Kiedyś, gdy komin odprowadzał wyłącznie dym z kominków i pieców, wystarczało solidne wymurowanie go z cegły. Obecnie do współpracy z nowoczesnymi kotłami kondensacyjnymi i niskoemisyjnymi, których spaliny zawierają agresywne substancje, z reguły stosuje się systemy kominowe przeznaczone do odprowadzania spalin i dymu z konkretnego rodzaju urządzeń grzewczych. W modernizowanych domach spotyka się natomiast murowane kominy, w których trzeba umieścić wkład kominowy ze stali kwasoodpornej bądź żaroodpornej. Oba rodzaje kominów – murowany i systemowy – warto ponad dachem omurować cegłą klinkierową. Materiał ten nie chłonie wody (ma nasiąkliwość poniżej 6%), jest mrozoodporny i trwały. Nie brudzi się tak szybko jak tynk, jest dostępny w wielu naturalnych barwach, można go dopasować do pokrycia dachowego i elewacji. Umożliwia również wymurowanie ozdobnych gzymsów oraz innych nieszablonowych zakończeń komina.
Komin - co kryje w środku?
Ich rozłożenie na planie wynika z projektu architektonicznego – usytuowania kotłowni, kominka i pomieszczeń wymagających wentylacji, czyli kuchni, łazienki, WC, pralni, garderoby czy garażu. Każde z nich powinno być wentylowane oddzielnym przewodem. Kanałów wentylacyjnych, spalinowych i dymowych nie wolno łączyć. Najlepiej, gdy różne rodzaje przewodów uda się tak zestawić w planie, aby ograniczyć liczbę kominów. Jest to korzystne zarówno ze względów architektonicznych, jak i funkcjonalnych. Taki zestaw kilku przewodów łatwiej jest zaizolować, ogranicza się też liczbę przebić przez połać dachową. Aby zapewnić dobry ciąg, korzystniej jest umieszczać je w ścianie wewnętrznej niż zewnętrznej, gdzie są narażone na wychładzanie.
Jeżeli komin znajduje się w ścianie zewnętrznej, należy go na całej wysokości izolować. Przewody kominowe można schować w ścianach nośnych, trzeba jednak zwracać uwagę na zachowanie ich szczelności i drożności podczas betonowania stropu. Nie powinno się też zbytnio odchylać ich od pionu – maksymalne dopuszczalne odchylenie wynosi 30°. Wysokość komina oraz odległość jego wylotu od połaci dachu i sąsiadujących elementów budynku są ściśle regulowane przepisami.
Kominy wolnostojące muszą mieć własny, zaizolowany fundament i być oddylatowane od stropu. Nie wolno opierać na nich żadnych elementów konstrukcji stropu ani dachu.
Przeczytaj też: Budowa komina krok po kroku
Obmurowany system kominowy
Prefabrykowane systemy kominowe są popularne z uwagi na to, że ich wznoszenie jest nieco łatwiejsze i szybsze niż murowanie tradycyjnego komina, zajmują też mniej miejsca. Są bezpieczne, odporne na działanie wysokiej temperatury i kwasów oraz objęte wieloletnimi gwarancjami. W zależności od projektowanych w domu urządzeń grzewczych można zastosować system przeznaczony do paliw stałych lub uniwersalny, trójwarstwowy system z przewietrzaniem (odporny na temperatury do 600°C), którym można odprowadzać spaliny z każdego typu urządzeń: na paliwa stałe, ciekłe i gazowe.
Dostępne są też dedykowane systemy do kotłów z zamkniętą komorą spalania zapewniające dopływ powietrza do paleniska. W systemach kominowych kanały z rur lub innych kształtek obudowane są pustakami keramzytobetonowymi lub ceramicznymi.
Nad dachem obudowę z pustaków trzeba wykończyć – można ją otynkować lub obmurować warstwą cegieł klinkierowych. Ponad połacią dachową komin należy murować wyłącznie z cegły klinkierowej pełnej. Stosowanie cegieł drążonych lub szczelinowych – nawet z zastrzeżeniem wykonania pierwszych czy ostatnich warstw z cegły pełnej – jest kardynalnym błędem wykonawczym. Napór wiatru zacinającego wtłacza wodę opadową przez mikroszczeliny w spoinach bezpośrednio w komory drążone. Zimą zamarzająca woda rozsadza ścianki cegieł od wewnątrz, niszcząc strukturę muru i powodując trudne do zlokalizowania zacieki na niższych kondygnacjach.
Wariant tradycyjny: komin w całości murowany z cegły
Murowanie komina to praca dla doświadczonego murarza, gdyż liczy się dokładność wykonania. Można go wznieść z ceramicznych pustaków wentylacyjnych lub kominowych otoczonych murem o grubości co najmniej 12 cm albo w całości wymurować z cegły. Aby móc przez ceglany komin odprowadzać spaliny z kondensacyjnego kotła gazowego lub olejowego lub niskoemisyjnego na paliwo stałe, należy wyposażyć go w rurę ze stali kwasoodpornej lub żaroodpornej.
Do murowania komina wraz z kanałami stosuje się wyłącznie cegły pełne ceramiczne (lub silikatowe do kanałów wentylacyjnych) klasy minimum B15, zgodnie z normą PN-B-10425. Spoiny dolnej warstwy muszą być dokładnie przykryte cegłą warstwy górnej. Przekrój kanałów w kominach murowanych nie może być mniejszy niż 14 × 14 cm (lub 14 × 20 cm w kominach niższych niż 5 m), a ścianki działowe między nimi oraz ścianki zewnętrzne muszą mieć grubość co najmniej 12 cm.
