Kuchnia za grosze: praktyczne porady, jak ograniczyć wydatki na jedzenie

Zacznij od produktów

• Kupuj tylko te produkty, które są niezbędne do przygotowania potraw. Dobrze jest mieć przynajmniej przybliżony jadłospis dla rodziny na najbliższych kilka dni i kupować tylko produkty z listy. Czasami dobrym sposobem na oszczędną kuchnię jest unikanie supermarketów, skąd zwykle wychodzimy z dwa razy większą ilością zakupów, niż zaplanowaliśmy.
• Nie kupuj zbyt dużych ilości jedzenia. Na początek spróbuj ograniczyć ilość każdego produktu o 1/4 – jeśli okaże się, że to wystarczy, możesz uczynić z tego regułę.
• Nie marnuj jedzenia. To ważna zasada oszczędnego życia: nie kupuj produktów z krótkim terminem ważności, bo może się okazać, że nie zdążysz ich zużyć. Nadmiar jedzenia zamrażaj, zanim się zepsuje. To również dobry sposób na urozmaicenie rodzinnego jadłospisu. Zupę pozostałą z obiadu lepiej podać za kilka dni, niż raczyć nią rodzinę dzień po dniu. Jeśli dużo jedzenia marnuje się po świętach i przyjęciach, ogranicz liczbę przygotowywanych potraw.
• Uważaj na produkty najtańsze lub przecenione. Jest duże prawdopodobieństwo, że zamiast zyskać – stracisz.
• Kupuj tylko produkty o wysokich wartościach odżywczych. Pierwszym krokiem powinna być rezygnacja z produktów zawierających przetworzone ziarna i dużą ilość cukru.
• Uwzględnij pory roku w planowaniu rodzinnego jadłospisu. Jak najwięcej korzystaj z sezonowych warzyw i owoców, które zwykle są wówczas tanie i można z nich robić różnorodne potrawy. Zachowaj lato przez cały rok w miniogródku na parapecie, siejąc różne zioła i jarzyny.
• Owoce i warzywa kupuj również zamrożone i w puszkach. Wbrew pozorom kosztują czasami mniej, a przygotowanie z nich potraw jest mniej pracochłonne. Ich wartość odżywcza jest taka sama lub nawet wyższa – świeże owoce i warzywa są często zbierane, zanim w pełni dojrzeją, i w takiej formie trafiają do klienta z mniejszą niż optymalna ilością składników odżywczych. Natomiast owoce i warzywa do puszek lub na mrożonki zbierane są dojrzałe.
• Powitaj na stole tradycyjne tanie potrawy – przyrządzone z ziemniaków, jajek, fasoli, marchwi, kapusty, cebuli, jabłek, kurczaka, indyka, a także mrożonych lub puszkowanych kukurydzy, groszku i pomidorów. Wybór jest bogaty, a produkty dostępne o każdej porze roku. Tradycyjne polskie warzywa są też łatwe do przechowywania i nie psują sią tak szybko jak importowane.
• Sięgaj po zdrowe „wypełniacze”. Makaron i ryż dobrej jakości mogą stanowić podstawę szybkich i odżywczych posiłków. Wystarczy dodać do nich trochę mięsa i warzyw.

