Jastrychy cementowe i betonowe są najczęściej wykonywanymi podkładami. Dzięki temu, że po wyschnięciu są niewrażliwe na wilgoć, można je układać w pomieszczeniach narażonych na zawilgocenia – łazienkach, kuchniach, a nawet na zewnątrz domu – na tarasach.
Tradycyjne szlichty cementowe powinny być gęste. Robi się je z zaprawy cementowej co najmniej marki 8, przy czym proporcja cementu do piasku to 1:3.
Najpierw należy wymieszać suche składniki, a dopiero potem dodać wodę. Tradycyjne podkłady na bazie cementu charakteryzują się wytrzymałością na ściskanie o wartości około 25 MPa. W pomieszczeniach mieszkalnych powinno to być co najmniej 12 MPa, w garażu – 20 MPa.
Podkłady betonowe robi się z betonu klas C8/10 (dawna B10), C12/15 (B15), C16/20 (B20). Kruszywem może tu być piasek, żwir, grys albo drobna mieszanka z kruszywa naturalnego lub łamanego. Grubość kruszywa nie powinna przekraczać 1/3 grubości podkładu. Podkłady betonowe mogą mieć konsystencję gęstoplastyczną lub półsuchą. Podaje się je urządzeniem nazywanym miksokretem. Półsuche – dzięki znacznie mniejszej ilości wody – mają dużo większą wytrzymałość na ściskanie (około 35 MPa) niż zaprawy tradycyjne. Poza tym charakteryzują się mniejszym skurczem, przez co są w mniejszym stopniu narażone na pęknięcia. Do podkładów cementowych i betonowych, także tych przygotowywanych na budowie, mogą być dodawane środki przyspieszające wiązanie, uszczelniające lub zwiększające plastyczność.
Są też gotowe mieszanki
Na rynku są dostępne gotowe mieszanki, do których na budowie wystarczy tylko dodać wodę (jej ilość zawsze określa producent). Z reguły w mieszankach takich są włókna szklane i polipropylenowe pełniące funkcję zbrojenia – zapobiegają skurczom i pękaniu podkładu. Gotowe mieszanki po rozrobieniu z wodą mogą mieć konsystencję gęstoplastyczną, półsuchą albo półpłynną – wtedy doskonale rozlewają się po podłożu, tworząc samopoziomujący podkład. Ulepsza się je tworzywami sztucznymi, dzięki czemu zostaje przyspieszone wiązanie szlichty. Na szybkowiążących zaprawach można układać posadzki z terakoty lub gresu po 24, a na niektórych nawet po czterech godzinach. Niektóre gotowe mieszanki (Sopro, Kerakol) nadają się do przygotowywania i podawania za pomocą miksokreta. Ich wytrzymałość na ściskanie osiąga nawet 55 MPa. Wykonując podkład na podłodze ogrzewanej, najlepiej zdecydować się na gotową mieszankę – na worku powinna się znajdować informacja o możliwości takiego zastosowania. Podkład powinien pokryć rurki grzewcze warstwą grubości nie mniejszej niż 2 cm albo równej ich średnicy – 2,5; 3 cm.
Wybór materiału na podkład należy uzależnić od tego, w jakich warunkach ma być eksploatowana podłoga.