Jeżeli kanał jest zlokalizowany w ścianie zewnętrznej lub sąsiadującej z pomieszczeniem nieogrzewanym, grubość ścianki komina wynosi minimum 25 cm (jedna cegła) i najlepiej taki komin ocieplić. Cegły w ściankach między kanałami powinny być wmurowane jednym końcem w prostopadłe, zewnętrzne ściany komina. Muruje się je na pełną spoinę i wypełnia ją zaprawą do lica muru. Wszelkie szczeliny również powinny być wypełnione zaprawą. Wewnętrzna powierzchnia komina musi być jak najbardziej gładka, dlatego wskazane jest używanie do murowania drewnianego szablonu, którym wyznacza się kanały, przesuwając go w trakcie pracy w górę. Zapobiega to przedostawaniu się do wnętrza kanału resztek zaprawy. To, co tam spadnie, trzeba zbierać i usuwać. W miarę możliwości należy unikać docinania cegieł. Jeżeli już docinamy cegły, ustawiamy je powierzchnią gładką do wnętrza kanału. Wnętrza kanałów nie należy tynkować. Ta część komina, która wystaje ponad połać dachu, powinna być ocieplona.
Ponieważ cegły klinkierowe są droższe niż zwykłe cegły pełne, z reguły kominy muruje się do wysokości poddasza z cegły pełnej, a jedynie część ponad dachem wykonuje się z cegły klinkierowej. Wymiary cegły klinkierowej odpowiadają wymiarom tradycyjnej cegły pełnej. W kominie murowanym można zatem bez problemu zastąpić nad połacią dachu warstwy cegły pełnej cegłą klinkierową.
Przeczytaj też: Kominy spalinowe i dymowe – przepisy
Obmurówka na płycie wspornikowej
Ciężka obmurówka z klinkieru (ważąca od kilkuset kilogramów do ponad tony) musi spoczywać na żelbetowej płycie wspornikowej zakotwionej do pustaków systemowych pod połacią dachu lub na konstrukcji stropu.
Bezwzględnie należy zachować szczelinę dylatacyjną pomiędzy wewnętrzną rurą spalinową, otuliną z wełny a obmurówką z klinkieru. Wewnętrzna rura spalinowa (ceramiczna lub stalowa) rozgrzewa się i wydłuża w osi pionowej. W betonowej czapce kominowej z kapinosem (wystającej min. 3-5 cm poza obrys cegieł) należy zachować luz dylatacyjny wokół rury spalinowej, osłonięty kołnierzem przeciwdeszczowym ze stali kwasoodpornej. Zabetonowanie rury spalinowej na sztywno w czapce grozi natychmiastowym popękaniem zwieńczenia komina podczas pierwszego intensywniejszego palenia.
Klinkier bez wykwitów
Wykańczając komin klinkierem, musimy pamiętać o stosowaniu odpowiedniej, najlepiej polecanej przez producenta cegieł, zaprawy do klinkieru. Powinna ona zawierać tras (reaktywny minerał wulkaniczny wiążący wolne wapno). Zapobiega to białym wykwitom na powierzchni cegieł powstającym, gdy woda i wilgoć wypłukują sól z niewłaściwej zaprawy lub klinkieru.
Muruje się wyłącznie na pełną spoinę, zlicowaną z cegłą lub uformowaną lekko wklęśle (półokrągło). Pozostawianie pustych spoin pod późniejsze fugowanie tworzy poziome koryta, w których zalega śnieg i woda opadowa.
Obróbka blacharska na styku komina z połacią
Aby komin nie przeciekał, wykańcza się go na styku z połacią dachu obróbką blacharską, a od góry zamyka czapką, na której również często wykonuje się obróbkę blacharską.
Połączenie dachu z kominem należy wykonać jako obróbkę dwuczęściową:
- Dolny fartuch uszczelniający: profilowana taśma kominowa (ołowiana lub plisowana aluminiowa z warstwą butylową) wyprowadzona na ścianę komina na wysokość min. 15 cm.
- Listwa dociskowa: sztywna profilowana listwa montowana mechanicznie na kołki powyżej zagięcia taśmy, zabezpieczona od góry trwale elastycznym uszczelniaczem dekarskim odpornym na UV (poliuretan lub MS-polimer), bądź blacha wprowadzona w spoinę poziomą bezpośrednio podczas murowania.
Korzystnie jest też lekko wysunąć cegły nad obróbką blacharską, aby odsunąć spływającą wodę od krawędzi obróbki. Między ostatnią warstwą cegieł a wykończeniem komina czapką należy ułożyć przeciwwilgociową izolację z papy. Aby zapewnić lepszy ciąg i zapobiec cofaniu się spalin, często stosuje się na kominach blaszane nasady kominowe.
Przeczytaj też: Jak prawidłowo wykonać obróbkę komina
Impregnacja i konserwacja komina z klinkieru
Prawidłowo wymurowany klinkier to rozwiązanie trwałe. Można dodatkowo zabezpieczyć jego powierzchnię preparatem hydrofobowym przeznaczonym do impregnacji klinkieru. Zmniejszy to nasiąkliwość spoin i ułatwi samooczyszczanie komina podczas opadów, choć przy dobrze dobranej cegle i zaprawie z trasem nie jest to zabieg bezwzględnie konieczny.