Rabaty bylinowe bez tajemnic. Jak stworzyć rabatę, której będą zazdrościć ci sąsiedzi?

Dzięki rabatom z kwitnących bylin ogród staje się bardziej nieformalny, swojski i przyjazny. Kwiaty cieszą wzrok, a niektóre pięknie pachną, co sprzyja relaksowi. Przy tym wabią owady, dzięki czemu ogród nabiera życia. Rabaty bylinowe powinny być dekoracyjne przez cały sezon. Dlatego warto na nich posadzić rośliny kwitnące bardzo wczesną wiosną i takie, które zakwitają dopiero jesienią.

Zasady kompozycji rabat bylinowych

• W klasycznych rabatach układ roślin jest piętrowy – z tyłu umieszczamy gatunki wyższe, a im bliżej brzegu rabaty, tym niższe. Pomiędzy nimi płożą się byliny zadarniające. Można odejść od tej zasady i w niektórych miejscach rabaty posadzić większe rośliny także przy brzegu. Dzięki temu kompozycja nabierze bardziej swobodnego charakteru.

• Dobrze wyglądają zestawienia roślin, w których obok siebie znajdują się gatunki i odmiany o kontrastowych formie i fakturze. Na przykład w sąsiedztwie rośliny, która ma okrągłe liście i tworzy zwartą geometryczną bryłę, można posadzić taką, której liście są lekkie, wysmukłe i pierzaste.

• Rośliny zwykle sadzi się w grupach, które wzajemnie się przenikają i są złożone z kilku lub kilkunastu sztuk tej samej odmiany.

• Tylko tak zwane rośliny architektoniczne, czyli wyróżniające się kształtem krzewy (takie jak formowane bukszpany), mini drzewka szczepione na pniu czy wysokie byliny o ozdobnym pokroju można sadzić pojedynczo.

• Ważnym elementem są byliny o ozdobnych liściach, które różnią się nie tylko kształtem, wielkością i fakturą, ale także kolorem (u wielu odmian są dwubarwne, srebrzyste, bordowe, cytrynowe, złote). Tworzą one tło kwitnących gatunków i decydują o wyglądzie rabaty w czasie, gdy akurat nic na niej nie kwitnie. W tej grupie szczególne miejsce zajmują trawy ozdobne, których pierzaste kępy dodają rabatom lekkości i są dekoracyjne nawet zimą, po zaschnięciu.

• Duże znaczenie ma barwa roślin. Najłatwiej zaprojektować rabatę, na której 2-4 przewodnie kolory powtarzają się w różnych odcieniach. Taka kompozycja zawsze dobrze wygląda i wszędzie się sprawdza. Oczywiście można także stworzyć interesującą mozaikę złożoną z różnobarwnych roślin, jednak wymaga to większego wyczucia, ponieważ w tym przypadku łatwo o stworzenie wrażenia bałaganu.

Rabaty stworzone z samych bylin wyglądają ładnie, jednak lepiej posadzić na nich także krzewy. Utworzą szkielet kompozycji i sprawią, że będzie ona bardziej dynamiczna. Szczególnie interesująco prezentują się odmiany o barwnych liściach (między innymi różne odmiany krzewuszki, bzu czarnego, derenia białego czy tawuły japońskiej), a także krzewy zimozielone, na przykład bukszpany uformowane w kule.

Zobacz galerię zdjęć: Rabaty bylinowe w ogrodzie

Jak sadzić byliny na rabacie?

W miejscu, gdzie będą rosły byliny, trzeba przekopać ziemię i usunąć chwasty. Im dokładniej zostanie to zrobione, tym mniej pracy związanej z odchwaszczaniem będzie w przyszłości.

Następnie należy podłoże zasilić, najlepiej nawozem organicznym. Doskonały jest kompost (rozkłada się go warstwą 3-5 cm i miesza z ziemią ogrodową), jeśli jednak go nie mamy, można go zastąpić suszonym obornikiem w ilości polecanej przez producenta.

Byliny można sadzić przez cały sezon, jednak wiosną w sklepach i szkółkach ich wybór jest największy. Po posadzeniu rośliny należy solidnie podlać. Ziemię wokół nich warto przykryć przekompostowaną korą, która zapobiegnie parowaniu wody i wzrostowi chwastów. Można też, przed posadzeniem bylin, przykryć podłoże włókniną ogrodową przepuszczalną dla wody i powietrza, a następnie posadzić rośliny w otworach zrobionych w materiale. Włókninę trzeba zamaskować cienką warstwą przekompostowanej kory. Przez taką warstwę nie przebiją się chwasty, odpadnie więc pielenie. Włóknina zmniejsza także parowanie wody z ziemi.

Jak pielęgnować rośliny na rabatach bylinowych?

• Podlewanie. W pierwszym roku po posadzeniu ziemia powinna być stale lekko wilgotna. Później, gdy rośliny przerosną podłoże, podlewa się je rzadziej, zależnie od tego, jak wilgotną glebę lubią.

• Nawożenie. Wiosną najlepiej zastosować kompost, który dostarcza roślinom składniki pokarmowe i zwiększa w ziemi zawartość próchnicy, przez co staje się ona żyźniejsza. Rozkłada się jego warstwę grubości 2-3 cm i miesza z podłożem. Podobne właściwości ma suszony obornik. Z nawozów mineralnych najlepiej stosować te przeznaczone do roślin rabatowych.

• Odchwaszczanie. Jeżeli ziemia nie została przykryta włókniną, przez pierwsze dwa lata chwastów może być sporo. W kolejnych, gdy rośliny ozdobne rozrosną się i zasłonią powierzchnię ziemi, będzie ich znacznie mniej. Wtedy co jakiś czas wystarczy wyrwać pojawiające się pojedyncze rośliny.

