Spis treści
Rodzaj Osmanthus obejmuje blisko 30 gatunków krzewów i niewielkich drzew należących do rodziny oliwkowatych (Oleaceae), czyli tej samej, do której zaliczane są między innymi ligustry czy forsycje. Charakterystyczną cechą osmantusów są skórzaste, trwałe liście oraz drobne, zwykle przyjemnie pachnące kwiaty.
Nazwa rodzajowa Osmanthus wywodzi się z języka greckiego: osme znaczy zapach, a anthos - kwiat.
Jakie gatunki osmantusa uprawia się w polskich ogrodach?
W naszych warunkach klimatycznych uprawia się w ogrodach najczęściej dwa gatunki, które odznaczają się najlepszą wytrzymałością na mróz. Są to:
- osmantus różnolistny (Osmanthus heterophyllus)
- osmantus Burkwooda (Osmanthus x burkwoodii), mieszaniec osmantusa Delavaya (Osmanthus delavayi) i Osmanthus decorus.
Inne gatunki osmantusa zazwyczaj uprawia się w pojemnikach, na zimę wnoszonych do jasnych i chłodnych pomieszczeń.
Jak wygląda osmantus różnolistny?
Osmantus różnolistny to zimozielony, gęsty, zaokrąglony i wzniesiony krzew, który w dolnej części rozszerza się nieznacznie. W sprzyjających warunkach może dorastać do 2,5–4 m wysokości. W Polsce jego wzrost jest zwykle wolniejszy, a ostateczne rozmiary zależą zarówno od odmiany, jak i stanowiska oraz przebiegu zim. Jest rośliną wolno rosnącą, dlatego w przydomowym ogrodzie przez długi czas zachowuje znacznie bardziej kompaktowy pokrój.
Największą ozdobą osmantusa są jego liście: grube, skórzaste, ciemnozielone i błyszczące na wierzchu, na spodzie żółtawozielone, eliptyczne lub jajowate. Utrzymują się na roślinie przez cały rok. Młode liście mają brzeg kolczasty (są podobne do liści ostrokrzewu kolczastego), natomiast starsze mają brzeg gładki, bez kolców.
Krzew kwitnie od późnego lata do jesieni. Liczne drobne, rurkowate kwiaty mają białą lub kremową barwę, intensywnie i przyjemnie pachną. Są zebrane po kilka w pęczkach w kątach między pędem a ogonkiem liściowym.
Po przekwitnięciu w sprzyjających warunkach mogą zawiązywać się niebieskoczarne owoce.
Jakie wymagania ma osmantus?
- Stanowisko
W uprawie osmantusa w naszych warunkach klimatycznych największe znaczenie ma odpowiednie stanowisko. Krzew najlepiej rośnie w miejscach słonecznych lub półcienistych (tutaj może słabiej kwitnąć). Ważne, by stanowisko było zaciszne, osłonięte od mroźnych i wysuszających wiatrów. Dobrym miejscem będzie przestrzeń w pobliżu ściany budynku, żywopłotu lub innych krzewów, pod warunkiem że roślina nie zostanie całkowicie pozbawiona światła.
- Podłoże
Osmantus najlepiej rośnie w glebie żyznej, próchnicznej i przepuszczalnej, umiarkowanie wilgotnej. Jest dość tolerancyjny względem odczynu podłoża i może rosnąć zarówno w glebie lekko kwaśnej, obojętnej, jak i zasadowej. Nie toleruje natomiast długotrwałego zalegania wody w strefie korzeniowej.
- Mrozoodporność
W polskim klimacie, zwłaszcza poza najcieplejszymi regionami kraju, warto sadzić je na zacisznych stanowiskach i zabezpieczać młode krzewy przed silnym mrozem oraz wysuszającym wiatrem. Trzeba też pamiętać, że ponieważ jako krzew zimozielony osmantus transpiruje również zimą. Oznacza to, że traci wodę przez liście także wtedy, gdy ziemia jest zamarznięta i korzenie nie mogą jej pobierać. Z tego względu bardziej niż sam mróz może mu czasami zaszkodzić połączenie silnego słońca, suchego wiatru i zamarzniętej gleby.
