Ciepła woda to jeden z czynników zapewniających komfort domownikom – jest potrzebna do utrzymywania higieny osobistej, może być także przydatna podczas przyrządzania posiłków oraz prania. Do jej przygotowywania niezbędne jest odpowiednie urządzenie. Jego wybór powinien być podyktowany przede wszystkim ilością ciepłej wody, jaka musi być dostarczana do wszystkich punktów poboru w domu.
Zapotrzebowanie na c.w.u.
Ilość ciepłej wody, jaka powinna być przygotowana przez przeznaczone do tego urządzenie, będzie zależeć od liczby mieszkańców oraz ich przyzwyczajeń (np. od tego, czy kąpiel pod prysznicem trwa 5, czy 20 minut). Średnio przyjmuje się, że dla jednej osoby potrzeba dziennie około 50 l ciepłej wody. Jeśli rodzina składa się z czterech domowników, urządzenie grzewcze powinno dostarczać dziennie co najmniej 200 l c.w.u. Oprócz liczby osób w rodzinie duże znaczenie ma także rodzaj zastosowanych punktów poboru (czy jest to np. wanna o pojemności 140, czy 200 l) oraz liczba łazienek w domu. Przyjmując, że znajdują się w nim dwie łazienki i w jednej z nich w ciągu 10 minut napełniamy ciepłą wodą wannę o pojemności 140 l, a w drugiej jednocześnie inna osoba bierze prysznic, na który w ciągu 10 minut zużywa średnio 30 l wody, urządzenie grzewcze powinno być w stanie w tym czasie zapewnić nam łącznie 170 l ciepłej wody użytkowej o wymaganej temperaturze.
Woda z kotła
Urządzenia jednofunkcyjne. W domach, w których planuje się ogrzewanie kotłem gazowym lub olejowym, warto postawić na centralne przygotowywanie ciepłej wody w podłączonym do kotła zasobniku. Jego pojemność może wynosić od kilkudziesięciu do 300-400 l. Większe stosuje się w szczególnych przypadkach, np. gdy w domu znajduje się duża wanna z hydromasażem. Magazynowana w zasobniku woda jest stale podgrzewana do ustalonej przez użytkowników temperatury. Zasobnik wyposażony jest w wymiennik ciepła, najczęściej w formie wężownicy. Gorąca woda z kotła przepływa przez wężownicę i ogrzewa wodę użytkową. Dzięki temu przez cały czas mamy do dyspozycji zapas ciepłej wody.
Aby kocioł niepotrzebnie nie podgrzewał wody (np. w nocy lub w dzień, gdy domownicy są w pracy albo szkole), można zaprogramować czas, w którym jej temperatura będzie utrzymywana na ustawionym poziomie. Zaletą przygotowywania c.w.u. w zasobniku, zwłaszcza zasilanym z kotła kondensacyjnego (jego sprawność jest znacznie wyższa niż przypadku urządzeń konwencjonalnych tego typu), jest nie tylko komfort użytkowania, ale także stosunkowo niedroga eksploatacja. Kotły z podłączonym do nich zasobnikiem są dobrym rozwiązaniem w domach o większej powierzchni (150-200 m2), z dwiema łazienkami i przynajmniej czterema lokatorami.
Gdy dom ma niewielką powierzchnię i są w nim dwie łazienki, lepszym rozwiązaniem będzie wiszący kocioł jednofunkcyjny z wbudowanym zasobnikiem c.w.u. Takie urządzenie będzie w stanie zaopatrzyć w ciepłą wodę jednocześnie co najmniej dwa punkty poboru wody (w zależności od jej zużycia), a przy tym nie zajmie dużo miejsca. Woda w kotłach z wbudowanym zasobnikiem podgrzewana jest najczęściej w podgrzewaczu przepływowym znajdującym się w kotle poza zasobnikiem, zasobnik zaś służy tylko do jej magazynowania. Zwykle jest on ładowany warstwowo. Oznacza to, że woda tworzy w nim warstwy o różnej temperaturze – w początkowej fazie ogrzewania cieplejsza jest na górze. Nie trzeba więc czekać, aż kocioł ogrzeje wodę w całym zasobniku. W takich kotłach dostępna ilość c.w.u. zależy od ich mocy grzewczej, a także pojemności zasobnika na wodę.
Urządzenia dwufunkcyjne. W przypadku małych domów zamieszkiwanych przez dwie-trzy osoby, z jedną łazienką, warto się zdecydować na kocioł dwufunkcyjny – bez zasobnika. Ogrzewa on wodę zarówno do instalacji c.o., jak i c.w.u. Za jego wyborem przemawia niewielkie zapotrzebowanie na ciepłą wodę, a także punkty poboru zlokalizowane w pobliżu urządzenia grzewczego. Kocioł dwufunkcyjny będzie podgrzewał wodę we wbudowanym podgrzewaczu przepływowym dopiero po odkręceniu kranu. Ciepła woda użytkowa ogrzewana jest w kotle w sposób przepływowy, to znaczy w momencie jej poboru – po odkręceniu kranu zimna woda wodociągowa przepływa przez wymiennik płytowy, gdzie jest ogrzewana do wymaganej temperatury, a następnie płynie do kranów. Aby woda zdążyła się nagrzać do temperatury około 40°C, moc kotła powinna być wbrew pozorom stosunkowo duża i wynosić nawet 20 kW. W kotłach dwufunkcyjnych dostępna ilość c.w.u. zależy bowiem od ich mocy grzewczej.