• Zimowanie. W pierwszym roku po posadzeniu warto okryć wszystkie byliny (na przykład stroiszem lub 10-centymetrową warstwą liści), ponieważ nie zakorzeniły się jeszcze dobrze w nowym miejscu. W następnych latach zabezpiecza się tylko rośliny, które nie są zupełnie odporne na mróz. Są to między innymi: akanty, inkarwille, orliki wachlarzowate, penstemony, zawilce japońskie, złocienie jesienne (chryzantemy) oraz niektóre trawy.

Przeczytaj też: Jak zabezpieczyć byliny na zimę?

Jakie byliny wybrać na rabaty?

• Na miejsce słoneczne i suche: bodziszek czerwony, goździk kropkowany, pierzasty i siny, krwawniki, smagliczka górska, ukwap dwupienny, lawenda wąskolistna, szałwie, zawciąg nadmorski.
• Do cienia: bodziszek kantabryjski i korzeniasty, brunera wielkolistna, dzwonek szerokolistny, funkie, omieg wschodni, orlik ogrodowy, parzydła, pluskwica groniasta, serduszka okazała i wspaniała, ułudka wiosenna, zawilec japoński.
• Wokół naturalnego zbiornika: hutujnia sercowata, języczka pomarańczowa i Przewalskiego, kaczeniec błotny, kosaciec syberyjski i żółty, lobelia szkarłatna, niezapominajka błotna, pełnik europejski, pierwiosnek japoński i omączony, tawułka Arendsa.
• Architektoniczne: dziewanna jedwabista, juki, miskant chiński i cukrowy, oman wielki, rabarbar dłoniasty, rodgersje, rozplenica japońska, trawa pampasowa.
• Wypełniające przestrzeń: bluszczyk kurdybanek, czyściec wełnisty, dąbrówka rozłogowa, epimedium, gajowiec żółty, jasnota plamista, kopytnik pospolity, przywrotnik ostroklapowy, tiarella sercolistna, tojeść rozesłana, ułudka wiosenna.
• O dekoracyjnych liściach: bergenia sercolistna, brunera wielkolistna, funkie, gajowiec żółty, hutujnia sercowata, miodunka pstra, rodgersje, żurawki oraz trawy i paprocie.
• Kwitnące wczesną wiosną: fiołek wonny, gęsiówka kaukaska, miodunki, miłek wiosenny, omieg kaukaski, pełnik europejski, pierwiosnki, przylaszczka pospolita, przytulia wonna, sasanka zwyczajna, smagliczka skalna, ułudka wiosenna, żagwin ogrodowy.
• Kwitnące pod koniec sezonu: aster krzaczasty, nowoangielski, nowobelgijski i wrzosolistny, dzielżan ogrodowy, rozchodnik okazały, rudbekia błyskotliwa, sadziec plamisty, zawilec japoński, złocień ogrodowy (chryzantema).
• Długo kwitnące: bodziszek himalajski, gailardia oścista, jeżówka purpurowa, nachyłek okółkowy, różowy i wielkokwiatowy, naparstnica purpurowa, rudbekia lśniąca, słoneczniczek szorstki, tojeść amerykańska i bulwiasta.
• Długowieczne: bergenie, bodziszki, brunery, funkie, języczki, juki, liliowce, parzydła, piwonie, rodgersje, serduszki, słoneczniczki.
• Mało wymagające: bergenia sercolistna, bodziszek kantabryjski i wielkopłatkowy, dzwonek skupiony, liliowce, nachyłki, przymiotno okazałe, przywrotnik ostroklapowy, słoneczniczek szorstki, ułudka wiosenna.
• Pachnące: agastache meksykańskie, dyptam jesionolistny, konwalia majowa, lawenda wąskolistna, przytulia wonna, piwonia chińska, szałwia lekarska.

Przeczytaj też: 

• Te byliny to hit ostatnich sezonów, pokochali je projektanci i właściciele ogrodów. Oto najmodniejsze rośliny wieloletnie
• Byliny zimozielone do ogrodu - które rośliny zachwycą przez cały rok?

Sadź takie gatunki na rabacie, by ułatwić pielęgnację

1. Gatunki dostosowane do środowiska. Warto wybierać byliny, których naturalne siedlisko (czyli rodzaj gleby i jej wilgotność oraz nasłonecznienie) przypomina to na działce. Rośliny posadzone w sprzyjających warunkach są bujniejsze, mniej chorują, rzadziej są zasiedlane przez szkodniki i zwykle nie wymagają naszej ingerencji.

2. Rośliny o podobnej sile wzrostu. Obok siebie powinny się znaleźć rośliny, które podobnie się rozrastają. W przeciwnym razie trzeba będzie stale pilnować, by szybciej rosnące nie zagłuszyły tych, które rosną wolniej. Rośliny ekspansywne (na przykład takie, które tworzą długie i mocne rozłogi) można posadzić w donicy, a następnie zakopać ją na rabacie.

3. Byliny długowieczne. Większość bylin z czasem zaczyna słabiej rosnąć. Wtedy należy je wykopać i podzielić, odrzucając najstarsze części karpy, a sadząc najmłodsze. Z niektórymi należy tak postępować nawet co 2-3 lata (irysy, naparstnice, ostróżki), jednak większość dzieli się co 4-8 lat, choć są też takie, które w tym samym miejscu mogą rosnąć przez kilkanaście lat.

Przeczytaj też jak odmładzać byliny i kiedy to robić.