Przeczytaj też: Dlaczego iglaki i rośliny zimozielone trzeba podlewać jesienią i zimą?
Jak pielęgnować osmantus?
Po przyjęciu się na odpowiednim stanowisku osmantus nie wymaga skomplikowanej pielęgnacji. Najważniejsze jest właściwe podlewanie, ściółkowanie i rozsądne cięcie.
- Podlewanie
Młode rośliny należy regularnie podlewać, zwłaszcza w pierwszym sezonie po posadzeniu i podczas dłuższych okresów bezdeszczowych. Podłoże powinno być lekko wilgotne, ale nie stale mokre. Starsze, dobrze ukorzenione egzemplarze lepiej radzą sobie z okresowymi niedoborami wody. Bardzo ważne jest także jesienne nawadnianie. Jeśli druga połowa jesieni jest sucha, osmantusa warto obficie podlać przed nadejściem mrozów.
- Ściółkowanie
Glebę wokół krzewu można ściółkować, np. kilkucentymetrową warstwą kory, która ograniczy wysychanie ziemi, zahamuje rozwój chwastów i częściowo zabezpieczy korzenie przed gwałtownymi zmianami temperatury.
- Nawożenie
Wiosną można zastosować nawóz do krzewów ozdobnych albo rozłożyć wokół rośliny dobrze rozłożony kompost. Nie należy przesadzać z nawozami zawierającymi duże ilości azotu, szczególnie w drugiej połowie lata. Pobudzanie osmantusa do tworzenia młodych, miękkich przyrostów późnym latem może sprawić, że nie zdążą one odpowiednio zdrewnieć przed nadejściem mrozów.
- Cięcie
Osmantus dobrze znosi cięcie. Jeśli chcemy prowadzić go jako swobodny krzew, nie jest konieczne coroczne przycinanie. Najczęściej wystarczy usuwać pędy suche, uszkodzone lub zaburzające kształt rośliny. Jeśli krzew ma tworzyć zwarty żywopłot, może być regularnie formowany. Po zimie nie należy zbyt szybko usuwać pędów, które wydają się przemarznięte. Czasem roślina rozpoczyna wegetację później i dopiero po kilku tygodniach widać wyraźnie, które fragmenty rzeczywiście obumarły. Wtedy można przyciąć je do zdrowej tkanki.
Poznaj liściaste krzewy, które zdobią ogród przez cały rok, także zimą.
Zobacz galerię zdjęć: Zimozielone krzewy liściaste
12
Zastosowanie osmantusa w ogrodzie
Osmantus bardzo ładnie prezentuje się jako soliter, czyli pojedynczy krzew posadzony w dobrze widocznym miejscu. Można go sadzić na rabatach w zestawieniu z innymi zimozielonymi krzewami, bylinami oraz roślinami o dekoracyjnych liściach. Można go również sadzić w grupach. Ze względu na ładny zapach kwiatów dobrym miejscem dla osmantusa jest okolica tarasu, ławki, wejścia do domu czy często używanej ogrodowej ścieżki.
Dzięki zimozielonym liściom osmantus pozostaje dekoracyjny przez cały rok, dlatego może być wykorzystywany jako zielone tło dla innych roślin nawet zimą. Nadaje się także na zimozielone żywopłoty. Gęste ulistnienie pomaga zasłonić mniej atrakcyjne części posesji i tworzy zielone tło dla bylin oraz sezonowo kwitnących krzewów.
Przeczytaj też: Najlepsze krzewy i pnącza na kwitnący żywopłot, które stworzą kolorowe ściany w ogrodzie
Zobacz galerię zdjęć: Remont domu z lat 30. i wiejski ogród
47
Karina i Mariusz, poszukując idealnego miejsca dla swojej sześcioosobowej rodziny, zdecydowali się na remont starego budynku z lat 30. Z zewnętrznej ściany zrobili wewnętrzną, a ogród mają jak u babci. Przeczytaj jak przebiegała metamorfoza tego domu.