Zmień nawyki

• Zrezygnuj z fast foodów. Nie kupuj wszelkiego rodzaju hamburgerów, kebabów, zapiekanek itp. – są tylko pozornie tanie. Nie zastąpią pełnowartościowego posiłku, w dłuższej perspektywie przyniosą uszczerbek na zdrowiu. Jeżeli złapie Cię głód na mieście, miej ze sobą jakąś małą przekąskę (np. owoc), która pomoże wytrwać do obiadu w domu.
• Nie kupuj gotowych dań do podgrzania, którymi zasypane są supermarkety – jeśli cena jest niska, zwykle oznacza to, że użyte do nich składniki są kiepskiej jakości. Dania gotowe oszczędzają czas, ale w oszczędnej kuchni powinno się je traktować jako wyjątek – na przykład gdy nie zdążymy ugotować obiadu – a nie regułę.
• Przestaw na domowe żywienie całą rodzinę. Nie będzie to łatwe, jeśli wyjście na lunch z kolegami z pracy jest elementem odpoczynku. Może jednak zamiast obiadu w barze da się odgrzać w biurowej kuchni przyniesiony z domu obiad i zjeść go wspólnie z koleżanką, a zyskany na czekaniu w barze czas przeznaczyć na spacer na świeżym powietrzu? Przestawienie na domowe odżywianie najtrudniej przyjdzie nastolatkom przyzwyczajonym do smaku fast foodów na mieście. W tym wypadku zmianę nawyków trzeba przeprowadzać stopniowo, na początek ograniczając żywienie na mieście do dwóch razy tygodniowo, a z czasem eliminując je całkowicie. Barierą może być również zmiana smaków – na początek warto kupić parę przypraw, które upodobnią smak domowych potraw do zjadanych na mieście. Tani kabaczek zapieczony z serem i posypany przyprawą do kuchni włoskiej smakuje jak najlepsza pizza!

Bądź nowoczesny w kuchni

• Jeśli dopiero urządzasz kuchnię, zainwestuj w energooszczędną płytę kuchenną. Płyta indukcyjna to spory wydatek, ale dobra inwestycja na przyszłość. Zasada indukcji opiera się na energii elektromagnetycznej. Podczas pracy płyta nagrzewa się minimalnie, ponieważ promiennik przekazuje 90% pobranej energii bezpośrednio do naczynia. Zaletą płyty indukcyjnej jest również krótszy czas gotowania (do 40%) – zagotowanie jednego litra wody na polu indukcyjnym trwa zaledwie około czterech minut. Urządzenie bardzo precyzyjnie i szybko reaguje na wprowadzone przez nas zmiany w poziomie mocy grzania, co również znacznie oszczędza energię. Pole grzewcze z przyspieszonym procesem grzania pracuje np. przez pięć minut na najwyższym dopuszczalnym poziomie mocy grzania i z maksymalną wydajnością, co pozwala na bardzo szybkie osiągnięcie wysokiej temperatury przygotowywanej potrawy. Sensor smażenia gwarantuje optymalną temperaturę smażenia, dzięki czemu potrawy są smaczne, a płyta zużywa tylko tyle energii, ile jest konieczne. W razie zalania płyty system wyłącza ją po 10 sekundach, co w wypadku na przykład gotowania mleka znacząco ogranicza zużycie energii. Są modele płyt indukcyjnych, które rozpoznają obecność i kształt naczynia – dopóki na polu grzewczym nie stanie garnek, ciepło się nie wytwarza.
• Do potraw o długim czasie gotowania używaj szybkowaru. To szczelny garnek, w którym para wytwarzana podczas gotowania powoduje znaczny wzrost ciśnienia. Dzięki podciśnieniu w naczyniu szybko wytwarza się wysoka temperatura, co przyspiesza gotowanie. Aby zbyt wysokie ciśnienie nie rozerwało garnka, w pokrywie znajduje się mały zaworek bezpieczeństwa, który powoli wypuszcza nadmiar pary. Atutem szybkowaru jest to, że dzięki skróceniu czasu obróbki cieplnej produkty tracą mniej wartości odżywczych i witamin niż te gotowane w tradycyjny sposób. Pozostaje w nich esencja smaku i zapachu. Do urządzenia dołączona jest instrukcja z czasem gotowania potraw, którą należy się kierować. Szybkowar pozwoli zaoszczędzić 40% energii i 70% czasu.
• Kup nowoczesny piekarnik. Piekarnik z termoobiegiem nagrzewa się natychmiast – nie trzeba go włączać na kilka minut przed włożeniem ciasta. Duże straty energii przynosi otwieranie drzwiczek piekarnika. Najlepiej więc, jeśli piekarnik wyposażony jest w duże przeszklone drzwi, które umożliwiają nam spojrzenie na pieczeń bez ich otwierania.
• Nie oszczędzaj na garnkach i patelniach. Wybieraj garnki z dnem ze stali nierdzewnej – dłużej trzymają ciepło i nie trzeba potrawy często podgrzewać. Niezależnie od kuchenki wybieraj garnki z płaskim dnem – gdy przylega ono dobrze do płyty kuchennej, potrawa szybciej się gotuje.

