Spis treści
Niezależnie od tego, czy decydujemy się na projekt gotowy, czy przygotowywany według naszych indywidualnych potrzeb, sposób postawienia domu na działce jest równie ważny. Nieodpowiednie miejsce może sprawić, że cała realizacja będzie nieudana. Każda działka, nawet z pozoru typowa, ma swoje zalety i ograniczenia. Czym innym jest budowa domu w okolicy zurbanizowanej, czym innym w otwartym krajobrazie. Inaczej ustawia się budynek na działce wąskiej, inaczej na zalesionej. Na dodatek przepisy ogólne i lokalne narzucają inwestorom ograniczenia co do miejsca usytuowania domu. Określają one, jakie odległości muszą być zachowane między budynkiem a granicami działki, między budynkami na sąsiadujących działkach oraz między różnymi elementami zagospodarowania terenu. Ma to znaczenie zwłaszcza w przypadku działek o nietypowych kształtach lub małych, gdzie liczy się każdy metr. Im większy teren, tym wyznaczenie korzystnego miejsca budowy jest łatwiejsze. Dlatego projekt zagospodarowania działki trzeba powierzyć architektowi, który będzie potrafił nie tylko dostosować go do przepisów, ale też wykorzystać jej zalety i zneutralizować wady.
Jest to integralna część projektu budowlanego, dlatego musi być przygotowany przez osobę, która ma uprawnienia budowlane do projektowania.
Może go sporządzić ktoś inny niż autor projektu architektonicznego budynku. Dzieje się tak zazwyczaj w przypadku projektów gotowych. Projekt zagospodarowania działki (lub terenu) musi być wykonany na aktualnej mapie do celów projektowych i określać granice działki, jej usytuowanie, obrys oraz układy istniejących i projektowanych obiektów budowlanych, sieci uzbrojenia terenu, sposób odprowadzania lub oczyszczania ścieków, układ komunikacyjny, a także układ zieleni.
W części opisowej powinno się znaleźć między innymi zestawienie powierzchni poszczególnych części zagospodarowania działki budowlanej lub terenu, takich jak powierzchnia zabudowy projektowanych i adaptowanych obiektów budowlanych, dróg, parkingów, placów i chodników, zieleni oraz innych części terenu niezbędnych do sprawdzenia zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Którędy wejść, gdzie wypoczywać
Gdy stoimy w miejscu przyszłego domu i analizujemy otoczenie, zastanawiamy się, gdzie najlepiej usytuować podjazd, wejście do budynku, taras czy śmietnik, jaki widok będziemy mieć za oknem. Zasadą stosowaną przez architektów jest na przykład ustawianie domu w… najbrzydszym miejscu działki. Dlaczego? Bo wtedy to, co najładniejsze, znajdzie się za oknami.
Ważne są także proporcje budynku do powierzchni terenu. Duży parterowy dom na małej działce nie pozostawi nam już miejsca na ogród. Nawet jeśli przepisy na to pozwalają, dobrze jest zachować miejsce na zieleń i podjazd. Warto wtedy rozważyć wybranie projektu domu piętrowego lub z poddaszem. Najlepiej, gdy powierzchnia zabudowy nie przekracza 20-25% całej działki.
Oczywiście ważne jest ustawienie względem stron świata. Najlepsze są działki z wjazdem od północy, ale dobry architekt poradzi sobie także z takimi położonymi mniej korzystnie.
Trzeba dobrze przemyśleć usytuowanie przeszkleń w domu. Są teraz bardzo modne, efektownie wyglądają na wizualizacjach. Należy jednak zadać sobie pytanie o to, co będzie przez te wielkie okna widać? Jeśli kępę drzew czy las, to w porządku. Gorzej, gdy przez lata będziemy musieli oglądać z salonu komórkę sąsiada. Warto wtedy zrezygnować z przeszkleń albo poprosić architekta o przeniesienie ich w inne miejsce. Kłopotliwemu sąsiedztwu może czasem zaradzić ściana kurtynowa. Najczęściej pojawiają się one przy tarasach lub w boku przeszklenia w salonie i osłaniają przed wścibskimi spojrzeniami zza płotu.
W przypadku projektów gotowych warto wybrać takie, które mają salon umieszczony w narożniku budynku. Pozwala to urządzić taras z dwóch stron, zależnie od orientacji względem stron świata czy sąsiedztwa.
- Dowiedz się też: Może kusić ceną, ale kryje pułapkę. Czy na działce zagrodowej zbudujesz dom, gdy nie jesteś rolnikiem? Zabudowa zagrodowa bez tajemnic
Kupując gotowy
Nie kupujmy projektu gotowego przed wybraniem działki oraz zapoznaniem się z jej kształtem i orientacją względem stron świata. Nie każdy projekt da się zrealizować na każdej działce. Warto przed zakupem skonsultować się z architektem, który będzie wykonywał dla nas projekt zagospodarowania. Określi on, jakie warunki musi spełniać projekt (na przykład usytuowanie wejścia, garażu, układ wewnętrzny pomieszczeń), żeby dom dało się zbudować na działce bez szkody dla jego funkcjonalności.
