Hipoteka zwykła i kaucyjna
Obecnie w obrocie istnieją dwa rodzaje hipoteki umownej:
- hipoteka zwykła – zabezpieczająca konkretną, istniejącą już wierzytelność; to konkretna kwota;
- hipoteka kaucyjna – ustanawiana w celu zabezpieczenia wierzytelności, których wysokość jest nieustalona (na przykład odsetek naliczanych według zmiennej stopy procentowej), bądź tych, które powstaną w przyszłości; określa maksymalną kwotę zabezpieczenia, nie precyzując dokładnie rzeczywistej kwoty wierzytelności.
Od lutego tylko jedna hipoteka
Nowelizacja likwiduje ten podział, pozostawiając tylko jeden rodzaj hipoteki umownej – po prostu hipotekę. W nowym stanie prawnym będzie ona nawiązywać do modelu obecnej hipoteki kaucyjnej i zabezpieczy zarówno wierzytelności istniejące, jak i przyszłe oraz odsetki, koszty postępowania i inne świadczenia uboczne wskazane w dokumencie będącym podstawą wpisu do księgi wieczystej – akcie notarialnym lub oświadczeniu bankowym.
Dla klientów banków oznacza to, że biorąc kredyt na przykład na kupno lokalu, nie będą musieli ustanawiać dwu hipotek: zwykłej na zabezpieczenie kapitału kredytu i kaucyjnej na zabezpieczenie odsetek kapitałowych, odsetek za opóźnienie, prowizji, kosztów manipulacyjnych, kosztów dochodzenia roszczenia itp. Wystarczy, że klient ustanowi jedną hipotekę zabezpieczającą całość roszczeń kredytowych.
Jedna hipoteka to oszczędność dla kredytobiorcy
Kredytobiorcy oszczędzą w ten sposób na kosztach wpisów do księgi wieczystej (jedna opłata w wysokości 200 zł zamiast dwóch po 200 zł oraz jedna opłata w razie zmian treści hipoteki – 150 zł).
Niższy będzie też podatek od ustanowienia hipoteki (PCC), który w przeważającej części hipotek powinien wynieść 19 zł.
Warto zauważyć, że zmiana ta sankcjonuje obecną praktykę niektórych banków, które – wychodząc naprzeciw potrzebom rynku, ale i naginając nieco przepisy – już dziś zabezpieczają całość wierzytelności kredytowych jedną hipoteką kaucyjną, traktując kapitał i koszty kredytu (w tym zmienne odsetki) jako jedną wierzytelność o nieustalonej wysokości.