| muratordom.pl » Budowa » Dachy i stropy » Solidna więźba dachowa. Jak łączyć ze sobą drewniane elementy?

Solidna więźba dachowa. Jak łączyć ze sobą drewniane elementy?

Wybór konkretnego rozwiązania konstrukcyjnego może być podyktowany względami ekonomicznymi, szybkością prowadzonych prac, a także efektem estetycznym, jakim chcemy cieszyć się na poddaszu.

Na barkach więźby spoczywa ciężar pokrycia dachowego oraz obowiązek znoszenia uciążliwości przyrody – porywistych wiatrów oraz obciążenia śniegiem. Dlatego musi być bardzo wytrzymała – a to w dużej mierze zależy od solidnych połączeń poszczególnych jej elementów i rodzaju drewna, z jakiego jest wykonywana. Więźby w naszych warunkach klimatycznych buduje się z iglastych gatunków drewna, przede wszystkim sosny i świerku. Są to materiały o największej wytrzymałości na ściskanie, zginanie i ścinanie. Aby powstała konstrukcja więźby dachowej, należy połączyć w całość poszczególne jej elementy – najczęściej krokwie, jętki, płatwie, a także kleszcze, miecze, słupy. Drewno musi być więc łączone zarówno na długości, jak i pod określonym kątem. Można do tego zadania podejść na dwa sposoby: pierwszy – sprawdzony, tradycyjny, aczkolwiek nieoszczędny, oraz drugi – nowy, łatwy i bardziej ekonomiczny.

Stare dobre sposoby

Konstrukcja więźby dachowej przez wieki łączona była w całość za pomocą tradycyjnych łączy ciesielskich. Połączenia ciesielskie polegają na wykonaniu w drewnianych elementach, które mają być ze sobą połączone, różnych wcięć. Części więźby łączy się w rozmaity sposób, na przykład na czop, zakładkę prostą lub wrąb. Poszczególne połączenia wymagają bardzo dużej precyzji wykonania, ponieważ każde obniża wytrzymałość elementów o mniej więcej 20-30%. Poza tym wycięcia w krawędziakach nie mogą być głębsze niż 1/3 wysokości przekroju, aby zanadto nie osłabić elementu więźby. Złącza ciesielskie często dodatkowo wzmacnia się kołkami drewnianymi lub śrubami. Kołki drewniane stosuje się tam, gdzie konstrukcja może być narażona na korozję stali, więc nie mogą być zastosowane śruby czy gwoździe. Kołki powinny być wykonane ze zdrowego bezsęcznego drewna oraz mieć średnicę 10-50 mm. Tradycyjne złącza ciesielskie łączy się również na klej. Dzięki temu konstrukcja nie jest osłabiona wycięciami ani elementami łączącymi, a poszczególne jej części przylegają do siebie na całej powierzchni.

Autor: Wiktor Greg

Solidne połączenie uwarunkowane jest również rodzajem drewna – dobry materiał nie rozwarstwi się i nie popęka w trakcie łączenia wykonanych z niego elementów

Autor: Andrzej Szandomirski

Konstrukcja nośna dachu jest zazwyczaj skomplikowana i potrzebuje cieśli o dużym doświadczeniu

Budowa więźby w sposób tradycyjny – z użyciem połączeń ciesielskich, wymaga znalezienia dobrego fachowca. Do wykonania każdego połączenia potrzeba bowiem nie tylko dużej wiedzy, ale także precyzji i doświadczenia w tej dziedzinie. Taka metoda budowy konstrukcji dachowej pochłania także dużo czasu – poszczególne elementy trzeba bowiem odpowiednio przyciąć i dopasować do pozostałych. Mankamentem wykonywania tradycyjnych połączeń ciesielskich jest też to, że należy zużyć dużo więcej drewna niż w przypadku więźby łączonej na nowoczesne, metalowe łączniki. W tym przypadku przekroje muszą być odpowiednio większe, aby zniwelować straty związane z osłabieniem elementów przez wykonanie odpowiednich wrębów. Takie rozwiązanie jest jednak niezastąpione, jeśli chcemy za pomocą więźby uzyskać rustykalny klimat poddasza – widoczne elementy konstrukcji dachu oraz łączące je tradycyjne śruby podkreślą naturalny charakter pomieszczeń pod dachem. Taka tradycyjna, uwydatniona więźba budująca klimat starego poddasza może być także celowym elementem kontrastującym z jego nowoczesnym wyposażeniem w modnym eklektycznym wnętrzu.

