W wentylacji naturalnej wymiana powietrza jest możliwa dzięki siłom natury. Ponieważ tym zjawiskiem rządzą głównie siły grawitacji, taki sposób wymiany powietrza w budynku nazywa się potocznie wentylacją grawitacyjną. Jest powszechnie stosowana w polskim budownictwie jednorodzinnym.
Największym mankamentem wentylacji naturalnej jest zależność właśnie od warunków naturalnych, które nieustannie się zmieniają, nie tylko w poszczególnych porach roku, ale nawet w ciągu dnia.
Z zasady wentylacja grawitacyjna (naturalna) działa najsprawniej wtedy, kiedy różnica temperatury wewnątrz i na zewnątrz budynku jest duża, czyli im cieplej jest wewnątrz, a chłodniej na zewnątrz. Dlatego wentylacja grawitacyjna najbardziej wydajna jest zimą, słabnie wiosną i jesienią, praktycznie zanika latem. Wtedy wymianę powietrza wspomaga wietrzenie pomieszczeń przez otwieranie okien. Nie ma więc nic dziwnego w tym, że wentylacja grawitacyjna okresowo działa gorzej. I mimo że w zasadzie jest bezobsługowa – paradoksalnie sprawia kłopoty w eksploatacji.
Działanie wentylacji naturalnej może być zaburzone lub osłabione przez wiatr. W pewnych sytuacjach działa on na wentylację wspomagająco, ale może się też zdarzyć, że zamiast wysysać powietrze z kanałów wentylacyjnych, wtłacza je do nich.
Takie zjawiska mogą wystąpić niezależnie od jakości systemu wentylacyjnego, ale część problemów wynika także z tego, że nie jest on zrobiony jak należy. W projekcie architektoniczno-budowlanym domu nie ma zwykle osobnego opisu elementów wentylacji grawitacyjnej, ponieważ nikt tego nie wymaga. Projektant jedynie planuje rozmieszczenia kanałów wentylacyjnych i zaznacza ich usytuowanie na rzutach poszczególnych kondygnacji. Reszta pozostaje w rękach wykonawców. Rezultat często bywa niedoskonały.
Warto wiedzieć
Najczęstsze przyczyny osłabienia skuteczności wentylacji grawitacyjnej
- niesprzyjające warunki atmosferyczne (między innymi latem, kiedy temperatura na zewnątrz jest zbliżona do temperatury w pomieszczeniach lub ją przewyższa);
- okresowy wzrost zanieczyszczenia powietrza w pomieszczeniach, na przykład jego wilgotności (w kuchni – podczas gotowania – lub w łazience – w czasie kąpieli) albo temperatury i zawartości dymu z papierosów (podczas wizyty licznych palących gości);
- za małe pole przekroju kanału wywiewnego.