Poznaj technikę taniego gotowania

• Jeśli gotujesz na kuchence gazowej, nastawiaj gaz tak, by płomienie mieściły się pod dnem garnka, a nie wychodziły na jego boki. Płomień palnika powinien ogrzewać tylko dno garnka, a nie jego ścianki. W przeciwnym razie gazu spala się dużo, a potrawa podgrzewa się powoli.
• Dopasuj wielkość dna garnka do wielkości pola grzewczego na kuchence elektrycznej. Średnica garnka powinna być nieco większa od wielkości pola.
• Gotuj tyle wody, ile jest niezbędne. Nadmiar wody to stracona energia i czas. Wylewając ją do zlewu, płacimy dodatkowo za ścieki.
• Czy wiesz, że można zaoszczędzić energię na...odpowiedniej technice gotowania makaronu? Wsyp go do wrzątku i poczekaj, aż woda zacznie się znowu gotować. W tym momencie wyłącz gaz, a garnek zakryj pokrywką. Poczekaj około 20 minut, a w tym czasie dwa-trzy razy zamieszaj makaron, aby nie przywarł do garnka.
• 10 minut przed końcem przewidywanego gotowania potraw wyłączaj płytę lub piekarnik – dostarczona energia cieplna dokończy kulinarnego dzieła.

Ucz się i eksperymentuj

• Wygoda w kuchni to podstawa. Nie musisz mieć supernowoczesnych sprzętów. Bardzo ważne jest ergonomiczne ustawienie mebli kuchennych i usytuowanie blatów – wpływa ono korzystnie nie tylko na szybkość przygotowywania posiłków, ale także sprzyja oszczędnemu gotowaniu. Jeśli na przykład obok lodówki znajdzie się blat roboczy, to wyjmując z niej produkty, nie musisz długo trzymać jej otwartych drzwi i marnować w ten sposób energii. Podobnie blat odstawczy przy płycie kuchennej pozwala szybko wymienić garnki z gotowanymi potrawami bez konieczności wyłączania i ponownego włączania płyty. Rozbudowana strefa zlewozmywaka to nie tylko wygoda przy myciu warzyw czy mięsa, ale także oszczędniejsze zużycie wody.
• Uzbrój się w cierpliwość. Osobom przyzwyczajonym do stołowania się poza domem lub zamawiania jedzenia na wynos robienie zakupów i przygotowywanie posiłków może zająć więcej czasu. Zanim zapoznamy się z topografią sklepów, znajdziemy odpowiednie dla nas stoiska na targu, minie trochę czasu.
• Znajdź czas na gotowanie. Według badań statystycznych kobiety, które pracują na pełny etat, poświęcają na przygotowywanie posiłków 40 minut dziennie. Przy dobrej organizacji dodatkowe 20 czy 30 minut może pozwolić na przygotowanie zdrowego, niedrogiego obiadu dla kilku osób.
• „Napisz” własną książkę kucharską. Zamieść w niej swoje własne kulinarne eksperymenty, wariacje przepisów, ulubione dania. Wygodnie mieć je wszystkie w jednym miejscu.
• Próbuj ciągle czegoś nowego. Podstawą oszczędnego gotowania jest eksperymentowanie. Gotowanie to umiejętność, którą zdobywa się całe życie, dlatego trzeba być otwartym na nowości.
• Warto mieć w kuchni różne przyprawy, wówczas nawet najskromniejszy posiłek może okazać się pyszny. Wbrew pozorom oszczędne posiłki nie muszą wiązać się z postnym stylem życia i potrawami nudnymi i bez smaku. Wystarczy trochę wyobraźni, podstawowe produkty i można stworzyć kulinarne cudo.