Łączniki z metalu

Od kilkunastu lat w Polsce dużą popularnością cieszą się metalowe łączniki do więźby, które ułatwiają i przyspieszają pracę na budowie, a niekiedy obniżają koszty wykonania dachu. Łączniki to elementy służące do przenoszenia sił z jednych elementów na drugie. Ich zadaniem jest połączenie dwu lub więcej elementów drewnianych w całość oraz scalenie pojedynczych lub złożonych elementów w konstrukcje. Łączniki mogą być całkowicie niewidoczne (w trakcie montażu zagłębia się je w drewnie, np. sworznie czy pierścienie) lub widoczne – przytwierdzane bezpośrednio do powierzchni elementów (np. płytki perforowane czy kolczaste). W pierwszym przypadku (niewidocznych łączników) łatwiej jest uzyskać wygląd więźby zbliżony do efektu pięknego rękodzieła, czyli tradycyjnej konstrukcji z połączeniami ciesielskimi, w drugim lepiej się liczyć z całkowitym obudowaniem elementów drewnianych.

Sworznie. To łączniki często stosowane w więźbach dachowych ze względu na możliwość łączenia elementów, w których działają duże siły. Sworznie wykonywane są ze stali węglowej walcowanej. Są to pręty o przekroju kołowym i średnicy 10-24 mm, których końce powinny być oszlifowane, aby nie kaleczyły drewna. Średnica sworznia powinna być nie mniejsza niż 1/20-1/30 jego długości, długość zaś większa niż całkowita szerokość łączonych elementów o 10-20 mm. Wymagania dotyczące sposobu rozmieszczenia i wiercenia otworów na sworznie są identyczne jak w przypadku śrub.

Pierścienie zębate. Są to łączniki wykonane najczęściej z blachy stalowej grubości od 0,9 do 1,8 mm, której krawędzie odpowiednio rozcięto, a następnie zagięto przemiennie (pierścienie dwustronne) lub jednostronnie (pierścienie jednostronne). Te ostatnie są używane, gdy w złączu występuje blacha stalowa (złącza stal-drewno), a pierścienie dwustronne są przeznaczone do wykonywania bezpośrednich połączeń elementów drewnianych (złącza drewno-drewno). Pierścienie zębate mogą być okrągłe, owalne lub prostokątne. Czasem również są stosowane pierścienie z płytki grubości ok. 3 mm z obustronnie rozmieszczonymi kolcami (pierścienie Geka). Pierścienie zębate wciska się w drewno bez uprzedniego wykonywania gniazd lub wcięć. Kolce, zęby i odgięcia, wciśnięte w drewno, łącznie mają dużą powierzchnię, co umożliwia przekazywanie odpowiednich obciążeń. Przy wykonywaniu połączenia uważa się, aby wkładki były jednakowo zagłębione w oba łączone elementy. Stosuje się więc drewno możliwie jednakowej twardości i bez sęków w miejscach złącz.

