Drzewa i krzewy
Przed nastaniem mrozów w ogrodzie możemy jeszcze sadzić drzewa i krzewy zrzucające liście na zimę. Po posadzeniu roślin usypujemy u nasady pni kopczyk z ziemi, który ochroni korzenie przed mrozem.
Uwaga! Pędy świeżo posadzonych roślin przycinamy dopiero na wiosnę.
Podlewamy zimozielone krzewy liściaste i iglaste. Rośliny te rosną także zimą i wtedy również potrzebują wody. Jesienią podlewamy je więc „na zapas”. Powierzchnię wokół pnia ściółkujemy 5-centymetrową warstwą torfu, liści lub kory. Część nadziemną osłaniamy na przykład siatką cieniującą.
Przygotowujemy do zimowania róże. Wycinamy chore pędy oraz usuwamy opadłe liście (mogą być porażone przez choroby). Gdy temperatura spadnie poniżej 5°C, krzewy osłaniamy matami lub włókniną, a ich podstawy obsypujemy 20-30 centymetrowym kopczykiem ziemi. Kopczyki z ziemi należy usypać też wokół powojników.
Byliny, rośliny jednoroczne i dwuletnie
W ogrodzie możemy jeszcze sadzić konwalie. Jeśli nie było przymrozków i nie wykopaliśmy jeszcze karp dalii, pacioreczników i begonii bulwiastych – to już ostatni moment, aby wykopać karpy tych roślin.
Po pierwszych przymrozkach okrywamy byliny wrażliwe na niską temperaturę (lawendę, ubiorek wiecznie zielony, tymianek, krokosmię) oraz te, które były posadzone jesienią – nie są one dobrze ukorzenione i mróz może im zaszkodzić.
Przykrywamy wrażliwe na mróz rośliny cebulowe (na przykład hiacynty) 2-3 centymetrową warstwą kompostu, kory lub torfu. Robimy to dopiero wtedy, gdy ziemia będzie lekko zmrożona. Jeśli okrycie rozłożymy zbyt wcześnie, stworzymy dobrą kryjówkę dla gryzoni, które chętnie zjadają cebule roślin ozdobnych.
W suchych pędach bylin zimuje wiele pożytecznych owadów. Nasiona zaś są chętnie zjadane przez ptaki. Zostawmy choćby część suchych roślin. Przysypane śniegiem i pokryte kryształkami lodu będą zimową ozdobą ogrodu.
Jesienna kuracja ziemi
Idealna gleba jest przewiewna, wilgotna i zasobna w składniki mineralne, łatwo dostępne dla roślin. Jest też pełna pożytecznych mikroorganizmów, które przyspieszają rozkład resztek organicznych i ich zamianę w próchnicę.
Zaczynamy od zbadania odczynu, czyli pH gleby. Wynik może wynosić od 3,5 (gleba kwaśna - torfowa) do 8,0 pH (gleba zasadowa - wapienna).
Większość roślin najlepiej rośnie w ziemi, której odczyn jest lekko kwaśny lub obojętny (pH 6,0 - 7,0). W takiej glebie rozwija się najwięcej pożytecznych mikroorganizmów, a składniki mineralne są łatwo dostępne dla korzeni roślin. Aby przekonać się, jaka jest ziemia w ogrodzie, powinniśmy wykonać analizę i powtarzać ją co 3-4 lata, bo z czasem ilość wapnia maleje.
Odczyn pH ziemi mierzymy bardzo prostym w obsłudze chemicznym kwasomierzem polowym. Ziemię badamy w kilku miejscach ogrodu. Próbkę pobieramy z głębokości 15-20 cm. Wkładamy ją do probówki lub na płytkę ceramiczną i mieszamy z dołączonym do kwasomierza odczynnikiem chemicznym. Po kilku minutach porównujemy barwę roztworu z kolorami na skali wskaźnika i odczytujemy wartość pH.
Jeśli okaże się, że konieczne jest wapnowanie, potrzebną dawkę nawozu rozsiewamy równomiernie na całej powierzchni zagonu, rabaty, czy trawnika. Po rozsianiu nawozy wapniowe dokładnie mieszamy grabiami z wierzchnią warstwą ziemi
Uwaga! Wapnowania nie należy łączyć z nawożeniem, bo w wyniku procesów, jakie wtedy zachodzą w ziemi, część minerałów staje się niedostępna dla roślin. Nawożenie możemy wykonać 2-3 tygodnie po wapnowaniu.
Trawnik
Trawnik należy kosić, dopóki rośnie trawa. Jeśli październik był ciepły, to ścinamy ją jeszcze na początku listopada. Grabimy liście, które spadły z drzew i krzewów. Pozostawione na trawniku stworzyłyby nieprzepuszczalną dla powietrza warstwę, a to sprzyja rozwojowi pleśni śniegowej.
Staw, oczko wodne
Wyrzucamy liście, które spadły na rozciągniętą nad oczkiem wodnym lub stawem siatkę. W przeciwnym razie obciążona liśćmi siatka zanurzy się w wodzie i liście zaczną gnić. Pamiętajmy o uzupełnianiu wody w pojemnikach, w których zimują rośliny wodne. Zanim powstanie warstwa lodu wyłączamy i wyjmujemy z wody pompy i filtry. Czyścimy je z mułu i glonów, filtry myjemy pod bieżącą wodą.
Uwaga! Pompy z oczka wodnego i stawu muszą być przechowywane w pojemniku z wodą, ponieważ przetrzymywane „na sucho“ wiosną może być trudno uruchomić. Wraz z przepływającą przez pracującą pompę wodą do wnętrza docierają rozpuszczone w wodzie zanieczyszczenia. Jeśli zaschną – utworzą na wewnętrznych elementach pompy twardą skorupę. Wiosną urządzenie trzeba będzie rozebrać i oczyścić.
