Te rośliny pięknie wyglądają w ogrodzie, ale upały mogą je zniszczyć. Uważaj szczególnie na tę piątkę

Upały w ogrodzie to duży test dla roślin

Wiele roślin w ogrodzie cierpi, gdy na dworze panują upały. Szczególnie trudne są okresy, kiedy wysoka temperatura utrzymuje się przez kilka lub kilkanaście dni, a deszcz nie pada wcale albo pojawia się tylko na chwilę. W takich warunkach ziemia szybko wysycha, liście tracą jędrność, a korzenie nie są w stanie pobierać tyle wody, ile roślina potrzebuje do prawidłowego funkcjonowania.

Najbardziej narażone są rośliny posadzone w pełnym słońcu, w lekkiej, piaszczystej glebie oraz te, które mają płytki system korzeniowy. Problem dotyczy także okazów świeżo posadzonych, ponieważ ich korzenie nie zdążyły jeszcze dobrze przerosnąć podłoża. Nawet gatunki uznawane za dość odporne mogą ucierpieć, jeśli upałom towarzyszy silny wiatr, który dodatkowo wysusza liście i glebę.

Jak wysoka temperatura i palące słońce wpływają na rośliny w ogrodzie?

Wysoka temperatura zaburza podstawowe procesy życiowe roślin. Gdy słońce mocno operuje, liście intensywnie parują wodę. To naturalny mechanizm, który pomaga roślinie się chłodzić, ale w czasie upałów może stać się dla niej ogromnym obciążeniem. Jeśli korzenie nie nadążają z pobieraniem wody z gleby, liście zaczynają więdnąć, zwijać się, żółknąć albo brązowieć na brzegach.

Palące słońce może powodować także poparzenia liści i kwiatów. Na blaszkach liściowych pojawiają się wtedy jasne, suche plamy, które z czasem brunatnieją. Kwiaty szybciej przekwitają, tracą kolor i opadają. U niektórych gatunków dochodzi również do zahamowania wzrostu. Roślina zamiast tworzyć nowe pędy i pąki, próbuje przetrwać niekorzystne warunki.

Upały wpływają też na glebę. Podłoże nagrzewa się, przesycha i traci wilgoć nie tylko na powierzchni, ale także w głębszych warstwach. W pojemnikach sytuacja jest jeszcze trudniejsza, ponieważ donice bardzo szybko się nagrzewają, a ziemia wysycha nawet w ciągu jednego dnia. Dlatego rośliny balkonowe i tarasowe często reagują na gorąco szybciej niż te posadzone bezpośrednio w gruncie.

Prezczytaj też: Ogród w obliczu suszy: co sadzić, by nie podlewać, i czego unikać, gdy wody brakuje?

Dlaczego niektóre rośliny szczególnie cierpią w upały?

Nie wszystkie rośliny są przystosowane do życia w pełnym słońcu i suchej glebie. Część popularnych gatunków ogrodowych pochodzi z miejsc, w których naturalnie rosną w półcieniu, w wilgotnym podłożu albo w chłodniejszym klimacie. Takie rośliny w czasie upałów szybko tracą dobrą kondycję, nawet jeśli są regularnie podlewane.

Wrażliwość na wysoką temperaturę może wynikać z budowy rośliny.

• Duże, miękkie liście parują więcej wody niż liście małe, grube, skórzaste albo pokryte kutnerem.
• Rośliny o płytkich korzeniach nie mogą pobierać wilgoci z głębszych warstw gleby, dlatego szybciej odczuwają suszę.
• Z kolei gatunki lubiące kwaśne, próchniczne i stale lekko wilgotne podłoże często źle reagują na przesuszenie bryły korzeniowej.

Znaczenie ma również stanowisko. Ta sama roślina posadzona w cieniu może dobrze przetrwać lato, ale umieszczona przy południowej ścianie, na rabacie bez osłony lub w nagrzanej donicy zacznie błyskawicznie marnieć. Właśnie dlatego przed posadzeniem warto sprawdzić nie tylko wymagania dotyczące gleby, ale także odporność danego gatunku na słońce i okresowe niedobory wody.