Warto wiedzieć
Ciepła, czyli jaka?
Ciepła woda użytkowa to woda o temperaturze 55-60°C z możliwością okresowego podgrzewania do 70°C w celu dezynfekcji termicznej. Zapobiega ona rozwojowi bakterii Legionelli, które mogą się rozmnażać np. w rurach z ciepłą wodą czy w zbiornikach c.w.u. Dezynfekcja termiczna wody polega na podwyższeniu jej temperatury w całym obiegu i płukaniu miejsc wylotowych (przez mniej więcej 5 minut) wodą o temperaturze np. 71°C.
Podgrzewacze
Są to niezależne urządzenia służące wyłącznie do przygotowywania ciepłej wody. Instaluje się je najczęściej w domach ogrzewanych kotłami na paliwa stałe. Umożliwiają one korzystanie z ciepłej wody od wiosny do jesieni bez konieczności rozpalania w kotle, które byłoby bardzo uciążliwe, szczególnie w ciepłe dni, gdy nie ma potrzeby ogrzewania pomieszczeń. Z kolei rozpalenie ognia w kotle na węgiel czy drewno tylko w celu podgrzania wody do mycia przysparzałoby domownikom wiele trudności.
Do wyboru mamy dwa rodzaje podgrzewaczy: elektryczne oraz gazowe. Wśród nich wyróżniamy z kolei urządzenia przepływowe oraz pojemnościowe.
Urządzenia na gaz. W nowo budowanych domach są stosowane dosyć rzadko, głównie ze względu na bogatsze możliwości kotłów gazowych. Jeśli zdecydujemy się na taki sposób przygotowywania ciepłej wody, należy zapewnić odpowiednią wentylację pomieszczenia, w którym ma być zamontowane urządzenie, a także zadbać o odprowadzenie spalin. Oznacza to konieczność zarezerwowania oddzielnego przewodu kominowego odprowadzającego spaliny ponad dach. Urządzenia nie trzeba podłączać do komina, gdy jego moc nie przekracza 21 kW. Wówczas wystarczy zastosować przewód powietrzno-spalinowy wyprowadzony przez ścianę i zakończony 0,5 m od niej.
Podgrzewacze przepływowe zaleca się do niewielkich domów z jedną łazienką, w których punkty poboru wody znajdują się w pobliżu podgrzewacza. Uważa się, że maksymalna odległość nie powinna przekraczać 5-6 m. W przeciwnym wypadku czas oczekiwania na ciepłą wodę po odkręceniu kranu może być długi. Gazowe podgrzewacze przepływowe wyposażone są w palnik oraz niewielki wymiennik ciepła (płytowy ze stali szlachetnej lub wykonany z ciasno zwiniętych rur miedzianych). Tak jak kotły dwufunkcyjne podgrzewają wodę w momencie jej poboru – po odkręceniu kranu. Najważniejszym parametrem, który w znacznym stopniu wpływa na komfort użytkowania podgrzewacza, jest jego moc. Od niej będzie zależeć ilość oraz czas przygotowywania ciepłej wody. Przykładowo napełnienie 100-litrowej wanny z pomocą urządzenia o mocy 19,3 kW zajmie około 11 minut, podczas gdy używając podgrzewacza o mocy 23,6 kW, można napełnić tę wannę mniej więcej w ciągu 9 minut.
W nowoczesnych podgrzewaczach zapłon odbywa się za pomocą zapalnika elektronicznego lub hydrodynamicznego. Urządzenia z zapalnikami elektrycznymi należy podłączyć do sieci elektrycznej lub wybrać takie, których zapłon jest zasilany z baterii. Najlepszym rozwiązaniem są podgrzewacze z zapłonem hydrodynamicznym. Nie potrzebują one zewnętrznego źródła energii – gaz zapala iskra wytwarzana przez turbinę, którą uruchamia przepływająca przez podgrzewacz woda.
Jeśli w domu są dwie łazienki, lepszym rozwiązaniem jest podgrzewacz pojemnościowy, który może zapewnić odpowiednią ilość wody w obu punktach poboru i zasilać je jednocześnie. Podgrzewacze pojemnościowe to zbiorniki o pojemności od 50 do 200 l. Gromadzona w nich woda jest podgrzewana do temperatury ustawionej przez użytkownika. Po zakończeniu podgrzewania temperatura wody utrzymywana jest na stałym poziomie. Takie rozwiązanie umożliwia korzystanie z wody o wymaganej temperaturze za każdym razem, gdy zaistnieje taka potrzeba.
