej eksploatacji.
Powstaje w wyniku niepełnego spalania, m.in.: drewna, oleju, gazu, benzyny, nafty, propanu, węgla, ropy, spowodowanego brakiem odpowiedniej ilości tlenu, wymaganej do całkowitego spalania. To może wynikać z braku dopływu powietrza do komory spalania jak też zanieczyszczenia, zużycia lub złej regulacji palnika, przedwczesnego zamknięcia paleniska pieca lub kuchni. Powodem może być również nieszczelny przewód kominowy lub uszkodzone połączenia między kominem i urządzeniem grzewczym.
Zagrożenie jest tym większe im starszy model urządzenia grzewczego jest w eksploatacji. Nowoczesne urządzenia z zamkniętymi komorami spalania są znacznie bezpieczniejsze, gdyż proces spalania jest w nich odizolowany od pomieszczeń, w jakich je zamontowano. Konstrukcja nie pozwala na wydostanie się gazów spalinowych do wnętrz domów czy mieszkań.
Gdzie zamontować czujnik czadu?
W czasie ulatniania tlenek węgla unosi się z gorącymi gazami spalinowymi ku górze pomieszczeń, w których znajdują się urządzenia grzewcze, a po schłodzeniu opada. Ten mechanizm decyduje o miejscu umieszczenia czujnika. Musi zostać przytwierdzony na ścianie na wysokości głowy dorosłego człowieka, czyli pomiędzy 1,5 – 2,0 m od podłogi i 1,0 – 3,0 m od urządzeń, które mogą być jego źródłem.
Czujnik CO powinno się zamontować:
- w pomieszczeniach z urządzeniami spalającymi paliwo
- w pobliżu sypialni,
- na tej samej kondygnacji co źródło emisji.
Nie instaluje się go bezpośrednio przy urządzeniu grzewczym ani w strefach silnej wentylacji.
Oprócz autonomicznych czujników warto rozważyć:
- systemy połączonych czujników – alarm w jednym pomieszczeniu uruchamia sygnał we wszystkich,
- integrację z systemem smart home i powiadomieniami mobilnymi,
- regularne przeglądy instalacji kominowej i wentylacyjnej,
- czujniki temperatury w kotłowniach,
- gaśnice w najbardziej zagrożonych pożarem miejscach – kuchnia, kotłownia.
Rozporządzenie MSWiA z dnia 21 listopada 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów
Pomieszczenie, w którym odbywa się proces spalania paliwa stałego, ciekłego lub gazowego, wchodzące w skład lokalu mieszkalnego lub lokalu użytkowego przeznaczonego na pobyt ludzi, znajdującego się w strefie pożarowej zakwalifikowanej do kategorii zagrożenia ludzi ZL, należy wyposażyć w co najmniej jedną autonomiczną czujkę tlenku węgla, spełniającą wymagania Polskiej Normy dotyczącej urządzeń elektrycznych do wykrywania tlenku węgla w pomieszczeniach domowych.
Przepisu nie stosuje się w przypadku, gdy proces spalania odbywa się w urządzeniu z zamkniętą komorą spalania, a także gdy spalanie ma miejsce w zasilanym paliwem gazowym urządzeniu przeznaczonym do przygotowania posiłków.
Kto ma obowiązek założenia czujnika czadu
Obowiązek montażu czujników czadu (a także dymu) spoczywa na właścicielach, zarządcach, operatorach obiektów mieszkalnych, hotelowych i usługowych przeznaczonych na pobyt stały ludzi.
Dotyczy więc właścicieli domów i mieszkań, również tych którzy oferują je na wynajem krótkoterminowy i długoterminowy, właścicieli, zarządców, operatorów hoteli i obiektów na wynajem, czyli hoteli, domów studenckich, kwater, pensjonatów oraz innych lokali, w których świadczone są usługi zakwaterowania.
Jeśli jesteś właścicielem domu jednorodzinnego to na tobie spoczywa obowiązek montażu czujnika czadu tam gdzie jest to wymagane.
Jeśli jesteś właścicielem mieszkania w domu wielorodzinnym jesteś zobowiązany do zakupu i montażu czujnika czadu w miejscach wymaganych rozporządzeniem na własny koszt. Przepisy prawa budowlanego nakładają na spółdzielnie lub wspólnoty mieszkaniowe obowiązek dbania o stan techniczny budynku (np. regularne kontrole przewodów kominowych i wentylacyjnych). Nie zobowiązują ich jednak do kupowania ani montowania czujników wewnątrz prywatnych mieszkań.
Jeśli wynajmujesz lokal to obowiązek montażu spoczywa na jego właścicielu lub zarządcy, np. w przypadku lokali komunalnych są to instytucje samorządowe.
Czujniki czadu - od kiedy obowiązkowe?
Obowiązek montażu czujników czadu wynika z rozporządzenia MSWiA z 2024 r. Przepisy zostały wprowadzone etapowo w zależności od rodzaju budynku. Dla części z nich wszedł już w życie.
- Od 23 grudnia 2024 r. obowiązuje we wszystkich nowych lokalach mieszkalnych (domy i mieszkania prywatne) i obiektach.
- Od 30 czerwca 2026 r. obowiązuje w istniejących obiektach hotelarskich i lokalach użytkowych przeznaczonych na pobyt ludzi.
- Od 1 stycznia 2030 r. będzie obowiązywać we wszystkich istniejących lokalach mieszkalnych, również w tych które wybudowane zostały przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z 21 listopada 2024 r.
Standardowa kuchenka gazowa używana wyłącznie do gotowania (palniki, piekarnik gazowy) nie narzuca prawnego obowiązku montażu czujnika czadu.
- Przejdź do galerii: Kontrowersyjne budowy domów w Polsce
16
