To, z jakiego materiału jest mozaika, decyduje o jej parametrach technicznych, a także o możliwościach zastosowania. Mozaiki najczęściej składają się z kostek o rozmiarach od około 1 do 5 cm. Mogą przyjmować bardzo różne kształty. Najtańsze i najpowszechniejsze są kostki kwadratowe, które powstają z cięcia dużych płytek.
Ale spotyka się też prostokąty, paski, owale, kółka, pierścienie, trójkąty i inne wielokąty, a nawet takie o nieregularnych kształtach. W ich przypadku proces wytwarzania jest bardziej skomplikowany – każdy kawałek formuje się i wypala osobno.
Z kolei mozaiki postarzane o wyszczerbionych krawędziach są produkowane przez kontrolowane tłuczenie płytek – częściowo nacina się je od spodu, wyznaczając miejsca, w których ma nastąpić podział, a potem tłucze. Dzięki temu kostki różnią się od siebie, choć mają przybliżony, założony przez producenta kształt i rozmiar.
Mozaiki: jak są wykonywane
Bez względu na materiał, z jakiego jest mozaika, są dwie techniki jej wykonywania. Albo od spodu podkleja się siatkę z papieru lub tworzywa utrzymującąją w plastrach, która zostaje wtopiona w zaprawę klejową podczas montażu i jest nieusuwalna, albo od strony licowej nakleja się pełne arkusze z folii z tworzywa lub z papieru, które zrywa się po przyklejeniu mozaiki, a przed jej fugowaniem. Arkusze poza zastosowaniem montażowym dodatkowo chronią powierzchnię kostek przed zarysowaniem podczas przechowywania i transportu.
Użycie siatki lub pełnych arkuszy pozwala na elastyczne łączenie poszczególnych elementów mozaiki – daje to temu produktowi przewagę nad innymi materiałami wykorzystywanymi do okładania ścian i podłóg. Sprawia też, że świetnie nadaje się on do pokrywania różnego rodzaju krzywizn, a jednocześnie znacznie ułatwia pracę – unika się czasochłonnego składania pojedynczych kawałeczków.
W przypadku mozaiki montowanej na siatce lub folii problemem dla niewprawnego wykonawcy może być przyklejenie jej tak, aby został zachowany zamierzony układ fug (to, jaką szerokość powinna mieć spoina między pojedynczymi elementami i kolejnymi plastrami układanki, określa zwykle jej producent). Aby ściana wyłożona mozaiką wyglądała dobrze, konieczne jest zachowanie takich samych odstępów między kawałkami zarówno w ramach jednego plastra, jak i między sąsiadującymi ze sobą plastrami. Do spoinowania mozaiki używa się zapraw elastycznych.
Na rynku dostępne są też mozaiki, w których drobne elementy nie zostały od siebie całkowicie oddzielone i ich spodnia strona w dalszym ciągu stanowi litą płytkę. Są one tworzone przez nacięcie płytki do pewnej głębokości. Jej powierzchnia jest zwykle dzielona na pasy lub kostki, a po zafugowaniu wygląda tak, jakby składała się z mniejszych elementów. Ten rodzaj mozaiki nie nadaje się do układania na powierzchniach innych niż płaskie, ale jest za to zwykle tańszy i szybszy w montażu
