Gdy na temat ogrodów przeczytamy już wszystko, co tylko można, zadajmy sobie i bliskim kilka pytań.
- Czemu ogród ma służyć? Rekreacji czynnej (miniboisko), biernej (miejsce do opalania i np. grillowania), a może tylko (i aż) ma być reprezentacyjny?
- Czy ogród ma dostarczać własnych warzyw i owoców? A może łączyć wszystkie te funkcje?
- Czy ma być ogrodem dla "leniucha", czy dla ogrodnika - hobbysty?
Kiedy odpowiemy sobie na te pytania - możemy zacząć projektowanie. Dla osób, które nigdy nie miały z nim do czynienia (zwłaszcza z projektowaniem przestrzeni), ułatwieniem może być potraktowanie ogrodu jak zamkniętego pomieszczenia, w którym ustawiamy meble (z tą różnicą, że meble są żywe). Trzeba wciąż pamiętać, że rośliny rosną. Posadzone zbyt gęsto lub za blisko budynku szybko mogą zniszczyć planowany efekt. Nie należy się niepokoić, gdy w ogrodzie po posadzeniu roślin jest pustawo i "łyso". Rozrastając się, szybko zajmą one wolne miejsce. Tylko rośliny wolno rosnące celowo sadzimy w zagęszczeniu. Wtedy rosną szybciej, konkurując ze sobą. Gdy osiągną pożądane rozmiary, trzeba, niestety, część z nich usunąć, by pozostałe mogły w pełni się rozwinąć. Takie właśnie szczegóły techniczne można znaleźć w poradnikach i literaturze fachowej.
W trakcie projektowania warto kierować się kilkoma zasadami:
- Nie należy sadzić bądź lokalizować czegokolwiek na środku ogrodu. To zabieg "zamykający przestrzeń". Jedno drzewo sprawia, że trawnik wielkości boiska wydaje się zapełniony. Nawet wytrawni projektanci czynią to rzadko, wyłącznie po to, by podporządkować ogród jednej, szczególnej dominancie (np. superdrzewu).
- Roślinność powinna układać się piętrami. Im dalej od wolnej przestrzeni ogrodu - tym roślinność wyższa. Czyli: trawnik, kwiatki, byliny, dalej niskie, potem wysokie krzewy, a na końcu drzewa. Jeśli liście drzew będą w tonacji zielono-niebieskiej nasz ogród nabierze przestrzeni. W ogrodzie działa zasada stosowana w dawnym malarstwie krajobrazowym, gdzie dalsze plany (tło) są najczęściej utrzymane w tonacji błękitu pruskiego. To optycznie oddala, daje efekt "powietrza".
- Uwaga na nadmiar gatunków - zwłaszcza w niedużym ogrodzie. Wprowadzają bałagan, w którym trudno zapanować nad kompozycją. Nieświadomie możemy też doprowadzić do "konfliktów" w ogrodzie. Większość gatunków roślin ogrodowych nie rośnie obok siebie w naturze. Trudno przewidzieć, co będzie się działo gdy posadzimy je razem. Może nic albo - co się niestety zdarza - jedna roślinka "wykończy" drugą. Z reguły konkurencji nie wytrzymują te cenniejsze gatunki. Ustalmy więc, w jakim otoczeniu roślina, na której nam zależy, czuje się najlepiej i takie rozwiązanie zastosujmy w ogrodzie.
- Pamiętajmy o środowisku, które otacza ogród. Nawet w mocno zurbanizowanym terenie istnieje pojęcie siedliska roślinnego. Siedlisko to suma wszystkich czynników: gleby, wód gruntowych i powierzchniowych, ukształtowania terenu i roślinności, które decydują o wyglądzie danego krajobrazu. Projektowany ogród nie powinien odbiegać zbytnio od siedliska, w którym się znajduje. Wtedy nie będzie sztucznym tworem (czy wręcz nowotworem) w otaczającym krajobrazie i łatwiej będzie utrzymać go w należytym stanie. Tę zasadę ilustruje fakt, że po posadzeniu roślinki, która nigdy na danym terenie nie występowała (fachowo - egzonta), w następnym sezonie wegetacyjnym wszystkie możliwe szkodniki spróbują właśnie jej. Jeśli to wytrzyma - przetrwa, choć może zostać trwale uszkodzona. Nie przeciwstawiajmy się więc naturze!
- Szanujmy roślinność zastaną - szczególnie drzewa i krzewy. Starajmy się pomysł na ogród oprzeć właśnie na nich - dlatego, że są częścią siedliska i z uwagi na czas. Pamiętajmy, drzewa rosną powoli. Choć istnieją gatunki szybko rosnące, to pojęcie względne. Rosną prędzej niż inne drzewa, ale człowiek starzeje się i tak o wiele szybciej niż one. Nie wycinajmy więc drzew po to, by posadzić inne, ładniejsze i rzadziej spotykane, bo możemy nie doczekać efektu...
- Należy dopasować drzewa i krzewy do skali naszego ogrodu. Projektując lokalizację drzewa, musimy stale pamiętać o jego przyszłym wyglądzie. Jeśli nie wiemy, jak roślina będzie wyglądać za 5, 10, 15 lat - odwiedźmy ogród botaniczny, park lub przedwojenne dzielnice willowe ze starymi ogrodami przy domach. Sprawdzimy w ten sposób, jak drzewo, które chcemy posadzić, będzie wyglądało w przyszłości.
- Nie lokalizujmy drzew zbyt blisko obiektów architektury. Znaczy to: mniej niż w promieniu docelowej korony drzewa. Drzewa rosną nie tylko wzwyż, ale pod ziemią i wszerz! Rozrastające się konary mogą uszkodzić dach domu, korona ocienia go i zabiera światło itd. Bardzo duże szkody potrafi wyrządzić system korzeniowy. To niezwykła i niepowstrzymana siła, która dosłownie rozrywa skały. Korzenie (szczególnie drzew o płytkim i rozpostartym systemie np. brzóz lub świerków) mogą zniszczyć fundamenty domu, doprowadzając nawet do katastrofy budowlanej.
- Podczas projektowania zwróćmy uwagę na wymagania roślin. Jeśli chcemy przed frontem domu zwróconym na północ posadzić rośliny lubiące słońce - nie osiągniemy sukcesu. I na odwrót - w miejscu nasłonecznionym źle będą się miały rośliny cieniolubne.
Nie zapominajmy też o kardynalnej zasadzie projektowania. Nie utrudniajmy sobie życia! Pamiętajmy, że ogród trzeba będzie pielęgnować. Starajmy się tak poprowadzić ścieżki, linię brzegową jeziorka oraz rozlokować inne elementy ogrodu, żeby łatwo dało się tam dojechać, np. kosiarką do trawy. Żeby można było swobodnie dosięgnąć do każdej rabatki i dokonać na niej zabiegów pielęgnacyjnych, aby można było dotrzeć do środka oczka wodnego i wyciągnąć glony itd. itp.
- I na koniec: krasnalom mówimy nie!