Przeczytaj też: Te 10 roślin nie boi się suszy ani 30-stopniowych upałów. Zapomnij o codziennym podlewaniu

5 roślin, które nie przetrzymają upałów w ogrodzie

Do roślin, dla których upały są szczególnie groźne należą: 

• hortensja ogrodowa,
• funkie,
• rododendrony,
• tawułki,
• niecierpki.

Hortensja ogrodowa

Hortensja ogrodowa jest jedną z najpiękniejszych ozdób letnich rabat, ale upały znosi bardzo źle. Ma duże, miękkie liście, przez które szybko traci wodę. W gorące dni potrafi zwiędnąć już w południe, nawet jeśli rano wyglądała zupełnie zdrowo. Jej kwiatostany również są wrażliwe na palące słońce. Mogą brązowieć, zasychać na brzegach i szybciej tracić dekoracyjny wygląd.

Największym błędem jest sadzenie hortensji ogrodowej na stanowisku przez cały dzień wystawionym na słońce. Roślina najlepiej czuje się w półcieniu, w glebie żyznej, próchnicznej i stale lekko wilgotnej. W czasie upałów wymaga regularnego podlewania, najlepiej rano lub wieczorem. Dobrym rozwiązaniem jest też ściółkowanie podłoża korą, kompostem albo zrębkami, ponieważ ogranicza to parowanie wody z gleby.

Funkie

Funkie, znane także jako hosty, są cenione za efektowne liście i dużą tolerancję na cień. Nie są jednak roślinami, które dobrze radzą sobie w pełnym słońcu podczas upałów. Ich szerokie liście łatwo ulegają poparzeniom. Najpierw pojawiają się na nich jasne przebarwienia, później suche plamy, a z czasem całe liście mogą zasychać. Szczególnie wrażliwe są odmiany o jasnych, żółtawych lub biało obrzeżonych liściach. W ostrym słońcu tracą kolor i szybciej się uszkadzają.

Funkie najlepiej sadzić w cieniu lub półcieniu, pod drzewami, przy północnej stronie budynków albo w miejscach osłoniętych przed południowym słońcem. W czasie gorącego lata potrzebują wilgotnej, próchnicznej gleby, ale nie lubią stojącej wody. Regularne podlewanie i ściółka znacząco poprawiają ich szanse na przetrwanie upałów.

Rododendrony

Rododendrony źle reagują zarówno na suszę, jak i na silne słońce. Mają stosunkowo płytki system korzeniowy, dlatego szybko odczuwają brak wilgoci w górnej warstwie gleby. W czasie upałów ich liście mogą się zwijać, matowieć i opadać. Jeśli przesuszenie trwa zbyt długo, roślina może osłabnąć na tyle, że gorzej zakwitnie w kolejnym sezonie.

Rododendron potrzebuje kwaśnego, próchnicznego i lekko wilgotnego podłoża. Najlepiej rośnie w półcieniu, w miejscu osłoniętym od wiatru. Palące słońce, szczególnie w połączeniu z suchą glebą, jest dla niego wyjątkowo niekorzystne. Aby ochronić rododendrony przed skutkami upałów, warto podlewać je rzadziej, ale obficie, tak aby woda dotarła do całej bryły korzeniowej. Pod krzewami dobrze sprawdza się ściółka z kory sosnowej, która pomaga utrzymać wilgoć i sprzyja utrzymaniu kwaśnego odczynu gleby.

Tawułki

Tawułki zachwycają pierzastymi kwiatostanami i delikatnymi liśćmi. To jednak rośliny, które wyjątkowo źle znoszą suszę i ostre słońce. W naturze dobrze czują się w miejscach wilgotnych, lekko zacienionych, często w pobliżu zbiorników wodnych lub na rabatach o próchnicznej glebie. Gdy trafiają na suche i nasłonecznione stanowisko, szybko tracą urok. W czasie upałów liście tawułek mogą brązowieć na końcach, zasychać i zwijać się. Kwiatostany stają się mniej okazałe, a roślina wygląda na zmęczoną, nawet jeśli wcześniej rozwijała się bez problemu.

Tawułki najlepiej sadzić w półcieniu i zapewnić im stale lekko wilgotne podłoże. Bardzo ważne jest podlewanie w okresach bezdeszczowych. Jeśli gleba w ogrodzie jest lekka i szybko przesycha, warto przed sadzeniem wzbogacić ją kompostem, który poprawi zdolność zatrzymywania wody.

