Tajemnica białych granulek
Styropian, nazywany fachowo polistyrenem ekspandowanym, to materiał powstający w wyniku spieniania granulek polistyrenu. W trakcie produkcji w jego porach zamyka się powietrze. To właśnie dzięki temu styropian ma tak dobrą izolacyjność termiczną.
Ciepły, bo napowietrzony
Powietrze stanowi 98% objętości styropianu. Osiąga on dzięki temu współczynnik przewodzenia ciepła od 0,033 do 0,045 W/(mK), przy czym im mniejsza jest jego wartość, tym lepiej. Styropian to też chyba jedyny materiał budowlany, którego izolacyjność termiczna poprawia się wraz ze wzrostem gęstości. Na izolacyjność powierzchni ocieplonych styropianem ma wpływ nie tylko wartość tego materiału, lecz również dokładność jego ułożenia. Na nic zda się świetna izolacyjność, gdy między płytami powstaną szpary będące mostkami termicznymi, przez które ucieka ciepło z pomieszczeń. W sprzedaży pojawił się ostatnio styropian produkowany ze specjalnej masy z dodatkiem grafitu lub aluminium, który mimo swej małej gęstości ma bardzo niski współczynnik przewodzenia ciepła, rzędu 0,032-0,033 (W/mK), który w styropianie tradycyjnym osiągalny był tylko przy dużych gęstościach.
Napowietrzony, lecz nienasiąkliwy
Kulki styropianu, mimo że mają strukturę mikroporowatą, są dosyć szczelne i chłoną wodę tylko w ograniczonym stopniu. Tradycyjny styropian FS 15 powinien mieć chłonność nie większą niż 1,8%, FS 20 – 1,5%, FS 30 – 1,2% (po upływie 24 godzin) w stosunku do objętości. Sprzedawany jest też styropian o obniżonej chłonności wody, którego nasiąkliwość waha się w granicach 0,2 - 0,4%.
Lekki, więc łatwy w montażu
Paczka styropianu o objętości około 0,3 m3 waży od 5 do 10 kg. Przenoszenie i montaż poszczególnych płyt nie stanowią żadnej trudności. Ponieważ jest lekki, nie obciąża nadmiernie konstrukcji. Również z tego względu do jego montażu na ścianach używa się bardzo mało łączników mechanicznych (kotew) albo nawet w ogóle się ich nie stosuje. Nie zmniejsza to znacznie kosztu ocieplenia domu, ale na pewno ułatwia i przyspiesza pracę.
Łatwo palny, ale samogasnący
W budownictwie mieszkaniowym może być stosowany tylko styropian samogasnący, o symbolu FS. Powinien on być zakwalifikowany do klasy E według europejskiej klasy palności. Oznacza to, że pali się po zetknięciu z ogniem, ale po jego odstawieniu po chwili gaśnie. W trakcie pożaru polistyren topi się, a spadające, płonące krople mogą rozprzestrzeniać pożar. Dlatego nie jest polecany do stosowania na sufitach.
Płyty styropianowe
Uzyskuje się je albo przez pocięcie dużych bloków, albo w wyniku formowania pojedynczych płyt. Płyty formowane mogą mieć różne faktury, dzięki czemu odciśnięty na płytach wzór, na przykład wafla, zwiększa przyczepność zaprawy klejowej lub tynku do styropianu. Płyty mogą też mieć frezowane krawędzie, tak by dało się je łączyć na zakład lub na pióro i wpust. Standardowe wymiary płyt to: 100 x 50 cm i grubość od 1 do 25 cm, dla płyt z prostymi krawędziami, a od 4 do 15 cm dla tych z profilowanymi krawędziami. Możliwe jest także zamówienie płyt o innych wymiarach. Najlżejsze i zarazem najbardziej miękkie, ale najbardziej narażone na uszkodzenia są płyty PS-E FS 12 (EPS 50 042). Nie można ich zanadto obciążać. Płyty FS 15 mogą być częściowo obciążane, natomiast FS 20 służą do takich izolacji termicznych, których zadaniem jest przenoszenie znacznych obciążeń. Największą wytrzymałość mają płyty FS 30 i 40, ale one rzadko znajdują zastosowanie w budownictwie jednorodzinnym.
Twardszy krewniak styropianu
Polistyren ekstrudowany powstaje w wyniku dodania środka pianotwórczego do masy polistyrenowej i jej sprasowaniu do pożądanej grubości. Powstały materiał jest bardzo twardy i charakteryzuje się bardzo niskim współczynnikiem przewodzenia ciepła (około 0,027-0,038 W/(mK)). Cechuje go również wyjątkowo mała nasiąkliwość. Dlatego stosowany jest do ocieplania ścian fundamentowych, piwnicznych, tych w pomieszczeniach wilgotnych, a także płaskich dachów odwróconych. To także dobry materiał do izolacji podłóg na gruncie. Można go układać bezpośrednio na zagęszczonym podłożu, poniżej izolacji przeciwwodnej. Płyty polistyrenu ekstrudowanego mają 120 x 60 lub 125 x 60 cm, a ich grubość wynosi od 2 do 18 cm. Krawędzie, podobnie jak w styropianie, są gładkie lub frezowane. Płyty mogą mieć powierzchnię gładką, szorstką, wytłaczaną bądź ryflowaną. Te ostatnie mogą być wzbogacone o warstwę fizeliny lub geowłókniny filtracyjnej chroniącej rowki przed zatkaniem. Produkowane są w wielu kolorach – każda firma ma swój kolor. Ponadto na rynku dostępne są płyty jednostronnie pokryte warstwą modyfikowanej zaprawy cementowej lub żwirem. Wykończenie takie stanowi ochronę przed promieniami UV oraz jest dodatkową barierą dla ognia. Stosuje się je głównie do ocieplania dachów odwróconych i tarasów.
Nie wszędzie jednak da się ułożyć tradycyjne płyty. Zamiast nich można zastosować inne wyroby ze styropianu.
Co szkodzi styropianowi i polistyrenowi ekstrudowanemu?
- Chemia
Najgroźniejszy jest bezpośredni kontakt z produktami zawierającymi smołę, rozpuszczalnikowymi masami bitumicznymi, rozpuszczalnikami organicznymi, olejem parafinowym, wazeliną, olejem do silników wysokoprężnych oraz benzyną. Ponadto niszczą go same opary rozpuszczalników organicznych, takich jak: aceton, octan etylu, benzen, ksylen, trójchloroetylen, czterochlorometan, terpentyna, i to nawet wtedy, gdy substancje te stosowane są w dość bliskim sąsiedztwie styropianu.
- Słońce
Polistyreny są wrażliwe na promieniowanie UV. Pod wpływem słońca żółkną. Proces ten nie następuje od razu, lecz po upływie kilku miesięcy. Jeśli więc z jakiegoś powodu wykonanie elewacji przesunęło się w czasie, to pożółkłą powierzchnię wystarczy przetrzeć papierem ściernym. Wyroby magazynowane na powietrzu powinny być osłonięte jasną folią do czasu ich wykorzystania.
- Temperatura
Polistyren nie może być nadmiernie nagrzewany. Zwykły styropian wytrzymuje temperaturę dochodzącą do 80°C, a polistyren ekstrudowany – do 75°C. Po jej przekroczeniu, na przykład w wyniku klejenia zbyt mocno rozgrzanym lepikiem, polistyren może ulec stopieniu.