Architekt Barbara Zielińska: W mieście działki są zazwyczaj niewielkie i otoczone innymi zabudowaniami – to często nie lada wyzwanie. Głównym celem architekta jest wtedy odgrodzenie się od uciążliwego lub mało estetycznego sąsiedztwa. Niewielkie działki miejskie objęte są z reguły planem miejscowym, który dodatkowo ogranicza możliwości ich zabudowy. Oprócz przepisów ogólnych, które nakazują zapewnienie odpowiednich odległości nowego obiektu od granicy działki, można się spodziewać określenia intensywności zabudowy czy ściśle wyznaczonej linii zabudowy. Restrykcyjne przepisy dotyczą na przykład terenów o charakterze zabytkowym. Oprócz niewielkich powierzchni (często poniżej 600 m²) działek miejskich i bliskiego sąsiedztwa innych zabudowań częstymi ich cechami są nieregularny kształt oraz bliskość ruchliwych jezdni. Jeśli działka jest w miarę duża, istnieje możliwość odsunięcia domu, a przede wszystkim okien, od źródła uciążliwości. Gdy jednak takiej możliwości nie ma, należy wykorzystać rozwiązania architektoniczne pozwalające się od niego odgrodzić. Od strony, z której dochodzą hałas, spaliny, w której znajduje się niekorzystny widok, warsztat lub męczący sąsiad, nie lokalizuje się pomieszczeń przeznaczonych do wypoczynku czy rekreacji, pokoi dzieci oraz tarasów. W takim wypadku sprawą drugorzędną może stać się orientacja okien względem stron świata. Czasem lepiej mieć salon skierowany na północ, ale cichy, niż codziennie denerwować się hałasem i szpetotą. Do zapewnienia sobie intymności warto także wykorzystać zieleń. Na terenach zurbanizowanych rośliny chronią przed hałasem i zanieczyszczeniami. Drzewa stanowią również naturalną zaporę przed nawiewaniem śniegu, latem zacieniają budynek i tworzą naturalny mikroklimat na działce. Trzeba jednak mieć na nie miejsce i dobrać takie, którym nie szkodzą zanieczyszczenia.
Działka wąska, narożna i leśna – o czym pamiętać?
Działka wąska, wjazd od południa, projekt: architekt Barbara Zielińska
W tym wypadku mimo niewielkiego pola manewru architektowi udało się uniknąć niedogodności wiążących się z wąska działką i wjazdem od południa. Garaż został oddzielony od domu i ustawiony przy wjeździe. Dzięki temu podjazd jest krótki, a sam garaż osłania resztę budynku od ulicy. Dom znalazł się w głębi działki, co pozwoliło na ulokowanie salonu i tarasu od południa. Powstało miejsce na taras i zieleń. Komunikację z garażem i przegrodę oddzielającą od sąsiadów zapewnia pergola ustawiona w granicy działki. Z drugiej strony teren rekreacyjny jest osłonięty przez drzewa.
- Sprawdź też: Jak blisko ogrodzenia i granicy działki można posadzić drzewo? Czy sąsiad może żądać usunięcia drzewa?
Działka narożna z bliskim sąsiadem, projekt: Maciej Beczak
Podstawowa niedogodnośc tej działki to usytuowanie na rogu dwóch ulic. Dodatkowym mankamentem był dom sąsiada blisko południowej granicy działki. Architekt ograniczył liczbę okien wychodzących w tym kierunku, a w narożniku umieścił wjazd i garaż. Taras został schowany za domem, od zachodu, a dzięki załamaniu bryły budynku przeszklenia w salonie są skierowane na najładniejszą, zieloną część działki.
Działka leśna, zabudowa tylko w części, projekt: Marcin Rubik
Tutaj działka nie pozostawiała wiele miejsca na dom. Dozwolona była tylko zabudowa w części południowo-zachodniej, czyli najmniej korzystnej. Architekt uznał, że nie warto umieszczać salonu tarasu od południa, bo okna będą pozbawione widoku na najatrakcyjniejszą część działki. Salon zajmuje jednak całą szerokość domu, dzięki czemu jest doświetlony przeszkleniami od południa i świetlikiem w płaskim dachu. Przeszklenia od północy zapewniają widok na las za oknami.
Architekt Kamil Miklaszewski: Działka pozamiejska daje ogromne możliwości powiązania domu z otaczającym krajobrazem. Aby wykorzystać zalety terenu i jednocześnie obejść szerokim łukiem zagrożenia, warto uwzględnić kilka elementów:
Wysoki poziom wód gruntowych – na terenach niezabudowanych poziom lustra wody gruntowej bywa niewiadomą. Obniżenia terenu na działce są miejscami, gdzie niepożądana woda pojawi się w pierwszej kolejności. Lepiej więc stawiać dom tam, gdzie jest wyżej.
Media i infrastruktura techniczna – większość wsi jest już obecnie skanalizowana. Budując poza obrębem osady, na „odludziu”, należy liczyć na własne siły w zakresie zaopatrzenia w media. Trzeba pamiętać, że szambo powinno znaleźć się blisko drogi wjazdowej, o miejscu na paliwo, a czasem też na stację trafo.
Ustawienie względem stron świata – działka zlokalizowana z dala od istniejącej zabudowy pozwala kierować się orientacją słoneczną przy rozplanowaniu domu. Polska tradycja budowlana zakładała budowanie „na godzinę 11”. Budynek jest wtedy obrócony o blisko 30° w stosunku do osi północ – południe. Taki układ umożliwia oświetlenie światłem słonecznym wszystkich elewacji.
Kształtowanie zieleni – niezwykle istotne jest właściwe wkomponowanie domu w krajobraz. Nowe budynki powstają przeważnie w otwartym terenie – mówiąc prościej – w szczerym polu. Tymczasem tradycyjnie budownictwo na wsiach, poza obszarami zabudowy zwartej, jest nierozerwalnie związane z grupami drzew. Zieleń stanowiła dominujący element w krajobrazie, pełniąc jednocześnie niezwykle istotne funkcje praktyczne: zapewniała osłonę od wiatru, a więc utraty ciepła, dawała cień, ochraniając latem przed przegrzewaniem.
- Przejdź do galerii: Najpiękniejsze domy w Polsce
20