Niecierpki

Niecierpki to popularne rośliny rabatowe i balkonowe, często wybierane do miejsc półcienistych. Ich nazwa może sugerować delikatność i rzeczywiście w czasie upałów są bardzo wrażliwe. Nie lubią przesuszenia, a ostre słońce może szybko uszkodzić ich liście i kwiaty. Gdy mają za mało wody, więdną niemal natychmiast. W donicach proces ten przebiega jeszcze szybciej, ponieważ podłoże nagrzewa się i wysycha w krótkim czasie.

Niecierpki najlepiej rosną w rozproszonym świetle, w żyznej i umiarkowanie wilgotnej ziemi. W pełnym słońcu, szczególnie na południowych balkonach i tarasach, często nie są w stanie utrzymać dobrej kondycji przez całe lato. W czasie upałów trzeba kontrolować wilgotność podłoża nawet codziennie. Warto jednak unikać zalewania roślin, ponieważ nadmiar wody również może im zaszkodzić. Najlepiej podlewać je wtedy, gdy wierzchnia warstwa ziemi zaczyna lekko przesychać.

Jak dbać o rośliny w upały, aby je przetrwały?

• Najważniejszą zasadą pielęgnacji roślin podczas upałów jest rozsądne podlewanie. Nie należy robić tego w pełnym słońcu, ponieważ woda szybko paruje, a krople pozostające na liściach mogą sprzyjać uszkodzeniom. Najlepszą porą jest wczesny ranek albo wieczór. Lepiej podlewać rzadziej, ale obficiej, niż codziennie dostarczać tylko niewielką ilość wody. Dzięki temu wilgoć dociera głębiej, a korzenie są zachęcane do rozrastania się w głąb podłoża.

• Duże znaczenie ma ściółkowanie. Warstwa kory, kompostu, słomy, zrębków lub skoszonej trawy ogranicza parowanie wody, chroni glebę przed przegrzewaniem i zmniejsza wahania temperatury przy korzeniach. To prosty zabieg, który może znacząco poprawić kondycję roślin w czasie gorącego lata.

• Warto też zapewnić wrażliwym gatunkom częściowe zacienienie. W przypadku roślin doniczkowych wystarczy przestawić je w miejsce osłonięte przed południowym słońcem. Na rabatach można wykorzystać siatki cieniujące, parasole ogrodowe albo naturalną osłonę w postaci wyższych roślin. Szczególnie warto chronić okazy świeżo posadzone, ponieważ ich system korzeniowy nie jest jeszcze dobrze rozwinięty.

• Podczas upałów lepiej ograniczyć intensywne nawożenie. Rośliny zestresowane wysoką temperaturą i niedoborem wody gorzej pobierają składniki pokarmowe, a zbyt duża dawka nawozu może dodatkowo obciążyć korzenie. Bezpieczniej skupić się na podlewaniu, ściółkowaniu i ochronie przed słońcem. Z nawożeniem warto poczekać, aż temperatura spadnie, a rośliny odzyskają lepszą kondycję.

• Nie należy również przesadzać roślin w najgorętsze dni. Przesadzanie zawsze narusza korzenie, a w czasie upałów regeneracja jest znacznie trudniejsza. Jeśli zabieg jest konieczny, najlepiej wykonać go w pochmurny dzień lub wieczorem, a potem obficie podlać roślinę i zapewnić jej kilka dni osłony przed słońcem.

Upały nie muszą oznaczać strat w ogrodzie, ale wymagają szybkiej reakcji i znajomości potrzeb poszczególnych gatunków. Hortensje, funkie, rododendrony, tawułki i niecierpki mogą pięknie zdobić rabaty, jednak potrzebują odpowiedniego stanowiska, wilgotnego podłoża i ochrony przed palącym słońcem. Jeśli zapewnimy im właściwą pielęgnację, mają dużo większą szansę przetrwać najtrudniejsze dni lata i zachować dekoracyjny wygląd aż do końca sezonu.

Przeczytaj też: Ogród piękny nawet w upał? To możliwe. Poznaj sprawdzone metody na suszę

*Artykuł powstał przy wykorzystaniu AI

Zobacz galerię zdjęć: Rośliny odporne na suszę do twojego ogrodu.