Zęby i odgięcia powinny być odpowiednio zaostrzone, tak aby nie zgniatały drewna, lecz je przecinały. Wkładki wciska się równomiernie w całej konstrukcji i dociska prasami (nie da się więc wykonać takich połączeń bezpośrednio na placu budowy) lub za pomocą śrub z podkładkami.
Płytki perforowane (gwoździowe). Produkowane są z blachy stalowej ocynkowanej o grubości 0,8-2 mm. Mają fabrycznie precyzyjnie wycięte okrągłe lub owalne otwory na gwoździe. Wielkość płytek oraz liczba i rozmieszczenie gwoździ, jakie trzeba wbić, obliczane są w projekcie tak, aby połączenie miało optymalną wytrzymałość. Do wykonywania takich połączeń nadają się gwoździe karbowane albo skrętne – są mniej podatne na wyrwanie niż zwykłe gładkie. Łączniki perforowane mogą mieć postać płytek do łączenia elementów w tej samej płaszczyźnie albo kątowników do scalania krawędziaków, które muszą być połączone pod określonym kątem. Przy wykonywaniu połączeń elementów więźby tym sposobem ważne jest, by grubość drewnianych elementów nie była mniejsza niż 5 cm, a średnica gwoździ powinna wynosić co najmniej 4 mm, ich długość zaś 40 mm. Należy również pamiętać, że połączenie musi być wykonane z dużą precyzją – na styk, to znaczy, że nie dopuszcza się pozostawienia pomiędzy elementami kilkumilimetrowej szczeliny.

Płytki kolczaste. Produkowane są podobnie jak płytki gwoździowe z ocynkowanej blachy stalowej o grubości 1-2 mm w kilku wielkościach i wysokości kolców od 8 do 20 mm. Wielkość i dokładne rozmieszczenie płytek określane są indywidualnie w projekcie wiązarówskładowych więźby. Kolce są odpowiednikami kilku rzędów gwoździ – na 100 cm²  płytki znajduje się 140 kolców. Duża liczba kolców na płytkach sprawia, że mniejszy wpływ na osłabienie konstrukcji mają miejscowe drobne wady drewna. Zastosowanie tych płytek eliminuje potrzebę wbijania setek gwoździ, jest to więc kolejny krok do optymalizacji pracy w porównaniu z płytkami perforowanymi. Niestety, płytki kolczaste, podobnie jak pierścienie zębate, wtłacza się w drewno za pomocą specjalnej prasy w zakładzie prefabrykacji. W zamian otrzymujemy ekspresowo solidną, czasem też tańszą, choć nie zawsze dobrze wyglądającą więźbę z fabryki.

Szczegółowe informacje i schematy dotyczące konstrukcji więźby znajdziesz w listopadowym numerze „Zbuduj dom″. Piszemy także o tym, jak dobrze zabezpieczyć więźbę, by była odporna na wilgoć, grzyby, szkodniki i ogień.

Który dom z dachem płaskim jest twoim zdaniem najładniejszy?

Dom z dachem płaskim budzi kontrowersje – ma zarówno grono zagorzałych...

zobacz więcej
zamknij
Przeczytaj dodatkowo:
Obróbka komina. Jak uniknąć nieszczelności?...

Poprawna i szczelna obróbka komina sprawia problemy wielu ekipom wykonawczym. Przejście dachowe dla...

Gdzie lokalizować i jak dobierać wyłazy dachowe...

Dzięki montażowi wyłazu dachowego znacznie łatwiej przedostać się na dach w celu konserwacji komina czy...

Czy warto budować strop drewniany? Zasady montażu...

Stropy z belek drewnianych stosowane są głównie w budynkach o konstrukcji drewnianej, ale nie tylko....

Czerpnia i wyrzut powietrza na dachu dla...

Jesteś zdecydowany na rekuperację? Spraw, aby była naprawdę skuteczna. W tym celu warto zwrócić uwagę...

Przebudowa domu - wymiana pokrycia dachowego

Po wymianie pokrycia dachowego dom zyska schludniejszy wygląd. Nowy dach będzie szczelniejsze, być może też...

Naturalne pokrycia dachowe. Strzecha, wióry...

Neutralna barwa strzechy, gontów drewnianych lub wiórów osikowych sprawia, że dach nie...

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.